Steeds meer stress en burn-outs: is het tijd voor een nieuwe vaste rustdag?
Leestijd: 7 minDoor Mariska
Leestijd: 7 minDoor Mariska
"Een rustdag werkt niet in onze huidige samenleving. Een ander idee: zet collectief het internet uit."
"Ik raad iedereen zondagsrust aan, want je krijgt er enorm veel voor terug."
"Mensen hebben geen rustdag nodig, ze zijn creatief en kunnen goed zelf verzinnen hoe ze ontspannen."
"Er zit toch zo'n wijsheid in om een dag te stoppen."
"Ik ben tegen een vaste rustdag. Als jij behoefte hebt aan rust, pak je rust."
'Opzij, opzij, opzij, maak plaats, maak plaats, maak plaats, wij hebben ongelofelijke haast.' Soms voelt het leven als dit liedje van Herman van Veen. We snakken naar meer rust en ontspanning. Is een nieuwe vaste rustdag de oplossing?
Misschien vind je je leven weleens te vol. Dan ben je niet de enige. Ruim de helft van de Nederlanders (54%) vindt zijn of haar leven weleens te druk. Meer dan een derde (36%) voelt zich minstens één dag in de week opgejaagd. En bijna 40% heeft het gevoel dat ze thuis of op het werk tekort schieten.
Dat we ons drukker voelen, is ook zichtbaar in de stijging van het aantal burn-outklachten. 1,6 miljoen werknemers hadden hier in 2022 last van, vooral jonge mensen.
Eén op de vier werkenden tussen de 18 en 34 jaar ervaart klachten en de ernst van deze klachten neemt ook toe. Daarnaast stijgt ook het verzuim door werkgerelateerde psychische klachten.
Dat we zo gehaast zijn, heeft volgens socioloog Tanja van der Lippe verschillende redenen. Het eerste is dat de norm is dat we druk zijn. Het is normaal om verschillende ballen in de lucht te houden, zegt ze. Het tweede is dat we steeds minder een collectief ritme hebben en juist meer individuele ritmes. Van der Lippe legt uit: "Iedereen heeft zijn eigen sporten en andere activiteiten." Het individuele ritme zorgt er volgens haar voor dat mensen zich druk voelen.
Het zorgt ook voor stress dat we via onze telefoon altijd aan kunnen staan en online zijn. "Je kan in allerlei werelden vertoeven, maar er zijn zoveel mogelijkheden en dat maakt het heel erg druk", aldus Van der Lippe. Daarnaast is een gezin van tweeverdieners ook veel extra drukte: "De man werkt meestal fulltime en de vrouw deeltijd, maar die neemt vaak ook nog de zorgtaken op zich. Wat weer extra druk veroorzaakt." En zelfs als we vrije tijd hebben, plannen we activiteiten: "Want we gaan niet zomaar op de bank zitten."
Met een brandweerbus rijdt coach en mentor Robbert Minderhoud het hele land door. Hij gaat met mensen in gesprek over hoe ze kunnen voorkomen dat ze opgebrand raken.
Minderhoud maakt zich vooral zorgen over de jongere generatie, zegt hij in Dit is de Kwestie (EO). Doordat jongeren altijd online zijn, weten ze volgens hem niet meer hoe ze in balans moeten komen. Maar een rustdag is volgens hem niet de oplossing.
Robbert Minderhoud
Coach en mentor"Daar ben ik dus helemaal tegen. We hebben alles georganiseerd in dit land. Mensen zijn creatief en kunnen goed zelf verzinnen hoe ze tot ontspanning of inspanning kunnen komen. Om geest, ziel en verstand in lijn te brengen. Daar heb je geen collectieve rustdag voor nodig. Mensen organiseren het zelf, ze gaan naar Lowlands, Pinkpop, de sportschool, noem het maar op."
Dat we ons leven volplannen, is niet alleen een individueel probleem, maar ook een maatschappelijke kwestie, zegt socioloog Tanja van der Lippe. Hoewel ze voorstander is van meer rust, denkt ze niet dat één vaste rustdag gaat werken in de huidige samenleving.
Tanja van der Lippe
Hoogleraar Sociologie"Dat zou een beetje zo'n uitgestoken vingertje kunnen zijn. Ik denk wel dat het goed is om te laten zien: neem eens rust. Maar sommige mensen zullen dat misschien liever individueel doen en andere mensen misschien toch weer liever met elkaar. Dus ik denk niet dat we een collectieve rustdag gaan zien gebeuren."
"Een andere oplossing voor onze gehaastheid is: zet collectief het internet uit, op zondagavond bijvoorbeeld. Maar dat gaat niet gebeuren, het is ook de vraag of het wenselijk is. Een ander out of the box-idee is een minister van Tijdsbesteding. Dat daardoor tijd en aandacht komt in Nederland om over dit vraagstuk na te denken."
De familie Riezebos is erg enthousiast over een aparte rustdag. Zijn zien de zondag als een dag die ze van God hebben gekregen om te rusten.
Peter Riezebos
Doet aan zondagsrust"Op zondag probeer ik me echt helemaal af te sluiten van werk. Niet van de kerk, wel van werk. Als je een drukke baan hebt met soms vijf dagen werken, dan merk je dat je gewoon die rust moet pakken. Vroeger bij de kraamzorg hadden ze het over rust, reinheid en regelmaat. Het klinkt heel ouderwets, maar het zijn wel dingen die je als mens nodig hebt. Ik raad iedereen zondagsrust aan, want je krijgt er enorm veel voor terug."
De vrouw van Peter, Liesbeth Riezebos, is het hiermee eens. De zondag is voor haar ook een dag om als gezin samen te zijn. Ze gunt iedereen zo'n dag.
Liesbeth Riezebos
Doet aan zondagsrust"De hele week doet iedereen zijn ding. De jongsten gaan naar school en de oudsten werken. Dus op zondag zie je elkaar. Het is goed voor de verbinding binnen het gezin. Op zondag is ook mijn rustdag, ik hoef gelukkig geen boodschappen te doen. Mensen gaan allemaal maar door. Iedere dag wordt veel gevraagd van de hele maatschappij. We gunnen ieder mens een dag rust, het is goed voor de mens."
In sommige Nederlandse plaatsen geldt de zondagsrust nog. Zo ook in Elburg. Alle winkels zijn daar gesloten op zondag. Gemeenteraadslid Rick van Velthuysen verzet zich hiertegen.
Rick van Velthuysen
Gemeenteraadslid LEV"De ondernemer kan zelf ook heel goed bepalen hoe strak de boog gespannen staat. Als jij behoefte hebt aan rust, pak je rust. Mijn principe is leven en laten leven. En als je dat elkaar niet toestaat, dan ben je eigenlijk niet christelijk bezig. We kunnen toch zelf bepalen op welke dag we rusten. De moslims gaan op vrijdag, de joden op zaterdag en de christenen op zondag. En wij zoeken zelf een dag uit voor contemplatie."
We zijn niet meer gewend aan rust en weten ook niet meer hoe we tot rust kunnen komen, zegt Eva Driessen. Ze geeft stilteretraites en ziet hoe zenuwachtig mensen zijn aan het begin van een stiltedag. Stilte kan volgens haar pijnlijk en confronterend zijn. Maar ook zorgen voor inspiratie en creativiteit. Een vaste rustdag zou ze heerlijk vinden.
Eva Driessen
Geeft stilteretraites"Ik vind het eigenlijk zo stom dat wij bepalen bij een traditie van duizenden jaren, dat wij dat niet meer hoeven. Er zit toch zo'n wijsheid in om een dag te stoppen. En juist ook voor de ondernemer. Maar kun je dat opleggen? Ik denk niet dat dat een oplossing is. Ik denk dat mensen een soort intrinsieke motivatie nodig hebben om verandering in hun eigen leven te kunnen bewerkstelligen."
DIT, het journalistieke platform van de EO, onderzocht samen met DataIM hoe Nederlanders denken over de zondagsrust. Uit het onderzoek blijkt dat 37% van de ondervraagden vindt dat er één dag in de week moet komen waarop alle Nederlanders vrij nemen. Dit kan de zondag zijn, maar dat hoeft niet per definitie.
Een iets grotere groep (45%) vindt het goed dat een groot deel van de samenleving op zondag rust neemt. Deze mening wordt vooral gedeeld door christenen: 65% van hen is het ermee eens. Opvallend is dat, ondanks de ontkerkelijking, ouderen en jongeren bij deze stelling ongeveer hetzelfde denken over de zondagsrust: 45% van de jongeren vindt het goed dat zondag de dag is waarop een groot deel het rustig aan doet, tegenover 46% van de ouderen.
Als het gaat om onze werktijden blijken de meningen van ouderen en jongeren wél te verschillen. Nederlanders werken te veel, zegt 35% van de 18 tot 30-jarigen. Een mening die gedeeld wordt door slechts 11% van de 65-plussers. Gevraagd naar een vijfurige werkdag, geeft 36% van de jongeren aan daar wel iets in te zien. Onder 65-plussers is het enthousiasme aanzienlijk kleiner: 7% van hen vindt dit een goed idee.
Zoals je hierboven kan lezen houdt de familie Riezebos zich aan de zondagsrust. In het onderstaande fragment vertellen ze wat ze fijn vinden aan rusten op zondag en waarom ze het ook aan andere mensen gunnen.
Wil je meer weten over dit onderwerp? Kijk dan naar Dit is de Kwestie (EO), hier of via NPO Start.
Niet iedereen kan er tegen om weinig rust te hebben. Hoe ga jij daarmee om? Ben jij een kalme kikker, een gebalanceerd geitje of een stresskip?
Is fulltime werken nog wel van deze tijd of kiezen we straks allemaal voor 32 uur?
