Moeten we vaker een spontaan praatje maken? 'Tik iemand gewoon even aan'
Leestijd: 5 minDoor Nicolette de Boer
Leestijd: 5 minDoor Nicolette de Boer
"Een praatje is onverwacht prettig."
"Ik vind een praatje meestal wel leuk, maar het is niet dat ik er gelukzalige gevoelens van krijg."
"Ik vind het heel normaal dat je even een praatje maakt in je buurt."
"Het is zo makkelijk om iemand even aan te kijken en daarmee te zeggen: ik zie jou."
Een gesprek bij de bushalte of met iemand op straat: in een nieuwe campagne roept SIRE op om wat vaker een spontaan praatje te maken. Is dat echt zo hard nodig? "De meeste mensen vinden een praatje heel fijn."
Een praatje met je buurman in de trein of een kort gesprekje tijdens het wandelen met de hond: je hebt vast weleens een spontaan praatje. Soms is het leuk, soms juist ongemakkelijk. Als het aan SIRE ligt wordt zo’n praatje veel normaler: een simpel praatje maakt veel impact. "Want dat betekent meer dan we denken: voor jezelf, voor de ander en voor de samenleving."
Volgens SIRE hebben we veel behoefte aan een praatje Toch blijft het op straat of bij de bushalte heel vaak stil. Dat komt volgens SIRE uit angst voor afwijzing of de gedachte dat de ander er niet op zit te wachten. Dat is volgens SIRE niet terecht: "Onderzoek toont aan dat bijna tweederde van de Nederlanders een spontaan praatje juist heel fijn vindt."
Volgens de stichting helpen simpele praatjes om verharding in de samenleving tegen te gaan. "De kwaliteit van onze maatschappij wordt ook bepaald door hoe we dagelijks met elkaar omgaan. Soms begint dat met iets kleins. Je maakt er een ander blij mee en jezelf. 55 procent van de mensen vindt dat je er simpelweg gelukkig van wordt."
De afgelopen zestig jaar is onze omgeving steeds meer verstedelijkt, zegt onderzoeker Paul van Lange. "Dat betekent dat je meer mensen om je heen hebt. Je kan niet met iedereen contact hebben en daardoor een soort houding krijgen van anonimiteit. Waarbij het bijvoorbeeld normaal wordt om elkaar niet te begroeten."
Ook is er volgens de onderzoeker de afgelopen drie jaar sprake van een zekere verruwing in de samenleving: "We zijn niet al te best uit de coronacrisis gekomen. Dus we hebben echt wel uitdagingen in dat opzicht. Juist die maatschappelijke onzekerheid is heel belangrijk."
Paul van Lange is professor psychologie aan de Vrije Universiteit en begeleidde het onderzoek van SIRE. Praatjes maken klinkt heel grappig, maar het is heel serieus en belangrijk, zegt hij in Dit is de dag (EO).
Paul van Lange
Professor psychologie"We maken steeds minder praatjes. Zo gebruiken we per dag driehonderd woorden minder en dat is al jaren gaande. Dat betekent dat we steeds minder in gesprek zijn met mensen. Het mooie van zulke gesprekjes is dat het veel positieve effecten heeft. Het geeft een goed gevoel, je krijgt een betere stemming. Ook krijg je meer vertrouwen in de medemens. Het is de moeite waard om een gesprekje aan te gaan. Het is onverwacht prettig."
Toch zitten veel mensen op hun telefoon bij de bushalte of in de trein. Kan je dan wel een gesprek starten? Je hoeft echt niet bang te zijn dat je de ander tot last bent, stelt Van Lange.
"Mensen denken vaak dat je een ander tot last bent als je een praatje start en dat de ander niet op jou zit te wachten. Het interessante is: dat klopt in de meeste gevallen niet. Mensen willen vaker een praatje maken dan ze nu doen. 56 procent wil dat echt. Ook is er een groep van 1,4 miljoen mensen die het nooit doet, maar het wel een aantal keer per week wil. Mensen zitten er wél op te wachten en het is soms makkelijker dan je denkt. Je hoeft soms alleen maar oogcontact te maken of hoi te zeggen. Dan ben je al een heel eind op weg."
Historicus Maarten van Rossem zit nooit verlegen om een praatje. Dagelijks wordt hij als bekend persoon wel aangesproken in het park.
Maarten van Rossem
Historicus"Ik word door veel mensen aangesproken. Ik ga er heel vriendelijk op in, ik vind het meestal wel leuk. Dus ik maak een praatje: soms langer, soms korter. Ik herken niet dat ik er gelukzalige gevoelens van krijg. Als ik dat voortdurend zou krijgen van korte praatjes in het park, dan zou ik misschien van gelukzaligheid al overleden zijn. Maar ik vind het wel gezellig."
Hij vraagt zich af of onze samenleving daadwerkelijk veel harder is dan zestig jaar geleden.
"Ik heb mijn twijfels of de samenleving zoveel harder is dan zestig jaar geleden. Het is iets dat we ook gauw denken. Iets anders is die verrekte telefoon die mensen voortdurend gebruiken. Dat is denk ik een tijdelijk verschijnsel: een ziekte die overgaat."
De Rotterdamse presentator Sander de Kramer is dol op praatjes op straat. Het maakt hem heel vrolijk, vertelt hij.
Sander de Kramer
Rotterdamse presentator"Ik ben heel nieuwsgierig van aard. Als ik iemand met een hond tegenkom, zeg ik: 'Joh, wat een leuk beestje, hoe heet-ie?' Vervolgens heb je een heel gesprek. Ik vind het ook erg normaal dat je praatjes maakt in de buurt en iemand in elk geval gewoon even begroet. Want het is eigenlijk te schandalig voor woorden dat je soms je eigen buren niet kent. Dat zit niet in mijn systeem."
Maar de grote vraag: hoe zet je die stap naar de ander? Dat is eigenlijk heel makkelijk, zegt De Kramer.
"Vraag eens naar iets wat je opvalt en waar je nieuwsgierig naar bent. Dus als iemand een podcast aan het luisteren is met de koptelefoon op, dan zou je die kunnen aantikken: ‘Wat zit je te luisteren? Waarin ben je geïnteresseerd?’ Gewoon even een kort praatje. Dan merk je vanzelf of iemand daar voor in is of niet. En anders ga je met iemand anders een praatje aan. Dat is ook prima."
We vroegen de DIT community: wat is jouw ervaring met praatjes met onbekenden? Start je het gesprek of ben je bang dat anderen daar niet op zitten te wachten? En als je het wel doet: word je daar dan blij van?
Als ze wandelt met haar hond, probeert Ariënne bewust iedereen gedag te zeggen, vertelt ze in de uitzending van Dit is de dag (EO).
Ariënne Zijp
Lid van de DIT-community"Het is niet dat ik per se veel praatjes maak, maar ik probeer wel iedereen gedag te zeggen. Als ik oortjes in heb en mensen zie aankomen, doe ik ze gelijk uit. Dan maak ik bijvoorbeeld een praatje met de buurvrouw. Het is zo makkelijk om gewoon even iemand aan te kijken en daarmee te zeggen: ik zie jou. Daar begint het mee. Zelf spreken mensen me ook aan. Laatst kwam iemand naar me toe en zei: ‘Mevrouw, wat heeft u een mooie rok aan’, dat vond ik heel leuk."
Joris Cornielje maakt regelmatig een praatje op het station of op straat:
Joris Cornielje
Lid van de DIT-community"Het is extra makkelijk als je iets meemaakt, zoals sneeuw. Vaak maak ik een opmerking over wat je aanspreekt: een sticker op een laptop, toffe print op een shirt of iemands kinderen die schattig doen. Dat werkt altijd. Laatst heb ik er zelfs eens een zakelijke afspraak aan overgehouden."
Rinda Benschop maakt ook geregeld een praatje, maar krijgt wisselende reacties. Dat houdt haar soms ook tegen.
Rinda Benschop
Lid van de DIT-community"Mijn ervaring is heel wisselend. De ene keer gaat het heel goed. Dan maak ik een complimentje en heb ik echt hele leuke gesprekken. Maar de andere keer totaal niet. Dan wordt mijn vriendelijkheid met argwaan of soms zelfs boosheid beantwoord. Dat spoort niet erg aan om spontaan een gesprekje aan te knopen."
Ook Noor Roeleveld houdt van spontane gesprekjes. Dat ze een hond heeft, helpt daarbij.
Noor Roeleveld
Lid van de DIT-community"Ik heb regelmatig spontane gesprekjes met onbekenden. Ik vind het leuk om mensen een compliment te geven. Bijvoorbeeld als iemand mooie kleren aan heeft, een schattig peutertje bij zich heeft of een leuk hondje. Mede vanuit mijn geloof en liefde voor medemensen vind ik het belangrijk dat iemand zich werkelijk gezien voelt en niet als anoniem persoon voorbij komt."
In Dit is de dag (EO) gaat presentator Jan Willem Wesselink verder over dit onderwerp in gesprek. Beluister de uitzending hieronder als podcast.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
