Waarom Trump en Poetin vaak religieuze taal gebruiken: 'Ze presenteren zich als verlosser'
Leestijd: 3 minDoor Willem de Gelder
Leestijd: 3 minDoor Willem de Gelder
De sterke man is terug: Poetin, Trump en andere autoritaire leiders zitten in de lift. En ze gebruiken opvallend vaak religieuze taal, vertelt historicus Beatrice de Graaf in De Ongelooflijke Podcast.
“Je moet maar eens opletten: populisten praten heel vaak over een eeuwige strijd tussen het goed en het kwaad, maar dan zonder God”, vertelt De Graaf in de podcast. Sterke leiders presenteren zich graag als een soort verlosser. "Trump laat zich vaak neerzetten als een soort Jezusfiguur, Poetin citeert vaak de teksten van Jezus."
De Russische leider noemt de oorlog tegen Oekraïne ook vaak een 'heilige oorlog'. "Begin 2014 zei hij: wat voor de joden en Israël de tempelberg is, is voor ons De Krim. Wij kunnen niet bestaan zonder De Krim, want we worden omringt door vijanden en die hebben iets demonisch." Satanisme is verboden in Rusland en wordt vaak gebruikt om tegenstanders te berechten.
Sterke leiders gebruiken vaak dezelfde strategie om aan de macht te komen, merkt De Graaf: de zogenoemde chaosstrategie. Ze verwijst naar de beroemde auteur Anne Applebaum, die de chaosparadox bedacht. "Het is een proces waarin weldenkende mensen bereid zijn achter leiders aan te lopen waarvan ze al zien dat ze corrupt zijn. De eerste stap daarvan is de chaosparadox: er is in een land sprake van een crisis – financieel, wonen, boeren, oorlog, het kan allemaal – en een leider maakt er een existentiële crisis van. Het wordt opgeklopt tot enorme proporties. En de leider zegt: alleen ík kan jullie erbij helpen. En de slachtoffers van de chaos zullen weer hoog opgestoken worden."
Beatrice de Graaf
Historicus"Mensen vragen mij wel eens: waarom is Napoleon nooit gestopt met al die invasies? Of Hitler? Omdat dat niet kan. Als de stof zou neerdalen, zie je dat de keizer geen kleren aanheeft."
De Graaf ziet dit bij Trump, die in verkiezingstijd niet alleen 'drain the swamp' riep, waarmee hij aangaf dat de Verenigde Staten in een corrupte chaos waren veranderd, maar ook 'Make America Great Again': het is nog wel te redden. En ook Poetin, die het grootse Rusland van vroeger weer terug wil brengen.
Applebaum gebruikt de term 'paradox' omdat enerzijds de chaos wordt vergroot, maar hij door die leider nooit wordt opgelost. Als dat zou gebeuren, is er namelijk geen tiran meer nodig. De chaos blijft, want daar gedijd de leider bij. "Mensen vragen mij wel eens: waarom is Napoleon nooit gestopt met al die invasies? Of Hitler? Omdat dat niet kan. Als de stof zou neerdalen, zie je dat de keizer geen kleren aanheeft."
In De Ongelooflijke Podcast (EO) praat David Boogerd met Beatrice de Graaf en met zijn vaste gast, theoloog Stefan Paas. Bekijk het gesprek hieronder.
De weergave van deze video vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Liever luisteren?
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
