Qian werd geadopteerd uit China, maar is nu tegen adoptie: 'Het is geen oplossing voor je kinderloosheid'
Leestijd: 6 minDoor Nicolette de Boer
Leestijd: 6 minDoor Nicolette de Boer
Het is onbegrijpelijk dat er vandaag de dag nog steeds adopties plaatsvinden, vindt journalist en documentairemaker Qian van Binsbergen. Bij het maken van haar documentaire stuitte ze op misstanden rond adopties, die raken aan haar eigen levensverhaal.
Was ze twee dagen oud? Zeven maanden? Anderhalf jaar? Qian van Binsbergen heeft een koffer vol papieren, maar weet niet zeker hoe oud ze was toen ze naar het weeshuis in China werd gebracht.
En dat terwijl het zó veelzeggend is. "Het zegt iets over de essentie waarom je bent afgestaan", vertelt ze in Dit is de dag (EO). "Bij Chinese adoptie speelt de eenkindpolitiek mee. In dat geval werden er van tevoren al afspraken gemaakt om een kind af te staan als het een meisje was. Als ik inderdaad maar twee dagen oud was, zou dat een verklaring zijn."
Maar wat is waarheid? "Als ik het hele spoor van mijn papieren volg, heb ik waarschijnlijk twee maanden in mijn oorspronkelijke gezin gewoond. Dat betekent dat mijn oorspronkelijke moeder mij niet alleen negen maanden in haar buik heeft gedragen in omstandigheden die ik niet ken, maar ook nog twee maanden heeft gevochten om mij te houden in haar gezin."
Dat is voor Van Binsbergen heel belangrijk om te weten. "Ik ben opgegroeid met het idee dat ik ongewenst was. Met het beeld: er was éénkindpolitiek in China, ik was een meisje, weg ermee. Alsof ik zonder na te denken in de goot ben gelegd. Maar dit zegt mij dat ik zo gewenst was, dat een moeder in barre omstandigheden voor mij heeft gevochten."
Vorige maand won de journaliste de Zilveren Nipkowschijf (één van de meest prestigieuze televisieprijzen van Nederland) voor haar documentaireserie De Afhaalchinees: Thuisbezorgd. In deze documentaireserie, het vervolg op haar eerdere serie De Afhaalchinees, neemt ze het adoptiesysteem stevig onder de loep.
Na het winnen van de prijs was ze niet alleen blij, maar ook boos. Boos omdat interlandelijke adoptie vandaag de dag nog steeds plaatsvindt. "Er is nog steeds geen volledige toegang tot onze adoptiedossiers en nog steeds geen individuele nazorg. Het is leuk om erkenning te krijgen en dat mensen kritischer zijn geworden op het adoptiesysteem, maar uiteindelijk is er vrij weinig veranderd."
Van Binsbergen is van Chinese afkomst en groeide op in Sluis, Zeeuws-Vlaanderen. Haar dialect is duidelijk hoorbaar. "Hoe je het ook wendt of keert: mijn Chinese afkomst is onderdeel van mij, maar datzelfde geldt voor mijn West-Zeeuws-Vlaamse afkomst. Dat is een deel van mijn leven."
Eenzaamheid tekende haar jeugd in het dorp, waar ze praktisch de enige van kleur was. "Niet alleen in het dorp, ook in mijn gezin. Ik heb best veel racisme meegemaakt, maar er was vrij weinig begrip in mijn gezin. Ik snap dat wel, want mijn adoptieouders hebben dit natuurlijk nooit meegemaakt. Ze dachten dat het plagen was. Maar ik had het denk ik zelf anders aangepakt."
Qian van Binsbergen
Journalist en documentairemaker"Op de dag dat mijn adoptiemoeder overleed, ging ik van 100 procent wees naar 150 procent wees."
Haar hele leven had ze te maken met depressieve gevoelens. Toen haar moeder overleed, kon ze niet met het verlies omgaan en vluchtte ze naar Groningen. Haar vader liet ze alleen achter. Ze ging totaal op in studie en werk, tot ze totaal instortte.
Acht maanden lang lag ze in bed. "Ik woog op een bepaald moment nog maar 50 kilo. Ik had mijn gevoelens nooit gelinkt aan adoptie. Maar ik zie nu in: op de dag dat mijn moeder overleed, ging ik van 100 procent wees naar 150 procent wees", blikt ze terug in haar documentaireserie.
Ze is haar adoptieverleden recht in de ogen gaan aankijken en beseft nu: "Het was een hele natuurlijke reactie op een onnatuurlijke situatie. Sinds ik de documentaireseries ben gaan maken, heb ik het meer kunnen verwerken."
Qian van Binsbergen
Journalist en documentairemaker"Het is onbegrijpelijk dat adoptie nog steeds mogelijk is."
Kinderdiefstal, kinderhandel, corruptie, vervalsing van documenten: het rapport van de commissie-Joustra veroorzaakte in 2021 een grote schok in adoptieland. Daarom besloot het kabinet om interlandelijke adoptie af te bouwen: vanaf 2030 mag het niet meer.
Van Binsbergen vraagt zich af: waarom afbouwen en niet direct stoppen? "Er waren al meerdere kritische rapporten over adoptie. En sinds de jaren zeventig was al bekend dat er best veel fouten zaten in het adoptiesysteem en dat kinderhandel niet kon worden voorkomen. Het is te laat opgepakt. Ik heb er ook vraagtekens bij dat je nu als toekomstig adoptieouder nog kan adopteren."
Zelf stuitte ze op tegenstrijdigheden in haar papieren. Zo deed ze de verontrustende ontdekking dat de schatting van haar leeftijd niet overeenkomt met haar geboortedatum. Dit kan een fout zijn, maar ook een teken van dossiers witwassen nadat kinderen illegaal zijn verkregen. Zo kunnen de illegale omstandigheden verhuld worden.
Ook haar opvoeding ziet ze als een vorm van witwassen. "Ik ben opgegroeid als andermans kind, gewoon een Nederlands kind. Je moet je verplicht aanpassen. In die zin is dat ook witwassen."
Hoe zuiver de intenties van adoptieouders ook zijn: het heeft ingrijpende gevolgen voor de identiteit van het kind, zegt Van Binsbergen. “Mijn adoptieouders hebben zeventien jaar lang geprobeerd een kind te krijgen. Ze hadden miskraam na miskraam. Ik was dus ongelooflijk gewenst", zegt Van Binsbergen. "Maar adoptie is niet de oplossing voor je kinderloosheid. De oplossing voor je kinderloosheid is de rouwverwerking van het feit dat je niet zelf een kind hebt kunnen verwekken."
Daarnaast klopt het ook niet dat ze kind is van haar adoptieouders, zegt Van Binsbergen: "Ik heb al ouders, die ook net zo goed meetellen. Ik was al iemand voor mijn adoptie, met een eigen naam, een eigen gezin en een eigen geschiedenis. Mijn ouders hebben van mijn oorspronkelijke identiteit hun kind gemaakt. Dat zal bij adoptie altijd zo zijn. Want je kapt oorspronkelijke banden af en maakt er je eigen kind van."
Beeld omslagfoto: Michell Willekens
In Dit is de Dag (EO) gaat presentator Hans van der Steeg in gesprek met journalist en documentairemaker Qian van Binsbergen.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
