"Met het oog op de volgende verkiezingen is het niet in het belang van de VVD als Jetten het goed doet als premier", vertelt Wouters, voormalig PvdA-adviseur. "En vergeet daarbij CDA niet", vult Van der Geer aan, die adviseur was bij de ChristenUnie.

De 'premierbonus'

Dat zit zo: de premier is namelijk het gezicht van het kabinet. Als het kabinet het goed doet, krijgen kiezers een positiever gevoel over de premier. In politieke kringen wordt dit ook wel de 'premierbonus' genoemd, die zich laat uitbetalen in meer stemmen voor de partij van de premier.

Jonathan van der Geer

Oud-adviseur ChristenUnie

"Jetten is kwetsbaar: hij is jong, wordt voor het eerst premier en zal moeilijke akkoorden moeten sluiten."

Op het moment dat nieuwe ministers en staatssecretarissen gevonden worden, begint ook iedere partij een plan te maken om kleur op de wangen te houden tijdens deze coalitieperiode, vertelt Van der Geer. "Maar ook: hoe voorkomen we dat D66 heel lang de grootste blijft? Wat in de ogen van anderen toch een beetje per ongeluk zo is geworden.'

'VVD is niet bang om Jetten kapot te maken'

Het is naïef om te denken dat de harmonie blijft zoals deze nu is, zegt Van der Geer. Er wordt samengewerkt, maar vroeg of laat gaat er gesaboteerd worden. "Eén flinke tegenslag is genoeg om ervoor te zorgen dat partijen elkaar flink gaan testen. Een ander beschadigen hoort daar gewoon bij", vindt Van der Geer.

Dat kan op allerlei manieren en gaat vroeg of laat een keer gebeuren, zegt Van der Geer. "Je ziet nu het optimisme. Maar er hoeft maar een flinke tegenslag te komen of een minister heeft een 'zeperd' met een groot wetsvoorstel. Dus ze gaan elkaar ook een keer flink testen en daar hoort beschadigen ook gewoon bij."

Julia Wouters

Voormalig PvdA-adviseur

"De VVD is al dossiers aan het maken over hoe ze Jetten kapot kunnen maken."

Hoe werkt dat? Bijvoorbeeld door informatie te lekken over gevoelige dossiers. "Een partij als VVD zal niet bang zijn om Jetten kapot te maken", zegt Wouters. "Reken maar dat ze al helemaal dossiers aan het maken zijn om hem kapot te maken op het moment dat ze dat willen. Door bijvoorbeeld te lekken naar de pers, te kijken hoe het valt. Frank Underwood (van de bekende Netflix-serie House of Cards, red.) is er niks bij."

Daarbij is Jetten kwetsbaar, zegt Van der Geer: "Hij wordt voor het eerst premier, is jong en zal moeilijke akkoorden moeten sluiten. Bijvoorbeeld als hij een akkoord sluit met GroenLinks-PvdA en de VVD dwingt om daarvoor dingen in te leveren."

Van 38 naar 9 zetels

Wouters legt uit waarom het zo belangrijk is voor partijen om kleur op de wangen te houden. Zo lukte dit PvdA-leider Diederik Samsom niet tijdens het kabinet Rutte-2 (VVD-PvdA): "Alles wat er mis ging, kwam bij hem te liggen. Hij verdedigde elk compromis alsof hij het zelf bedacht had. De partij ging toen van 38 naar 9 zetels. Sindsdien is iedereen er op gericht om wel mee te doen in een regering, maar wel heel erg om zelf in leven te blijven."

Meer weten?:Luister naar de Spindoctors

In podcast De Spindoctors (EO) gaat presentator Guido van Dijk met voormalig PvdA-adviseur Julia Wouters en voormalig ChristenUnie-voorlichter Jonathan van der Geer in gesprek over het nieuwe coalitieakkoord tussen D66, CDA en VVD.

Ook is de aflevering hier terug te luisteren via jouw favoriete podcast-app.

Dit maakten we ook:Lees meer DIT-artikelen

• 

  'Klaver kan in zijn rol het nieuwe kabinet totaal kidnappen'

  'Klaver kan in zijn rol het nieuwe kabinet totaal kidnappen'
• 

  Geeft Henri Bontenbal (CDA) alles weg in kabinetsformatie? 'Zo werkt onderhandelen niet'

  Geeft Henri Bontenbal (CDA) alles weg in kabinetsformatie? 'Zo werkt onderhandelen niet'