De meeste schadevergoeding in Groningen gaat naar gebieden waar geen schade is: 'Een foto van een scheurtje: 10.000 euro'
Leestijd: 5 minDoor Boudewijn Drechsler
Leestijd: 5 minDoor Boudewijn Drechsler
"De parlementaire enquêtecommissie is echt broddelwerk geweest."
"Ze hadden onderzoek moeten doen voordat ze gingen boren. Daar zit de essentie."
Ongeveer 80 procent van de schadevergoedingen voor de aardbevingsschade in Groningen gaat naar adressen die nooit schade kunnen hebben. Dat blijkt uit onderzoek van journalist Jesse Frederik voor de Correspondent. Hoe zit dat?
De feiten waren allang bekend. De NAM liet voor 200 miljoen euro een onderzoek doen naar het ontstaan van de aardbevingen en de risico’s van de gaswinning op de omgeving. Maar bij de schadevergoedingen hebben de conclusies van bouwkundigen, seismologen en aardbevingsingenieurs volgens Frederik nauwelijks een rol van betekenis gespeeld. Tot grote verbazing van de buitenlandse deskundigen en autoriteiten op het gebied van aardbevingen.
De parlementaire enquête aardgaswinning Groningen, afgerond in 2023, concludeerde dat de gasopbrengsten decennialang zwaarder wogen dan de belangen van de Groningers. Het rapport 'Groningers boven gas' (24 februari 2023) toonde aan dat de overheid en bedrijven te lang doorgingen met boren, ondanks bekende risico's op aardbevingen. De Groningers moesten daarom ruimhartig worden gecompenseerd.
Bijna de hele provincie Groningen en delen van Noord-Drenthe en Oost-Friesland werden tot aardbevingsgebied uitgeroepen. Dit terwijl er dus in veel gebieden helemaal geen schade kon zijn ontstaan door de aardbevingen. Op ruim 56 procent van alle adressen in dit aardbevingsgebied is al een vergoeding uitgekeerd. Tot nog toe meer dan 3,86 miljard euro. Het is volgens Frederik dan ook heel gemakkelijk: een foto van een barst in je huis levert al gauw 10.000 euro op.
Dus wat is er aan de hand in Groningen? Wint het sentiment hier van de feiten? Oftewel: durfde de politiek geen 'nee' te verkopen? Jesse Frederik zat afgelopen vrijdag aan tafel bij Dit is de Dag (EO) en vertelde daar over zijn onderzoek.
Jesse Frederik
Journalist bij De Correspondent"Op dit moment heeft ongeveer 56 procent van alle adressen in Groningen aardbevingsschade geclaimd. En als je kijkt waar daadwerkelijk die aardbevingen hebben plaatsgevonden dan is dat rond Loppersum, dat is eigenlijk een vrij beperkt gebied. Je ziet dat daar het geld eigenlijk al lang niet meer heen gaat."
Dat geld ging dus naar andere gebieden.
Jesse Frederik
Journalist bij De Correspondent"Bijvoorbeeld naar de gemeente Haren, dat wordt ook wel het Wassenaar van het Noorden genoemd, waar nog geen koffiekopje in de kast heeft gerinkeld. Daar is alleen al 63 miljoen euro heengegaan vanwege aardbevingsschade en dat is eigenlijk wel merkwaardig."
Wat een rinkelend koffiekopje in de kast betekent: de hoogste trilling die volgens het onderzoek in Haren te verwachten viel, was hetzelfde als een voorbijrijdende trein zou veroorzaken. Bij dergelijke trillingen is de kans op een zichtbare scheur in een onbeschadigde metselwerkmuur ongeveer 1 op 20.000. Wie uit dat gebied nu schade claimt, krijgt volgens Frederik sowieso 10.000 euro.
Jesse Frederik
Journalist bij De Correspondent"Ja, het is ook best wel logisch. Je krijgt een dynamiek. De buren claimen schade en vertellen dat tijdens een buurtbarbecue of op de sportclub. Nou ja, dat zingt dan rond natuurlijk. Je gaat met elkaar praten en je ziet dat beide buren het doen. En dan wordt dat natuurlijk ook wel aantrekkelijk. Als de buren het kunnen, dan kan ik het ook. En ieder huis heeft wel een scheur."
De kersverse BBB-leider Henk Vermeer zat ook aan tafel en wilde nog wel enige nuance aanbrengen omdat hij vond dat er zo wel een karikatuur van de Groninger wordt geschetst.
Henk Vermeer
Partijleider BBB"We moeten ook niet vergeten dat er echt iets aan de hand is in dat gebied. En dat zit al fout bij het begin van de winning van dat gas. Dat het niet is afgesproken om dat geld naar het gebied terug te laten vloeien. Dan oogst je ook wat je zaait. Als jij jarenlang een gebied achterstelt, het helemaal leeg trekt, en er gaat wat mis, dan reageert men ook anders dan dat je daar anders mee omgegaan bent. Want waarom is die NAM überhaupt ooit die onderzoeken gaan doen? Toen ze voor schade aansprakelijk gesteld werden. Ze deden dat niet voordat ze gingen boren. En daar zit gewoon de essentie."
En dat is een houding van de overheid die je nog steeds ziet, aldus Vermeer.
Henk Vermeer
Partijleider BBB"Het zo makkelijk om iets te doen of te plaatsen op een plek waar je zelf niet woont. Dat gebeurt nu ook weer met windmolens."
Maar ja, de feiten liegen wat Groningen betreft niet volgens Frederik.
Jesse Frederik
Journalist bij De Correspondent"De NAM heeft 200 miljoen in onderzoek geinvesteerd. Een krankzinnig bedrag. Ze hebben allemaal Groningse vaklui naar Italië gevlogen om Groningse huizen na te bouwen, die ze dan tot ineenstorting laten komen op trilplaten, om te testen wanneer er scheuren ontstaan. Er is echt heel erg veel meetapparatuur opgehangen. Die wetenschappers konden helemaal los. Maar de grap is dat in de parlementaire enquête niemand van die wetenschappers iets gevraagd is. De hele wetenschap is vrijwel genegeerd."
Frederik heeft dan ook geen goed woord over de parlementaire commissie.
Jesse Frederik
Journalist bij De Correspondent"De parlementaire enquêtecommissie is echt broddelwerk geweest. Wie terugkijkt ziet een eindeloos repeterende cyclus: de politiek vraagt om onderzoek, het onderzoek komt, maar de conclusies bevallen niet. De aardbevingsschade in Groningen is een feitenvrij compensatiecircus van miljarden geworden."
In Dit is de Dag (EO) gaat Margje Fikse verder over dit onderwerp in gesprek. Beluister de uitzending hieronder als podcast.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Zorgt zoutwinning in Twente voor Groningse toestanden?
