Is staalbedrijf Tata Steel nu echt te ver gegaan? 'Onthulling van zaken die het daglicht niet kunnen verdragen'
Leestijd: 5 minDoor Mariska van der Veen
Leestijd: 5 minDoor Mariska van der Veen
"Als het Openbaar Ministerie gaat vervolgen, is Tata Steel echt over de schreef gegaan."
"We hebben staal nodig. Tata Steel is heel belangrijk voor de regio, voor de werkgelegenheid."
"Tata Steel maakt mensen ziek en alle beloftes die ze doen voor zogenaamd 'groenstaal' zijn gewoon luchtkastelen."
Een bedrijf dat omwonenden ziek maakt en de natuur vervuilt. Staalbedrijf Tata Steel is al jaren negatief in het nieuws en heeft al verschillende megaboetes gehad. Maar voor het eerst is het Openbaar Ministerie nu een strafrechtelijk onderzoek gestart. Is Tata Steel nu echt te ver gegaan?
Tata Steel in IJmuiden rijgt al jaren megaboetes aaneen, maar nu lijkt het bedrijf echt over de schreef te zijn gegaan. Het Openbaar Ministerie (OM) gaat het staalbedrijf namelijk strafrechtelijk vervolgen.
Het OM verdenkt het bedrijf van meerdere strafbare feiten. Het gaat onder andere om het opzettelijk uitstoten van schadelijke stoffen, die mogelijk nadelige gevolgen hebben voor de gezondheid van omwonenden. Ook wordt het bedrijf verdacht van 'het schenden van zijn zorgplicht'. Tata Steel zou onvoldoende onderhoud uitvoeren, handelen zonder vergunning en een aantal incidenten niet hebben gemeld.
Het strafrechtelijk onderzoek is gestart door een massa-aangifte van advocaat Bénédicte Ficq. Samen met achthonderd omwonenden deed zij in 2021 aangifte tegen Tata Steel. Hierna startte een onderzoek dat jarenlang duurde. Het OM liet het onderzoek uitvoeren door de Inspectie Leefomgeving en Transport en ook politie- en milieudiensten werkten mee aan het onderzoek. Op 20 november begint de rechtszaak.
Omwonenden klagen al jarenlang over de uitstoot van de fabrieken van Tata Steel. Vooral de kooksfabrieken zorgen voor klachten. Kooks is een basisproduct voor staal dat gemaakt wordt door steenkool sterk te verhitten. De uitstoot die bij dit proces vrijkomt is schadelijk voor mens en milieu.
Het staalbedrijf heeft al meerdere miljoenenboetes gekregen van de overheid voor het overtreden van de uitstootregels. In april moest Tata Steel nog een boete van 8,5 miljoen euro betalen, in januari moest het bedrijf al hetzelfde boetebedrag betalen. Dat was toen een nieuw record.
Tata Steel krijgt al jaren megaboetes voor het uitstoten van schadelijke stoffen. Maar nu heeft het OM besloten een stap verder te gaan en het staalbedrijf strafrechtelijk te vervolgen. In Dit is de dag (EO) een discussie over de vraag: is het goed dat de overheid achter Tata Steel aangaat?
Advocaat Bénédicte Ficq diende de aangifte in die dit onderzoek startte. Dit deed ze samen met achthonderd omwonenden. Dat de overheid nu tot vervolging overgaat, laat volgens haar zien dat er echt wat aan de hand is.
Bénédicte Ficq
Advocaat"Als het Openbaar Ministerie overgaat tot vervolging, weet je dat Tata Steel echt over de schreef is gegaan. De omwonenden dachten dat al en waren er natuurlijk al bang voor, want de gezondheidsproblemen in de IJmond zijn groot. Het is de onthulling van praktijken die kennelijk het daglicht niet kunnen verdragen."
Het OM verdenkt Tata Steel van het opzettelijk uitstoten van schadelijke stoffen. Ficq weet nog niet wat Tata Steel precies fout heeft gedaan, maar er zijn volgens haar verschillende incidenten geweest die wijzen op het opzettelijk over de schreef gaan van het staalbedrijf.
"Die incidenten zijn opgemerkt door omwonenden. Ze hebben camera's geplaatst die 24 uur per dag in de gaten houden wat er bij Tata gebeurt. Soms was er verontrustende uitstoot van een bepaalde kleur en dat werd dan niet gemeld bij de provincie, dan weten de omwonenden dat er iets niet gemeld is. Dus zij zijn niet verbaasd dat Tata Steel bepaalde uitstoot onder de pet heeft gehouden."
Tweede Kamerlid Ines Kostić is blij dat het OM een strafonderzoek is begonnen. Ze vindt het daarom ook raar dat het kabinet ondertussen nog een deal probeert te sluiten met Tata Steel over vergroening. Ze heeft het kabinet opgeroepen hiermee te stoppen, want ze vindt het een slechte investering van belastinggeld in een onbetrouwbaar bedrijf.
Ines Kostić
Tweede Kamerlid Partij voor de Dieren"Tata Steel houdt zich keer op keer niet aan de regels. Ze hebben in mei nog een miljoenenboete gekregen, omdat ze zich niet aan regels houden. Ze maken mensen ziek en alle beloftes die ze doen voor zogenaamd 'groen staal' zijn gewoon luchtkastelen. 117 wetenschappers hebben onlangs een brief aan het kabinet gestuurd om niet door te gaan met deze deal."
Hoogleraar Henk Volberda vindt dat Tata Steel moet voldoen aan de milieuwetgeving, maar wil niet dat het bedrijf uit Nederland verdwijnt. Hij maakt zich zorgen over de economische gevolgen en zegt dat het bedrijf belangrijk is voor de onafhankelijkheid van Nederland.
Henk Volberda
Hoogleraar strategisch management en innovatie"We hebben gewoon staal nodig. Tata Steel is heel belangrijk voor de regio, voor de werkgelegenheid. Ik vraag me af wat de gevolgen voor de economie zijn als het bedrijf uit Nederland weg moet. Ik denk ook dat we in Nederland eigen industriële productie moeten hebben, zodat we strategisch onafhankelijk zijn. Staal is daarin een heel belangrijk element."
Volberda denkt dat Tata Steel wel in Nederland kan blijven. Hij heeft namelijk veel vertrouwen in de verduurzamingsplannen van het bedrijf.
"Ze zijn bezig met het groene staalproject. De productie zal groener zijn. De uitstoot van CO2 gaat met 40% omlaag. Ze beginnen met aardgas, maar daarna gaan ze overstappen naar elektrische ovens, biomethaan en waterstof. Dan hebben we geen aardgas meer nodig. De uitstoot van fijnstof zal afnemen met 35%, doordat de ertsvelden worden overkapt. Er komen windschermen en er komen extra filters op installaties. En het hergebruik van schroot neemt toe van 17 naar 30%."
Kamerlid Kostić heeft helemaal geen vertrouwen in de groene plannen. Ze zijn onhaalbaar en er staat volgens haar nog niets zwart op wit.
Ines Kostić
Tweede Kamerlid voor de Partij voor de Dieren"Wat nu op papier staat is de overstap naar aardgas, verder is niets gegarandeerd. Veel wetenschappers zeggen dat de overstap van aardgas naar waterstof onhaalbaar is in Nederland."
Dat Tata Steel belangrijk is voor de onafhankelijkheid van Nederland, is volgens Kostić niet waar.
"De overstap van ijzererts naar aardgas, zou betekenen dat Tata Steel 100.000 kubieke meter gas per uur gaat gebruiken. Dat gas komt allemaal uit het buitenland, onder andere uit de Verenigde Staten. En ijzererts halen we uit Brazilië. Ik vraag me dan af: waar is dan die zogenaamde strategische onafhankelijkheid voor Nederland?"
Kostić wil dat er geen geld meer gaat naar Tata Steel:
"Ik zeg niet dat we het bedrijf direct moeten sluiten, maar we moeten keihard gaan aanpakken en handhaven. En we kunnen er in ieder geval voor zorgen dat er geen twee miljard euro in een luchtkasteel geïnvesteerd wordt."
In Dit is de dag (EO) gaat Jan Willem Wesselink verder over dit onderwerp in gesprek. Beluister de uitzending hieronder als podcast.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
