Leven volgens de keuzes van een engel: 'Ik heb mijn baarmoeder laten verwijderen toen ik 27 was'
Leestijd: 7 minDoor Jessica Rijsdijk
Leestijd: 7 minDoor Jessica Rijsdijk
"Toen we een tweede kindje wilden, werd gezegd dat dat niet mocht."
"Als ik niet op tijd wakker werd, kreeg ik een emmer koude sop over me heen."
"Hij heeft mij een keer aan mijn haren de trap op gesleurd."
"Toen werd gezegd: nu is het moment om je baarmoeder te laten verwijderen."
"Het huwelijk met mijn vrouw heb ik niet zelf gekozen."
Wat als je elke beslissing maakt op basis van wat een engel je influistert? Voor de leden van Stichting Uit de Bron van Christus is dat de dagelijkse realiteit. De 81-jarige Sonja, oprichter van de stichting, zegt dat engelen via haar spreken en dat zij daardoor mensen kan genezen. 'Het is een hersenspinsel van een vrouw met narcistische trekken.'
In Nederland bestaan verschillende geïsoleerde gemeenschappen. In Klinkt als een sekte (EO) komen vier van zulke groepen in beeld. Een daarvan is Stichting Uit de Bron van Christus, een beweging die al ruim veertig jaar bestaat.
Het gezicht van de stichting is Sonja. Ze beweert dat engelen via haar spreken. Ook zou de engel 'Roravyanus' regelmatig haar stem overnemen. Sinds een spirituele ervaring in 1983 zegt Sonja dat zij met hulp van engelen mensen kan genezen. Volgens haar nemen deze engelen tijdens zulke momenten haar handelen volledig over.
In de jaren daarna groeit haar aanhang gestaag. In 1987 koopt de stichting een woonboerderij in het zuidoosten van Friesland. Een deel van de volgelingen gaat daar wonen, anderen vestigen zich in omliggende dorpen.
De leer van de gemeenschap combineert elementen uit het christendom met reïncarnatie. Volgens die overtuiging stijgen mensen door gehoorzaamheid aan Gods wetten op naar hogere lichtsferen. Wie daarvan afwijkt, riskeert een volgend leven vol lijden, op aarde of zelfs daarbuiten.
Op het hoogtepunt telt de beweging naar schatting tussen de 200 en 250 leden. Naar buiten toe leiden zij vaak een normaal leven. Op advies van de engelen kiezen ze voor banen in het onderwijs, de zorg en het bedrijfsleven. Inmiddels zijn verschillende leden overleden door ouderdom en ziekte of vertrokken uit onvrede over de gang van zaken binnen de groep.
Door de jaren heen verlieten verschillende leden Uit de Bron van Christus. Ze doen hun verhaal in Klinkt als een sekte (EO).
Trigger warning: dit artikel bevat passages over suïcide.
Bart sluit zich aan bij de beweging in de hoop dat Sonja's engelenwerk verlichting kan bieden voor de chronische klachten van zijn vrouw. Na enkele sessies worden hij, zijn vrouw en hun zoon Coen lid van de gemeenschap. Langzaam raakt het gezin steeds verder verstrengeld in het leven binnen de gemeenschap.
Bart
Ex-volgeling"Je gaat steeds meer tijd investeren in de gemeenschap. Al snel kreeg ik een chronisch slaaptekort. Er werd gezegd dat drie uur slaap genoeg was. Ik viel regelmatig achter het stuur in slaap. Dan stopte ik langs de weg om een kwartiertje te slapen in de auto."
De invloed van Sonja reikt zelfs tot de kinderwens van Bart en zijn vrouw.
Bart
"Toen we een tweede kindje wilden, werd gezegd dat dat niet mocht. Ons kind zou jong sterven. Dat is eigenlijk niet wat je wil horen, maar met pijn in je hart leg je je daarbij neer."
Ook Coen groeit volledig op binnen de beweging. Niet zijn ouders, maar Sonja bepaalt steeds vaker wat er in zijn leven gebeurt. Uiteindelijk wordt hij zelfs ondergebracht bij een ander gezin binnen de beweging.
Coen
Zoon van Bart"Als ik niet op tijd wakker werd, kreeg ik een emmer koude sop over me heen. Of een schop onder mijn kont. Mijn telefoon moest ik iedere avond inleveren. Alle berichten werden gecontroleerd. Ik had geen enkele privacy."
Pas tijdens zijn opleiding aan de zeevaartschool ontstaat afstand tot de gemeenschap en beginnen de eerste twijfels.
Coen
"Ik geloofde het niet meer. Ik dacht: dit klopt niet. Het is een hersenspinsel van een vrouw met narcistische trekken. Ik begon suïcidale gedachten te krijgen. Ik dacht: óf ik maak mezelf van kant, óf ik stap eruit."
Wekenlang staat hij iedere avond op hetzelfde balkon.
Coen
"Drie weken lang stond ik daar. Elke avond weer. En telkens deed ik het niet. Maar die laatste avond dacht ik: nu gaat het gebeuren. Ik klom over het balkon heen, maar dat zagen een paar jongens. Zij hebben me tegengehouden. Daarna heb ik online bekendgemaakt dat ik wegging."
Voor Bart komt die beslissing onverwacht. Achteraf beseft hij hoezeer hij zelf was opgeslokt door het leven binnen de groep.
Bart
"Ik was alleen maar bezig met overleven en met mijn eigen bubbel daar. Ik was dag en nacht aan het werk voor de gemeenschap."
In 2024 besluit ook hij na twintig jaar te vertrekken. Zijn vrouw is nog altijd lid.
Coen
"Ze zegt dat ze gelukkig is, maar ik zie dat niet. Toch blijf ik hopen dat ze ooit dezelfde stap zet als mijn vader. Godzijdank is hij wel teruggekomen."
Marieke is zeven jaar oud als ze met haar ouders terechtkomt bij Stichting Uit de Bron van Christus. Al op jonge leeftijd leert ze dat de band met haar familie ondergeschikt is aan de gemeenschap.
Marieke
Ex-volgeling"Ik denk dat ik vijftien of zestien was toen we met z'n allen op een rij moesten staan. Onze ouders waren erbij. Er werd gezegd: gooi je ouders maar voor de trein. We moesten dat symbolisch doen. Volgens mij moesten we ook tegen ze schreeuwen dat ze ons verpest hadden."
Niet alleen Sonja, maar ook haar zoon heeft volgens Marieke veel invloed binnen de groep.
"De oudste zoon van Sonja heeft mij een keer aan mijn haren de trap op gesleurd. Ik had ergens moeite mee en liep weg. Hij was het daar niet mee eens. Het ergste vind ik nog dat ik hem daarna heb bedankt."
Naarmate de jaren verstrijken, krijgt Sonja steeds meer invloed op Mariekes leven. Niet alleen op haar relatie met haar ouders, maar ook op ingrijpende persoonlijke keuzes.
"Ik heb mijn baarmoeder laten verwijderen toen ik 27 jaar was. Er werd gezegd dat ik anders ziek zou worden. Ik dacht: als ik toch geen kinderen wil, waarom zou ik dat risico nemen? Pas nadat ik uit de groep was gestapt, kwam de klap. Toen dacht ik: jemig, wat ben ik ver gegaan."
Op haar 39e verlaat ze de gemeenschap in het geheim. Inmiddels woont ze samen met haar man en zijn ze pleegouders van een groot gezin.
"Er werd altijd gezegd dat je buiten de groep nooit meer gelukkig zou worden. Daarom ging ik ook met angst weg. Maar als ik nu kijk hoe ik leef, hoe vrij ik ben en dat ik mijn eigen keuzes mag maken, dan denk ik: nu leef ik pas echt."
Wouter komt als zevenjarig kind terecht in de beweging. Zijn ouders hopen dat Sonja hem kan genezen van zijn astmatische bronchitis. Hij groeit op binnen de gemeenschap, trouwt en krijgt twee zoons.
Wouter
Ex-volgeling"Alles werd geregisseerd. Op een gegeven moment ben ik getrouwd met mijn vrouw. Dat was niet iets wat ik zelf gekozen heb. Ik werd meteen verliefd. Mijn vrouw was eerst terughoudend, maar ging er uiteindelijk ook in mee."
Ook over het krijgen van kinderen heeft de gemeenschap volgens Wouter een beslissende stem.
"Toen wij net getrouwd waren, mochten we geen kinderen krijgen. Er werd gezegd dat mijn vrouw daar niet goed genoeg voor zou functioneren. Een tijd later, tijdens een therapieavond met een groep mannen, zei Sonja ineens: omdat het beter gaat met je vrouw en ze stappen maakt, vinden wij dat het goed is dat jullie een kind krijgen. Ik was dolblij. Zo werkte het daar."
Net als bij de andere gezinnen, komt ook bij Wouter zijn relatie met zijn kinderen onder druk te staan.
"Onze kinderen kregen een soort trainingsweek. Op een gegeven moment werden ik en een andere vader erbij gehaald. Sonja zei tegen mijn zoon: weet je dat jouw vader jou zomaar zou kunnen verlaten? Daarna moest hij mij schoppen. Dat deed hij ook. Vervolgens zei hij: dat heb je wel verdiend."
Na vier pogingen lukt het Wouter in 2015 om de gemeenschap definitief te verlaten. Inmiddels zijn ook zijn vrouw en kinderen uit de beweging gestapt. Zijn ouders, broer en twee zussen zijn nog altijd lid.
Na de dood van haar vader vinden Lucienne en haar moeder troost in Sonja’s gemeenschap.
Lucienne
Ex-volgeling"Sonja was een mooie verschijning. Een klassieke vrouw met hele fijne trekken. Voor mij gingen er geen alarmbellen af. Ik liet me meenemen in het verhaal. Al snel werd er gezegd dat ik was uitgekozen om voor het gezin van Sonja te zorgen. Toen mijn vader overleed, wilde ik de zorg in. Voor mijn gevoel viel alles op zijn plek."
Lucienne is dag en nacht bezig met de zorg voor het gezin.
"Mijn levenstaak was niet alleen de zorg voor Sonja, maar voor haar hele gezin. Van ’s ochtends vroeg tot ’s avonds laat. Van het ontbijt tot de laatste borrel. Ik mocht geen telefoon hebben, geen televisie kijken, geen computer gebruiken en geen rijbewijs halen."
Ook Lucienne neemt binnen de gemeenschap een ingrijpende beslissing over haar toekomst.
"Ik had veel last van menstruatieklachten. Toen werd gezegd: nu is het moment om je baarmoeder te laten verwijderen. Ik dacht: ik krijg toch nooit kinderen, ik krijg nooit een relatie en ik blijf de rest van mijn leven hier. Dus: haal die baarmoeder er maar uit."
Toch loopt haar leven anders dan voorspeld. Binnen de gemeenschap krijgt ze gevoelens voor Art, maar dat is strikt verboden.
"Mensen werden aan elkaar gekoppeld. Bijna niemand durfde te zeggen: ik zou graag een relatie met diegene willen. Je wist eigenlijk al dat dat niet kon."
Juist de gevoelens voor elkaar geven Art en Lucienne uiteindelijk de moed om te vertrekken. In 2011 zetten ze samen de stap naar buiten.
"Op een gegeven moment werden we betrapt. Iemand had ons samen gezien en zei: Art moet uit de groep. Die ga jij nooit meer zien. Toen dacht ik: nee, dat wil ik niet. Dat gaat niet gebeuren."
Veertien jaar later zijn Art en Lucienne nog altijd samen. Het leven dat volgens de gemeenschap onmogelijk zou zijn, hebben ze buiten de beweging alsnog opgebouwd.
In Klinkt als een sekte (EO) gaat Israel van Dorsten in gesprek met lotgenoten die, net als hij, uit een gesloten beweging zijn ontsnapt en onderzoekt daarbij: hoe werkt verdeel en heers in een geïsoleerde beweging? Bekijk de volledige uitzending hieronder.
Wil jij de aflevering liever streamen? Klik hier om de aflevering te bekijken via NPO Start.
