Leven in de geïsoleerde Lichtfamilie: ‘Wat als ik gewoon een mes pak en er een einde aan maak?’
Leestijd: 7 minDoor Jessica Rijsdijk
Leestijd: 7 minDoor Jessica Rijsdijk
"Ik heb heel veel dingen waarin ik me wilde ontwikkelen moeten laten liggen voor een sprookje."
"Ik heb mijn zus al vijf jaar niet gezien. Ik weet niet waar ze woont of wat ze doet."
"Ik heb geen zussen meer om mee te praten en een moeder die me niet meer begrijpt."
“Hij heeft de groep tegen mijn ouders opgezet. Ik zag mijn moeder steeds verder afglijden.”
In een kleine Friese gemeenschap, op de grens met Drenthe, wonen volgelingen van één spirituele leider samen in zogenoemde 'lichthuizen'. Voor wie vertrekt, blijft de invloed van de groep vaak nog lang voelbaar. "Soms denk ik: gooi me van een trap af, een hele mooie steile trap, dan is alles makkelijker."
In Nederland bestaan verschillende geïsoleerde gemeenschappen. In Klinkt als een sekte (EO) komen vier van zulke groepen in beeld, waaronder de Lichtfamilie.
De beweging bestaat al tien jaar. Hun leer is een mix van christendom, reïncarnatie en geloof in het eind der tijden. Volgelingen streven ernaar om in dit leven ‘tot het licht’ opgenomen te worden. Wie ongehoorzaam is of niet gelooft, is bezeten door de duivel of de draak. Dit geldt zelfs voor kinderen.
De 65-jarige Evert-Jan is de leider van de gemeenschap. Hij ziet zichzelf als Christus en verkondigt dat hij anderen kan helpen om een engel te worden. De Lichtfamilie telt naar schatting tussen de 75 en 100 volgelingen, onder wie gezinnen, koppels, jongeren en alleenstaande vrouwen.
De groep probeert los te komen van de samenleving door zelf voedsel te verbouwen, reguliere zorg te mijden, een eigen school op te zetten en geen gebruik te maken van mobiele telefoons.
In Klinkt als een sekte (EO) spreekt Israel van Dorsten verschillende mensen die net als hij uit een gesloten gemeenschap zijn gestapt. Zo ook enkele oud-leden van de Lichtfamilie. Hoe kijken zij terug op deze periode? En hoe is het om familieleden te hebben die wel nog bij de groep zitten?
Trigger warning: dit artikel bevat passages over suïcide.
Eline en haar zus zijn altijd onafscheidelijk geweest. Twaalf jaar geleden ontmoeten ze tijdens een evenement de charismatische ondernemer Evert-Jan. Hij vertelt over zijn plannen voor een holistisch gezondheidscentrum en vraagt de zussen om zich bij zijn initiatief aan te sluiten. Maar wanneer het project na lange tijd nauwelijks van de grond komt en Eline kritische vragen stelt over het geld, slaat de sfeer om.
Eline
Haar zus zit nog in de Lichtfamilie"Toen ik vroeg waar het geld bleef, kreeg ik vervelende opmerkingen van Evert-Jan. Hij zei: 'Nou meisje, jij gaat mij nodig hebben als je wilt dat je evenementenbureau slaagt.' Dat was het moment waarop ik een heel andere kant van hem zag."
Eline besluit uit de groep te stappen. Haar zus blijft. Zij heeft inmiddels een relatie gekregen met iemand uit de groep en voelt zich er steeds meer thuis. Langzaam groeit ook de band tussen haar zus en Evert-Jan, met ingrijpende gevolgen.
"Volgens Evert-Jan had onze moeder een slechte invloed en moest mijn zus afstand nemen van haar familie. Inmiddels heb ik haar al vijf jaar niet meer gezien. Ik weet niet waar ze woont of wat ze doet. Mijn moeder rouwt elke dag om het verlies van haar dochter."
De invloed van Evert-Jan op de zogenoemde Lichtfamilie baart Eline grote zorgen. In 2019 lijkt haar grootste angst bijna werkelijkheid te worden, wanneer Evert-Jan een reis naar de Himalaya organiseert.
"Mijn zus liet enthousiast het programma zien. Daarin stonden teksten als: ‘Wij zullen naar een plek gaan waar niemand ons nog zal vinden. Wij hoeven geen voedsel en drinken mee te nemen, want wij worden gevoed door het licht. We steken de regenboogbrug over en zijn dan thuis."
Uiteindelijk gaat de reis niet door, omdat Evert-Jan ziek wordt. Maar de angst van Eline blijft.
"Evert-Jan heeft zóveel macht over de groep en over de Lichtfamilie, dat wij nergens meer van zouden opkijken. Als hij een opdracht geeft, volgt iedereen hem. En als hij zou zeggen dat ze uit het leven moeten stappen omdat hun taak op aarde erop zit, dan ben ik bang dat ze dat ook echt zouden doen."
Als Thomas vijftien jaar is, raakt zijn moeder in de ban van Evert-Jan. Omdat Evert-Jan geen vaste woonplek heeft, trekt hij bij het gezin in. Voor Thomas voelt hij al snel als een stiefvader.
Thomas
Stapte uit de Lichtfamilie"Ik had veel ontzag voor Evert-Jan. Hij vertelde over zijn succesvolle verleden als ondernemer en dat hij veel geld verdiende. Maar al snel werd hij steeds zweveriger. Volgens hem hadden we elkaar ook in vorige levens gekend, bijvoorbeeld tijdens de VOC of in Nazi-Duitsland. Hij vertelde levendig hoe mijn familie toen onderdeel was van de slechteriken. Toch was ik blij dat hij in mijn leven was."
Tijdens de coronapandemie neemt de invloed van Evert-Jan verder toe. Hij voorspelt dat het einde van de wereld nabij is en spoort de groep aan zich daarop voor te bereiden.
"We moesten de ‘grote schoonmaak’ doen: al je oude spullen weggooien, omdat die nog bij je oude energie hoorden. Tegelijkertijd geloofden we dat de wereld bijna zou vergaan. Evert Jan zei dat corona het begin was van totale ontregeling. Ik was ervan overtuigd dat het niet lang meer zou duren."
Volgens Thomas werden binnen de groep door Evert-Jan steeds extremere ideeën gedeeld over demonen, chaos en een nieuwe wereld die zou ontstaan nadat de oude was vernietigd. Die gedachten maakten hem doodsbang.
"Ik was constant bang om achtergelaten te worden. Ik vroeg me af of ik wel 'licht' genoeg was en of ik anderen misschien in gevaar bracht. Die druk werd zo groot dat ik regelmatig dacht: wat als ik gewoon een mes pak en die in mijn keel steek?"
Vijf jaar geleden besloot Thomas uit de beweging te stappen. Inmiddels werkt hij als docent aardrijkskunde - een beroep dat Evert-Jan hem ooit adviseerde.
"Ik heb heel veel dingen waarin ik me wilde ontwikkelen moeten laten liggen voor een sprookje."
Ingeborg groeit met haar hele familie op binnen de beweging van Evert-Jan. Haar zussen trouwen met mannen uit de gemeenschap, maar zelf wordt ze verliefd op iemand van buiten de groep. Dat valt verkeerd bij Evert-Jan. Na de geboorte van haar eerste kind raakt Ingeborg in een depressie. Wanneer ze zwanger is van haar tweede kindje, wordt ze tijdens het werken in de gezamenlijke tuin door de groep aangesproken op haar keuzes. Voor haar is dat het breekpunt.
Vijf maanden voor de opnames van 'Klinkt als een sekte' vertrekt ze samen met haar man en kinderen uit de beweging. Maar met haar vertrek raakt ze ook haar familie kwijt en blijft Evert-Jan nog altijd door haar hoofd spoken.
Ingeborg
Stapte uit de Lichtfamilie"Ik ben nu officieel vijf maanden uit de groep. Ik heb geen zussen meer om mee te praten en een moeder die me niet meer begrijpt. Ik ben er nog maar net uit en heb nog steeds ups en downs. Soms denk ik: gooi me van een trap af, een hele mooie steile trap, dan is alles makkelijker. Zelfs nu voel ik elk moment van de dag schuldgevoel naar Evert Jan, alleen al omdat ik hier zit."
Kjeld groeit samen met zijn ouders op in een ecologische leefgemeenschap in Frankrijk. Terug in Nederland zoekt het gezin opnieuw een alternatieve community en komt zo terecht bij de Lichtfamilie van Evert-Jan. Samen met een andere familie kopen zijn ouders een boerencamping.
In die periode kampt Kjeld met gezondheidsklachten, waar Evert-Jan direct een verklaring voor heeft.
Kjeld
"Ik zat toen niet lekker in mijn vel en Evert-Jan zei dat het mijn eigen schuld was. Volgens hem had ik in vorige levens dingen gedaan waardoor ik nu klachten kreeg. Het is makkelijker om daarin mee te gaan dan te accepteren dat het onzin is. Ik geloofde hem, en op een gegeven moment ging het ook echt beter met me."
Tijdens de coronapandemie roept Evert-Jan de leden op om samen op de camping van Kjelds ouders het 'einde der tijden' af te wachten.
"Evert-Jan zei dat de wereld zoals wij die kenden zou stoppen met bestaan en dat wij dat samen moesten overleven. Terwijl de rest van Nederland afstand hield, zaten wij met een grote groep dicht op elkaar. Niemand was bang, want wij geloofden dat ons niets kon gebeuren. Er was zelfs een aantal jongens die iedere avond een andere fastfood gingen eten. Dat ging twee weken door en toen was de wereld er nog."
Wanneer de pandemie voorbijtrekt en Kjelds ouders de camping weer willen openen voor publiek, verbiedt Evert-Jan dat. Voor het gezin is dat het moment waarop de eerste alarmbellen afgaan.
"De wereld eindigde maar niet en toch mochten we de camping niet openen. Toen dachten we: wacht eens even… deze man bepaalt hier alles. Misschien is hij toch niet wie we dachten dat hij was."
Vanaf het moment dat Kjelds ouders kritiek uiten op Evert-Jan, worden ze door de groep verstoten.
"Vooral mijn moeder had het er zwaar mee. Ze was heel sociaal en opeens negeerden al haar vrienden ons. Ze werd manisch depressief en heeft uiteindelijk een einde aan haar leven gemaakt. Dat is het heftigste wat ik ooit heb meegemaakt."
Kjeld, nu fanatiek vechtsporter, is inmiddels zes jaar weg bij de Lichtfamilie. Hij neemt het Evert-Jan kwalijk dat hij zijn moeder heeft verloren.
"Hij heeft de groep tegen mijn ouders opgezet. Daardoor raakten ze alles kwijt en zag ik mijn moeder steeds verder afglijden. Dat neem ik hem het meest kwalijk. Nu denk ik vaak: wat zou ik haar graag nog eens spreken over vroeger, nu ik ouder ben en beter begrijp wat er toen gebeurde. Ik mis haar elke dag."
In Klinkt als een sekte (EO) gaat Israel van Dorsten in gesprek met lotgenoten die, net als hij, uit een gesloten beweging zijn ontsnapt en onderzoekt daarbij: hoe werkt verdeel en heers in een geïsoleerde beweging? Bekijk de volledige uitzending hieronder.
Ontsnapt uit een gesloten gemeenschap: 'Hij noemde mij zijn bezit'
Succesvolle millennials in de ban van goeroe Frank: 'Hij wordt gezien als reïncarnatie van Jezus'
