Wordt het demonstratierecht aangepast? 'Bemoei je er niet mee, overheid'
Leestijd: 4 minDoor Mariska
Leestijd: 4 minDoor Mariska
"Juist om het demonstratierecht te beschermen, moet je ook grenzen stellen aan een demonstratie."
"Je moet niet iets repareren wat niet stuk is. Het ligt aan het gif in de samenleving."
"We hebben vrijheid van meningsuiting, maar we moeten ons wel aan de wet houden."
Auto's die inrijden op snelweg blokkerende-demonstranten of een tractor die de deur van het Groningse provinciehuis ramt. Steeds vaker lopen demonstraties uit de hand. Daarom doet het demissionaire kabinet onderzoek naar het demonstratierecht. Maar demonstreren is toch een grondrecht?
Tractors op de snelweg, pro-Palestijnse betogers in treinstations en Extinction Rebellion-demonstranten die een snelweg blokkeren. Demonstraties zijn overal. En steeds vaker overtreden demonstranten regels en wetten. Daarom laat het demissionaire kabinet onderzoek doen naar het demonstratierecht.
In het nieuwsbericht van de overheid over het onderzoek staat dat demonstranten steeds vaker bewust de wet overtreden. Het doel van de demonstranten: 'Om zoveel mogelijk aandacht te krijgen en beleid hiermee te beïnvloeden.' Bij het onderzoek worden burgemeesters, het Openbaar Ministerie en de politie betrokken, mensen die dagelijks te maken hebben met demonstraties.
Het wetenschappelijk onderzoek richt zich op acties waarbij demonstranten de grenzen van de wet bewust opzoeken of overschrijden en demonstraties waarbij andere grondrechten of de nationale veiligheid in gevaar kunnen komen. Bij die situaties wil het kabinet onderzoeken of er meer juridische mogelijkheden in de wet moeten komen om zulke demonstraties aan te pakken.
Het juiste antwoord lees je onderaan dit artikel
We demonstreren voor en tegen van alles en daarbij houden we ons niet altijd aan de wet. Het demissionaire kabinet wil daarom het demonstratierecht onder de loep nemen.
Tweede Kamerlid voor de VVD Ingrid Michon is blij met het onderzoek. Ze vindt het hard nodig dat we kritisch kijken naar het demonstratierecht, zegt ze in Dit is de Dag (EO).
Ingrid Michon
Tweede Kamerlid VVD"Juist om het demonstratierecht te beschermen, moet je ook grenzen stellen aan een demonstratie. Demonstraties worden steeds meer ingezet om doelbewust en provocatief wetten te overtreden. En op het moment dat je dat doet, word je toch beschermd door het demonstratierecht. En dat moet wat mij betreft veranderen."
Het demonstratierecht hoeft volgens cartoonist Ruben L. Oppenheimer helemaal niet onder de loep genomen te worden.
Ruben L. Oppenheimer
Cartoonist"Als je die loep erop zet en de zon schijnt, dan vliegt het in de fik. Het demonstratierecht is een heel groot recht, een heel groot goed. Dus ik wil heel erg uitkijken om iets te gaan repareren wat niet stuk is. Wat stuk is, is dat er in de samenleving een soort gif zit de laatste jaren, waar misschien iets eerder tegen opgetreden had moeten worden."
De gemeente Amsterdam neemt extra maatregelen om onrust bij de Nationale Dodenherdenking op 4 mei te voorkomen. De gemeente is namelijk bang dat pro-Palestijnse organisaties dit moment gebruiken voor demonstraties. Michon denkt dat demonstraties niet te voorkomen zijn met het huidige demonstratierecht.
Ingrid Michon
Tweede Kamerlid VVD"Ondanks alles wat de gemeente Amsterdam nu in gang zet, is het niet te voorkomen dat er toch tijdens deze dodenherdenking een spontane demonstratie plaatsvindt. En we vinden dus dat bijvoorbeeld op een dodenherdenking het demonstratierecht even een pas op de plaats moet maken, omdat een ander belang zwaarder weegt."
"Wat je tot nu toe altijd ziet is dat bij alle botsingen van wetgeving het demonstratierecht voorrang heeft. En ik vind dat we daar een discussie over moeten hebben. Op het moment dat de politie bij een spontane demonstratie vraagt om te vertrekken en mensen doen dat niet, dat vind ik dat dat soort gedrag strafbaar moet zijn. Die mensen worden nu beschermd door het demonstratierecht."
Demonstraties hoef je op 4 mei niet te verbieden, vindt Oppenheimer. Maar de gemeente moet wel duidelijke afspraken maken over de demonstratieplek.
Ruben L. Oppenheimer
Cartoonist"Ik wil niet iemand bij voorbaat zijn middelen voor zijn of haar demonstratie uit handen nemen. Ik wil wel dat een burgemeester bijvoorbeeld een gebiedsverbod kan opleggen. En dat kan een burgemeester al. Luistert u mee mevrouw Halsema? Als jij wil gaan roepen 'from the river to the sea', dat mag je lekker gaan roepen, maar niet op het moment waarop wij samen hebben afgesproken dat je even twee minuten stil bent. Niet op die plek, niet op die tijd. Maar ergens anders, 'be my guest'."
Pegida-voorman Edwin Wagensveld probeerde in januari een koran te verbranden, deze demonstratie liep uit de hand. Deze maand besloot de Arnhemse burgemeester Marcouch een nieuwe koranverbranding in te verbieden uit angst voor nieuwe ongeregeldheden. Maar koranverbrandingen moet je volgens Oppenheimer niet verbieden.
Ruben L. Oppenheimer
Cartoonist"Het lijkt mij absoluut geen goed idee om koranverbrandingen bij wet te gaan verbieden. Op het moment dat jij een koran koopt of welk ander boek dan ook, dan is dat boek jouw eigendom. En wat je daar vervolgens mee doet, of je het wilt weggooien, verbranden of lezen. Ik wil niet dat de overheid zich daar überhaupt mee bezighoudt."
Een burgemeester kan er volgens Oppenheimer dus wel voor kiezen om een andere demonstratieplek aan te wijzen.
"Als een burgemeester denkt dat de boel uit de klauwen kan lopen, kan die zeggen: 'Het lijkt me niet zo goed om deze demonstratie op deze plek uit te voeren, laten we het honderd meter verderop doen.' In het geval van een koranverbranding zou je kunnen zeggen: 'Wat je met die koran doet is prima, maar je gaat het bijvoorbeeld niet in de buurt van die moskee doen op het moment dat daar mensen in en uit lopen.'"
Ook Kamerlid Michon wil koranverbrandingen niet verbieden en ook niet strafbaar stellen.
Ingrid Michon
Tweede Kamerlid VVD"Er is een Kameruitspraak gedaan om juist het verbranden van een koran niet strafbaar te stellen. Ook ik en mijn fractie zijn geen voorstander van het strafbaar stellen van een koranverbranding."
Het verbranden van een koran zou volgens hoogleraar crosscultureel recht Tom Zwart wel verboden moeten worden. Het Europees Hof voor de Rechten van de Mens (EHRM) heeft al in 2018 gezegd dat je tijdens een demonstratie niet mag oproepen tot religieuze intolerantie.
Tom Zwart
Hoogleraar crosscultureel recht"En daarna heeft hetzelfde Hof gezegd dat als jij een heilig boek aanvalt, dat dat een vorm van religieuze intolerantie is. Eén en eén is twee, klaar. Je mag het dus niet toe staan. Het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens is het hoogste verdrag waar wij aan gebonden zijn. Discussiëren mag. We hebben vrijheid van meningsuiting, maar we moeten ons wel aan de wet houden. Dat geldt ook voor minsters [De Jonge en Yeşilgöz]."
Zwart vindt het opvallend dat de VVD demonstraties van Extinction Rebellion lijkt te willen inperken, maar koranverbrandingen wil toestaan.
"De demonstraties van Extinction Rebellion leveren kennelijk hinder op voor verkeersdeelnemers, laten dat er een paar duizend zijn. We hebben een miljoen moslims in Nederland, die nemen enorm aanstoot aan die koranverbrandingen. En dat wordt genegeerd in het onderzoek [naar demonstratierecht]. Voor mij is dat onderzoek niet nodig hoor, maar ik vind het wel opmerkelijk."
Meer weten over dit onderwerp? Luister naar Dit is de Dag (EO). Dat kan hier of via je favoriete podcast-app.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Klimaatactivisten die 'Meisje met de parel' besmeurden krijgen geen straf: terecht, of onzin?
Moeten burgemeesters een koranverbranding kunnen verbieden?
Antwoord kennisvraag: in 2022 waren in Amsterdam 1510 demonstraties, in 2013 waren dit nog maar 260
