Van Gaza tot azc-protesten: waarom lijken Nederlanders steeds bozer?
Leestijd: 3 minDoor Esther van Adrichem
Leestijd: 3 minDoor Esther van Adrichem
Boze demonstraties bij azc’s, verhitte discussies over de oorlog in Gaza, online scheldpartijen en politici die steeds hardere woorden gebruiken. Het lijkt alsof de samenleving sneller ontploft dan vroeger. Maar zijn we echt bozer geworden?
Veel Nederlanders hebben dat gevoel wel. Uit recent onderzoek van de Universiteit van Amsterdam blijkt dat vier op de vijf jongeren vinden dat de tegenstellingen in de samenleving toenemen. Vooral online ervaren zij meer vijandigheid, hardere discussies en minder begrip voor elkaar.
Psychiater Esther van Fenema ziet dezelfde ontwikkeling. Volgens haar zoeken mensen in onrustige tijden sneller veiligheid bij hun eigen groep.
Esther van Fenema
Psychiater"Bij wie hoor ik, bij wie kan ik schuilen? Die gevoelens heb je, daar kun je niet zoveel aan doen. Maar wat ga je ermee doen?"
Ze noemt dat ‘tribale gevoelens’: de neiging om je terug te trekken in een groep gelijkgestemden. Dat ziet ze bijvoorbeeld terug in discussies over asiel, Israël en Gaza of politiek. Volgens Van Fenema ontstaat er een risico wanneer mensen alleen nog luisteren naar hun eigen kamp.
"Als je heel erg gaat schuilen in een groep gelijkgestemden, dan moet je oppassen."
Journalist Ronit Palache herkende dat sterk na de aanslagen van 7 oktober 2023. Ze zag hoe Joodse Nederlanders ineens anders werden bekeken.
Ronit Palache
Journalist"Nederlandse Joden waren van de een op de andere dag ineens niet meer gewoon Nederlanders, maar werden gereduceerd tot hun Jood-zijn."
Tegelijk begrijpt ze ook waarom mensen zich dan sterker vastklampen aan hun eigen groep. Maar juist daar schuilt volgens haar ook een gevaar in.
"Het gevaar bij het gepolariseerde debat na 7 oktober is dat je in de groep gaat schuilen en je je heel erg bij elkaar veilig gaat voelen. Maar daardoor kun je de ander steeds minder gaan zien. Dat is echt gevaarlijk. Wel begrijpelijk, maar daar moet je heel erg op letten."
Niet alleen inhoudelijke verschillen spelen een rol, ook de toon van het debat wordt harder. Sociale media versterken boosheid en verontwaardiging vaak extra. Mensen reageren sneller fel, terwijl nuance minder aandacht krijgt.
Oud-politicus Gert-Jan Segers ziet dat ook gebeuren.
Gert-Jan Segers
Oud-politicus"Dat mensen onmiddellijk met zulke heftige woorden reageren… die soort kortsluiting in het debat, daar maak ik me echt zorgen over."
Toch denkt hij niet dat mensen elkaar helemaal kwijt zijn geraakt. Volgens Segers ontstaat nuance vaak pas wanneer mensen elkaar echt spreken in plaats van elkaar online wegzetten.
"Als je wat langer doorpraat en elkaar echt kent, dan merk je vaak dat er veel meer nuance zit dan mensen online van elkaar maken."
In Dit is de week (EO) gaat presentator Margje Fikse verder over dit onderwerp in gesprek. Klik hier om de volledige uitzending te bekijken via NPO Start.
Je kunt Dit is de week (EO) ook terugluisteren als podcast. Klik hier om de uitzending af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
Voert de ChristenUnie straks rechts-radicaal asielbeleid? 'Van mij mag het nog steviger'
