Waarom deze 'weigergemeenten' geen asielzoekers opvangen: 'We zitten al behoorlijk vol'
Leestijd: 6 minDoor Nicolette de Boer
Leestijd: 6 minDoor Nicolette de Boer
"Wij willen juist volop meewerken aan de spreidingswet."
"We zijn zeker geen weigergemeente. Maar het valt niet mee als je geen woning of gebouw vrij hebt."
"We zitten behoorlijk vol, we gaan er niet aan meewerken."
Asielminister Bart van den Brink voert de druk flink op door dreigbrieven te sturen naar zogeheten 'weigergemeenten'. Waarom vangen zij niet voldoende asielzoekers op? "Het gaat te ver om ons een weigergemeente te noemen."
Aalten, Achtkarspelen, Bergen (Limburg), Beverwijk, Gemert-Bakel, Overbetuwe, Sluis, Valkenswaard, Voerendaal of het Westland: verschillende gemeenten hebben een dreigende brief gekregen van asielminister Bart van den Brink omdat zij onvoldoende asielzoekers opvangen.
Deze gemeenten worden 'weigergemeenten' genoemd en moeten nu aan de minister uitleggen waarom het nog onvoldoende is en welke maatregelen ze gaan nemen om wel aan de wet te voldoen.
De Spreidingswet moet ervoor zorgen dat de opvang van asielzoekers eerlijk over alle gemeenten verdeeld wordt. Zo wordt voorkomen dat de ene gemeente veel asielzoekeres opvangt en de ander weinig tot geen enkele.
Nog niet alle gemeenten voldoen aan de opdracht van de spreidingswet. Uit onderzoek van Het Parool blijkt dat er vijf veel voorkomende redenen zijn waarom gemeenten niet voldoen, blijkt uit onderzoek van Het Parool. Zo zeggen veel gemeenten dat er geen geschikte locatie te vinden is of stuit een genoemde locatie op veel verzet van inwoners. Ook hebben sommige gemeenten niks gedaan omdat de vorige asielminister Marjolein Faber (PVV) riep dat ze er alles aan zou doen om de wet in te trekken. Door daarop te gokken, lopen ze nu achter.
Ook zijn er meer dan dertig gemeenten die eerst naar de rechter stapten omdat ze het niet eens waren met de verdeling. Andere gemeenten wijzen erop dat ze al veel op hun bord hebben. Ook zijn er gemeenten die nog tot eind van dit jaar op het nieuwe verdeelbesluit wachten, omdat nu al bekend is dat ze dan minder asielzoekers hoeven op te vangen.
Om te zorgen dat alle gemeenten voldoen aan de opvang van asielzoekers heeft de minister een stappenplan opgesteld. Het begint met een brief met de vraag om uit te leggen waarom een gemeente niet voldoet. Daarna volgen allerlei stappen (zie hieronder). Uiteindelijk kan het ertoe leiden dat het Rijk zelf besluit om plekken aan te wijzen.
Hoe kan het dat deze gemeenten niet voldoende asielzoekers opvangen? Hoe landt de dreigbrief van de minister in deze gemeenten en is het stempel 'weigergemeente' wel terecht?
Joop Wikkerink is wethouder in Aalten. Dit is een gemeente in de Achterhoek en telt zo’n 28.000 inwoners. De brief viel hem nogal rauw op het dak, vertelt hij in Dit is de dag (EO).
Joop Wikkerink
Wethouder in Aalten"We hadden niet verwacht om zo snel een brief te krijgen nadat we al een ambtelijk overleg hebben gehad met het ministerie. We hebben heel goed uitgelegd waar wij allemaal mee bezig zijn in de gemeente. Nu staan we in het ‘verkeerde’ rijtje van weigergemeenten en daar volgde commotie op. Dat vond ik heel erg vervelend, want wij willen voluit meewerken aan de spreidingswet."
Dat de gemeente Aalten nog niet voldoende opvangplekken heeft, komt omdat er veel tijd verloren is gegaan in het proces, vertelt de wethouder.
Joop Wikkerink
Wethouder in Aalten"Volgens de spreidingswet moeten we 200 asielzoekers opvangen. Dat is op zich geen probleem: we hebben tot 2012 een asielzoekerscentrum met 400 plekken gehad, maar dat is afgebroken. Nu moeten we nieuwe plekken zoeken. Vorig jaar hebben we een prachtig plan gepresenteerd aan de bevolking en gemeenteraad voor 300 opvangplekken. Maar de bevolking was er op zijn zachtst gezegd niet blij mee."
Op basis van de kritiek stak de gemeenteraad een stokje voor het plan. De raad wilde eerst zelf regels en voorwaarden te bedenken. Dat duurde negen maanden en nu liggen er veertien punten waar de plannen aan moeten voldoen. Geef ons de tijd, is de boodschap van de Aaltense wethouder. Hij is het niet eens met het stempel 'weigergemeente'.
Joop Wikkerink
Wethouder in Aalten"We hebben nu de kaders gekregen van de gemeenteraad en moeten opnieuw op zoek. Wij zijn geen weigergemeente en de nieuwe coalitie heeft ook in het coalitieakkoord staan dat we ons willen houden aan de eisen van de spreidingswet. Er is dus geen vuiltje aan de lucht, alleen we hebben wat tijd verloren en moeten flink aan het werk om een nieuwe locatie te vinden. We hebben vier locaties op het oog. We gaan deze bespreken met het COA en kijken of er een geschikte locatie tussen zit. Wij wíllen."
Een weigergemeente? Zo mag je gemeente Westland gerust noemen, zegt raadslid John Witkamp van de Lokale Politieke Federatie Westland.
John Witkamp
Raadslid van de Lokale Politieke Federatie Westland"We hebben eerder al aangegeven dat we behoorlijk vol zitten. We vangen op dit moment al ruim 2000 Oekraïners op. We zitten met behoorlijk veel arbeidsmigranten. We kunnen onze jeugd niet huisvesten. Vervolgens doet het ministerie daar doodleuk nog even 630 asielzoekers bij. Wij hebben gezegd: kom op, dat kan niet serieus zijn. Wij gaan er niet aan meewerken. Niet alleen de gemeenteraad is in dikke meerderheid tegen een AZC, dat is ook de Westlandse bevolking."
En dus verzet de gemeente Westland zich zo lang mogelijk. Maar moet de gemeente zich niet aan de wet houden?
John Witkamp
Raadslid van de Lokale Politieke Federatie Westland"Wij gaan zeker niet meewerken aan dingen die volgens de wet zouden moeten. Omdat er ook elementen in de wet staan waar niet aan wordt voldaan, namelijk: het verminderen van de instroom van asielzoekers. De minister gaat de verkeerde volgorde aan. Eerst moet hij werk maken om de instroom te stoppen, daarna kan hij kijken wat hij nog moet verdelen. Het hangt allemaal aan elkaar vast. Daarbij kan je wel dreigen om zelf toe te gaan wijzen, maar we hebben vaker met dat bijltje gehakt. Zo hebben we zes jaar lang de komst van een islamitische school tegengehouden."
De Friese gemeente Achtkarspelen is zeker geen weigergemeente, vertelt IJmen van Kammen, fractievoorzitter van de Fryske Nasjonale Partij (FNP). Hij vertelt dat Achtkarspelen (zo’n 28.000 inwoners) wel asielzoekers wil opvangen, maar niet goed weet hoe.
IJmen van Kammen
Fractievoorzitter van de Fryske Nasjonale Partij in Achtkarspelen"We waren onaangenaam verrast door de brief. Een week van te voren hadden we nog ambtelijk overleg gehad en goed uitgelegd waar we mee bezig waren. Er werd gezegd: 'Jullie zijn goed bezig' en 'Ga zo door'. Een week later kregen we deze brief."
De opdracht is om 117 asielzoekers op te vangen. Hij vertelt dat Achtkarspelen de spreidingswet wel wil uitvoeren, maar dat het niet zo makkelijk is.
IJmen van Kammen
Fractievoorzitter van de Fryske Nasjonale Partij in Achtkarspelen"We zijn zeker geen weigergemeente. Dat gaat me veel te ver. Je moet ook kijken naar de mogelijkheden die je hebt om de spreidingswet uit te voeren. Momenteel onderhandelen we met gemeenten om ons heen om te kijken of we gezamenlijk dingen kunnen oplossen. We zijn een gemeente met 28.000 inwoners. We hebben elf kernen, waarvan twee iets groter en de rest is klein. Er is al geen openbaar vervoer, al die voorzieningen zijn er niet. Het valt niet mee als je geen woning of gebouw vrij hebt."
In Dit is de dag (EO) gaat presentator Jan Willem Wesselink verder over dit onderwerp in gesprek. Beluister de uitzending hieronder als podcast.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
