D66, VVD en het CDA zijn het eens geworden over de verdeling van de ministeries en op 23 februari staat het minderheidskabinet naar verwachting op het bordes. Met een minderheidskabinet wordt het regeren anders: het kabinet heeft vaak steun van oppositiepartijen, zoals de ChristenUnie, nodig om plannen door de Kamer te krijgen. Hoe houd je als oppositie koers én oefen je invloed uit: wanneer werk je mee, en wanneer trek je een duidelijke grens?
Met D66, VVD en CDA als minderheidskabinet dat slechts 66 Kamerzetels telt, breekt voor de oppositiepartijen een spannende tijd aan. De ministers van de regerende partijen kunnen hun plannen immers alleen uitvoeren als ze, soms per onderwerp, steun zoeken bij de oppositiepartijen. In de praktijk vraagt dat veel overleg en kunnen de afspraken per dossier verschillen.
De oppositiepartijen krijgen in deze kabinetsvorm dus meer ruimte, en kunnen per onderwerp invloed uitoefenen. Beoogd D66-premier Rob Jetten hoopt natuurlijk op steun bij de oppositie voor de plannen en liet eerder weten dat hij hoopt op een 'samenwerkingskabinet'.
Maar die steun lijkt in eerste instantie ver te zoeken. In het debat over de gepresenteerde plannen van D66, VVD en CDA afgelopen dinsdag werd duidelijk dat de oppositie felle kritiek heeft, of het nu gaat om de plannen rondom stikstofbeleid, volksgezondheid of de verhoging van de AOW-leeftijd.
Ook de ChristenUnie is kritisch. Partijleider Mirjam Bikker noemde de financiële plannen 'guur rechts' en uitte onvrede over de aangekondigde bezuinigingen op zorg en sociale zekerheid: "Ik wil echt ontdekken waar we elkaar kunnen vinden. Maar de plannen om de AOW-leeftijd te verhogen liggen mij zwaar op de maag. De kortere WW-uitkering ook. Áls je dan bezuinigt, doe het dan met een hart voor mensen in kwetsbare omstandigheden. Ik verwacht van de coalitie een open houding", vermeldt Trouw.
Hoe zal de partij zich opstellen in de oppositie? De ChristenUnie past vaak in wat politicologen 'constructieve oppositie' noemen: plannen niet vooraf afschieten, maar beoordelen op inhoud. De partij zal duidelijk moeten zijn over de waarden en slimme momenten moeten kiezen om mee te doen.
In Dit is de week (EO) gaat Margje Fikse met journalist Ronit Palache, voormalig politicus Gert-Jan Segers en partijleider van de ChristenUnie Mirjam Bikker in gesprek over de vraag hoe de ChristenUnie zich kan opstellen in de oppositie: waar zitten de lange tenen en de harde eisen? Voordat Bikker daarop ingaat, is ze duidelijk over de termijn van de taak die de coalitie op zich moet nemen.
Mirjam Bikker
Partijleider ChristenUnie"Ik hoop dat de coalitie vier jaar aan de slag gaat. Ik noem die vier jaar niet voor niets. Het kan niet zo zijn dat we alleen maar met dat soort termijnen zwaaien, of steeds dreigen: 'als ik dit niet krijg, blaas ik de boel op'. Daar is niemand bij gebaat. Ik wil juist wegblijven uit dat gepolariseerde spel. Dat vraagt óók van de coalitie dat ze goed nadenkt: met welke partijen wil je optrekken, en wat vraagt dat van je? Ik heb gezegd: op een aantal punten vind ik de keuzes onverstandig. Neem de bezuinigingen in de zorg, bijvoorbeeld in de gehandicaptenzorg. Daar wilde het kabinet al op bezuinigen, en dat loopt nu op tot een half miljard. Terwijl je nu al ziet dat de arbeidsmarkttekorten in deze sector de komende jaren alleen maar groter worden. En die mensen die zo hard werken en zo goed werk doen, juist voor Nederlanders die recht hebben op goede zorg, die wil ik niet in de kou laten staan."
Dat in de plannen bezuinigingen in de zorg, ook voor gehandicapten, worden voorgesteld, betreurt Bikker ten zeerste. Ook Ronit Palache is daar kritisch op. Het jongste kind van haar man heeft een aangeboren hersenbeschadiging die leidt tot ernstige beperkingen in het bewegen en het houden van balans.
Ronit Palache
Journalist"Hij is iemand die dolgraag wil participeren in de samenleving. Dat doet hij al op zekere hoogte, want hij werkt. Maar hij moet daar wel voor betalen, om te kunnen werken. [...] Maar hij is ook 23 jaar. Dus los van het feit dat hij steeds ouder wordt, heeft hij ook ouder wordende ouders die op een gegeven moment ook gewoon ouders willen zijn en niet alleen maar verzorgers."
Bikker is van mening dat de ChristenUnie in ieder geval al stevig signaal heeft afgegeven na het zien van de plannen van de coalitie. Ze vindt het een slecht idee om kwetsbare mensen in de kou te zetten. Andere oppositiepartijen hebben ook kritiek geuit. Ziet de ChristenUnie eventueel een bondje met GroenLinks-PvdA zitten voor die beoogde meerderheid? Daar is ze onduidelijk over.
Mirjam Bikker
Partijleider ChristenUnie"Een land regeren is ook een samenleving opbouwen. En daar is macht voor nodig die we ook gaan inzetten. Maar altijd met voor ogen voor wie we het doen. En niet vanwege de macht, maar omdat ik vind dat ons land ervan opknapt, als we voor ogen houden welke mensen er heel hard aan het sjouwen zijn."
In Dit is de week (EO) gaat presentator Margje Fikse verder over dit onderwerp in gesprek. Klik hier om de volledige uitzending te bekijken via NPO Start.
Je kunt Dit is de week (EO) ook terugluisteren als podcast. Klik hier om de uitzending af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
Kunnen christenen blij zijn met het nieuwe kabinet?
'Christenen moeten geen favoriete minderheid zijn', aldus Gert-Jan Segers
