Ben jij die creatieve cv-poetser of gewoon een leugenaar?
Leestijd: 4 minDoor Boudewijn Drechsler
Leestijd: 4 minDoor Boudewijn Drechsler
"Ik vind het helemaal niet erg om een cv een beetje op te poetsen."
"Hoe vaker je liegt, hoe groter de kans dat je nog een keer liegt."
Nathalie van Berkel van D66, beoogd staatssecretaris van Financiën, gooide haar cv in de ring nadat de Volkskrant ontdekte dat er grote onjuistheden in stonden. Nu kan je je afvragen hoeveel meer mensen er op belangrijke functies zitten dankzij een frauduleuze cv? Maar laten we de hand in eigen boezem steken: ben jij zelf een cv-poetser of gewoon een leugenaar? Onderzoekscijfers liegen er in ieder geval niet om: bijna niemand is zonder sollicitatiezonde. Wat daarbij ook niet helpt is dat een mens na zijn of haar eerste leugen, steeds makkelijker blijkt te liegen.
Op het cv van beoogd staatssecretaris voor Financiën, Nathalie Van Berkel, stond dat ze twee universitaire opleidingen had gedaan. Toen de Volkskrant daarnaar vroeg, gaf zij tot driemaal toe een ander verhaal. Uiteindelijk bleek het om de havo en een propedeuse op hbo-niveau te gaan. Na haar besluit om daarop af te zien van een functie als staatssecretaris, schreef ze dat dat haar eigen keuze was. Ze had spijt van het beeld dat is ontstaan en zegt dat dat beeld in de weg staat om goed te kunnen functioneren als staatssecretaris. Rob Jetten noemde het een ‘dapper en moedig’ besluit.
Hoe het ook zij: cv-pimpen is echt niet alleen weggelegd voor beoogd bewindslieden. Het is een wijdverspreid fenomeen waarin de een nog creatiever te werk gaat dan de ander. En hoe vaag die ook lijkt, er is wel degelijk een grens tussen poetsen en fraude.
Het is ook een bijbels principe om eerst naar de aangedikte werkervaring in onze eigen cv te kijken, alvorens we die van onze naasten corrigeren. Dus: waar gaan we zelf een grens over? Om een beeld te krijgen van waar we het over hebben, eerst wat harde cijfers. Sophie van der Zee is onderzoeker aan de Erasmus Universiteit en doet onderzoek naar leugenachtig gedrag. Zij kent ook de onderzoeken naar liegen in het sollicitatieproces.
Sophie van der Zee
Onderzoeker Erasmus School of Economics"Er is best een aantal studies hiernaar gedaan. Dus ofwel op je cv, ofwel tijdens een sollicitatiegesprek. Daarin zeggen 83% van de proefpersonen dat ze bereid zijn om te liegen als ze daarbij een baan zouden krijgen. Een kwart geeft toe daadwerkelijk gelogen te hebben tijdens een sollicitatiegesprek in het verleden."
En deze cijfers zijn nog aan de voorzichtige kant.
Sophie van der Zee
Onderzoeker Erasmus School of Economics"We weten dat mensen het moeilijk vinden om hun eigen oneerlijke gedrag op te biechten. Dus de kans dat die getallen in het echt nog hoger liggen is vrij groot. Er is daarbij trouwens nog een onderzoek gedaan. Daarin is studenten, die bijna klaar waren met hun opleiding en dus bezig waren met voorbereiden op de banenmarkt, aangeboden om te oefenen met hun sollicitatiegesprekken. Daarbij werd stiekem gemeten hoe vaak ze hebben gelogen. Het bleek dat er gemiddeld meer dan twee leugens per sollicitatiegesprek werden verteld."
Dat is dus een hele uitdaging voor de afdeling personeelszaken om daar doorheen te prikken. Annemieke van Kessel was 30 jaar werkzaam op het gebied van personeelszaken, ook schreef ze het boek ‘Wat zit je haar goed?’ over waarom en wanneer mensen liegen. Zij heeft in haar loopbaan vaak genoeg meegemaakt dat mensen glashard logen over hun opleiding en ervaring. Hoewel je je best goed mag presenteren op je cv, is liegen toch echt een ‘no go’ wat Kessel betreft.
Annemiek van Kessel
Oud HR-adviseur en auteur"Ja, het het vertrouwen is dan weg. Kijk, ik vind wel dat als iemand goed functioneert en geen diploma's heeft, dat helemaal niet zo'n groot probleem hoeft te zijn. Iemand kan zich best ontwikkeld hebben zonder al die dingen op te voeren op z'n cv. Maar als iemand een paar keer, zoals bij Van Berkel bleek, echt gaat liegen en bijstellen dan denk ik: wat voor vertrouwen moeten we dan in deze persoon hebben?"
Dat het niet verstandig is om met mensen in zee te gaan die makkelijk liegen, blijkt ook uit onderzoek, vertelt Van der Zee:
Sophie van der Zee
Onderzoeker Erasmus School of Economics"We weten dat als je vaker liegt, dat iedere volgende leugen ook voor je hersenen makkelijker wordt. Dus de drempel wordt steeds een stukje lager om een volgende leugen te vertellen. We weten dat hoe vaker je liegt, hoe groter de kans is dat je nog een keer liegt. En we weten ook dat op het moment dat jij een wat positievere houding ten opzichte van liegen hebt, je ook vaker gaat liegen. Dus als iemand met een belangrijke politieke positie nu al laat zien dat ze meerdere keren gelogen heeft... Ik denk dat het voor een goed functionerende democratie heel belangrijk is dat we onze politici kunnen vertrouwen."
Toch kan Annemiek Kessel ook wel met een milde blik kijken naar een mooi opgepoetste cv.
Annemiek van Kessel
Oud HR-adviseur en auteur"Ik vind het ook helemaal niet erg om je cv een beetje op te poetsen. Want je wil gewoon die baan. De grens ligt bij wat je nog kunt verantwoorden. Als je bijvoorbeeld secretaresse ben geweest, dan noem je jezelf office manager. Dan maak je het allemaal wat mooier, maar als je het kan verantwoorden en je echt ervaring hebt op dat gebied, dan vind ik dat niet erg.”
Sophie van der Zee is daar huiverig voor.
Sophie van der Zee
Onderzoeker Erasmus School of Economics"Volgens mij moet je op een cv ook zetten wat je taken waren of wat je geleerd hebt en welke belangrijkste skills je daar aan over hebt gehouden. Ik zou daarom de neiging hebben om echt gewoon bij de titel te blijven die je had of hebt. Dus als die titel secretaresse is, is echt mijn advies: blijf bij secretaresse. En ik snap natuurlijk wel dat je graag die baan wilt."
Maar we moeten net zo streng zijn ten opzichte van de potentiële werkgever.
Sophie van der Zee
"Die willen een goede kandidaat. Dus we zien ook heel vaak dat er aan de andere kant gelogen wordt over wat er van je wordt verwacht. Dat ze in een vacature zeggen: we zoeken een flexibel iemand. En dat ze dan eigenlijk bedoelen: je moet heel vaak overwerken."
Toch wil Kessel nog een lans breken voor de echte cv-poetsers omdat er van de werkgever ook doortastendheid verwacht mag worden.
Annemiek van Kessel
Oud HR-adviseur en auteur"Als je in je cv schrijft dat je een studie hebt gedaan maar niet of je een diploma hebt gehaald, dan is het wel aan de werkgever om te vragen: heb je een diploma? Als niemand dat doet, dan kan je gewoon zeggen: ik heb een opleiding gedaan."
Ze geeft daarbij ook aan waar volgens haar Van Berkel de fout in ging.
Annemiek van Kessel
Oud HR-adviseur en auteur"Van Berkel verbond een aantal jaren aan die studie en ook de Universiteit van Leiden. Ja, en dat klopte niet. Dat is echt liegen. Want ze heeft maar één jaar bestuurskunde gedaan en de havo."
Zo flexibel wil Van der Zee niet zijn.
Sophie van der Zee
Onderzoeker Erasmus School of Economics"Als je een opleiding op je cv zet of op LinkedIn, dan gaan mensen er vanuit dat je die hebt afgemaakt of dat je er op dit moment mee bezig bent. Dan staat er op LinkedIn in ieder geval iets, bijvoorbeeld een jaartal tot heden, waaruit blijkt dat het nog niet is afgerond. Op het moment dat jij opleidingen erop gaat zetten als in 'het verleden' en er niet expliciet bij zet dat ze niet zijn afgerond, of in het geval van Van Berkel dat ze er nooit aan begonnen was, dan is dat toch echt misleiding."
Om er geen misverstand over te laten bestaan - en voor wie na het lezen hiervan snel zijn cv weer naar waarheid gaat downgraden - sluit Van der Zee af met de wetenschappelijke definitie van liegen:
Sophie van der Zee
Onderzoeker Erasmus School of Economics"Een succesvolle of onsuccesvolle poging om zonder waarschuwing vooraf een beeld te creëren bij de ander waarvan de zender denkt dat het niet waar is. Dus: je creëert een beeld bij de ander waarvan je zelf ook weet of denkt dat het niet waar is. Ja, en dat is wat je doet op het moment dat je die opleiding die je niet hebt afgemaakt toch op je cv of op je LinkedIn gaat zetten."
Wat vindt 'Nederland' over de cv van Nathalie van Berkel? In onze Whatsapp-community kregen we diverse reacties binnen.
Marian
"Jullie noemen het oppoetsen. Ik noem dat liegen. Begint al goed bij D'66. Al is de leugen nog zo snel, de waarheid achter haalt hem wel. Is toch niet meer geloofwaardig?"
Bernardo
"Waarom heeft de assistent van het huidige kamerlid, beoogd bewindspersoon, of een persvoorlichter van D'66 mw. Van Berkel hier niet eerder op gewezen?"
Gerrie
"Hoezo moeten wij dan vertrouwen in de overheid hebben. Welke leugens weten we nog meer niet?"
Alexandrina
"Als je over zulke kleine dingen liegt, lieg je ook over grote dingen. Zo iemand is beslist niet capabel op welke bestuurlijke functie ook ... Echt waanzin dat mensen over zoiets liegen. En nog dom ook... dat komt toch altijd uit!!"
Rink
"Schaamde mevrouw van Berkel zich voor haar opleidingsniveau? En nu dit publiek is geworden zou ze hier open over willen communiceren? Ze heeft overduidelijk een succesvolle carrière en ze kan juist een rolmodel zijn als ze hier over vertelt. Maar eerst met deze waarheid in het reine komen."
In Dit is de Dag (EO) gaat Hans van der Steeg verder over dit onderwerp in gesprek. Beluister de uitzending hieronder als podcast.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
Hoef jij voor een nieuwe baan straks niet meer te solliciteren?
7 TIPS: zo overleef jij je eerste keer solliciteren
