Torenhoge brandstofprijzen: moet er een maximumprijs aan de pomp komen?
Leestijd: 4 minDoor Boudewijn Drechsler
Leestijd: 4 minDoor Boudewijn Drechsler
"Dit is een crisis is die we over onszelf hebben afgeroepen. We hebben jarenlang de leveringszekerheid van olie en gas genegeerd."
"Met het geld dat we bij één energiecrisis verliezen, hadden we de energietransitie kunnen bekostigen die ons echt weerbaar maakt."
De Tweede Kamer debatteert vanavond over de hoge brandstofprijzen. De druk op het kabinet om in te grijpen neemt toe. Moet de overheid weer over de brug komen met energiesteun? En zo ja: wie betaalt die rekening dan? 'De rekening moet naar fossiele bedrijven die nu al miljarden winst maken.'
Vandaag wordt er in de Tweede Kamer gedebatteerd over de economische gevolgen van de oorlog in het Midden-Oosten. Sommige partijen vinden het hoog tijd dat het kabinet noodmaatregelen neemt. Dit gebeurt ook al in België, Griekenland, Spanje en Italië. Zo wordt er aangedrongen om iets te doen aan de hoge prijzen aan de pomp. Aan de pomp betaal je nu bijna 2,60 euro voor een liter benzine en bijna 2,70 euro voor een liter diesel.
GroenLinks-PvdA wil dat er een maximumprijs per liter brandstof komt aan de pomp, zoals in België. Partijen als VVD en JA21 pleiten er juist voor om de belasting op brandstof te verlagen. Maar ook dit plan krijgt kritiek, bijvoorbeeld omdat deze vorm van compensatie ook terecht komt bij mensen die het niet gelijk nodig hebben. De ChristenUnie vraagt juist aandacht voor het besparen op brandstof en wat vaker thuis te werken.
Tot nu toe is het kabinet nog terughoudend. Zo is het nog onzeker hoe de oorlog zich ontwikkelt en variëren de brandstofprijzen nog voortdurend. Ook is het inmiddels lente en kost het tijd om uit te zoeken hoe eventuele steun dan ook terechtkomt bij diegenen die dat echt nodig hebben.
En dan de kosten daarvan: als je bijvoorbeeld 10 cent van de brandstofaccijns af haalt, kost dat al gauw 1 miljard per jaar. En dat moeten we als belastingbetaler toch linksom of rechtsom ophoesten.
Het debat gaat niet alleen maar over de hoge brandstofprijzen. Zo wordt er ook gevreesd voor hoge gasprijzen in het najaar. Er komt dan opnieuw een tijdelijk noodfonds energie voor mensen die het hard nodig hebben.
Moet de overheid ons tegemoet komen bij hoge energieprijzen? Daarover is de Kamer verdeeld. Ook over de vraag hoe dat dan eventueel zou moeten. Zo hebben GroenLinks-PvdA en JA21 daar verschillende ideeën over. Maar daaronder speelt nog een kwestie: hoe kan het dat we alweer in een energiecrisis terechtkomen? Hadden we dat niet kunnen voorkomen?
Wat GroenLinks-PvdA-Kamerlid Sjoukje van Oosterhout betreft, komt er een maximumprijs voor brandstof. De rekening daarvan mag naar fossiele bedrijven.
Sjoukje van Oosterhout
Kamerlid GroenLinks-PvdA"Geen accijnsverlaging, maar een maximumprijs voor brandstof - naar Belgisch voorbeeld. De maximumprijs kan dan elke dag verschillen. Deze wordt dagelijks vastgesteld op basis van de ontwikkelingen. De rekening daarvan gaat naar de fossiele bedrijven die nu miljarden winst maken. Die mogen dus niet meer aan de klant rekenen dan de maximumprijs."
Daniël van den Berg van JA21 kan daar absoluut niet in meegaan. Hij vindt juist dat de overheid de accijnzen (belasting op brandstof) moet verlagen.
Daniël van den Berg
Kamerlid JA21"Een maximumbedrag voor brandstof op rekening van fossiele bedrijven klinkt als economische onteigening. Dat is een zeer onrechtvaardige maatregel. Alsof de olie- en gasbedrijven er ook maar iets aan kunnen doen. Toch willen wij ook iets doen voor de burger en de gestegen btw op de brandstof teruggeven aan de inwoners. En dat kan je relatief doen, ook gekoppeld aan de brandstofprijs."
Het idee daarachter is dat door de gestegen prijzen er ook meer btw binnenkomt waardoor er een accijnskorting voor kan worden ingesteld. Dat is volgens Van den Berg een budgetneutrale maatregel.
Daniël van den Berg
Kamerlid JA21"Bovendien is ons pleidooi natuurlijk ook dat dit een crisis is die we over onszelf hebben afgeroepen omdat wij jarenlang de leveringszekerheid van olie en gas hebben genegeerd. Groningen sluiten en dan ook geen reserves aanleggen of zeer beperkte reserves. Als je daar meer werk van had gemaakt, dan waren de prijzen nu ook lager geweest dan dat ze nu zijn."
Wat dat betreft kan Van Oosterhout ook nog wel een duit in het zakje doen:
Sjoukje van Oosterhout
Kamerlid GroenLinks-PvdA"Dit is inderdaad een crisis die we over onszelf hebben afgeroepen. Omdat het een fossiele crisis is. Omdat we afhankelijk zijn gebleven van fossiele brandstoffen. Onder andere door een jarenlang rechts beleid. Je ziet dat in landen waar een linkse regering is, zoals bijvoorbeeld in Spanje, dat de energieprijzen veel lager zijn. Zij hebben nu de laagste energieprijzen van Europa omdat zij de afgelopen 6 jaar hun wind- en zonne-energie hebben verdubbeld. Als wij dat ook hadden gedaan, hadden we nu niet in deze situatie gezeten.”
Onzin, volgens Van den Berg.
Daniël van den Berg
Kamerlid JA21"Helemaal overgaan op zonne- en windenergie is een volstrekt onbetaalbaar scenario. Daar is de komende jaren honderden, zo niet duizenden miljarden voor nodig. Dan hebben we het nog niet eens over de opslagmogelijkheden. Daar zijn wij nog niet. Dus als wij nu zouden stoppen met fossiele brandstof, dan is het enige alternatief absolute armoede voor onze inwoners."
Van Oosterhout komt met cijfers die volgens haar het tegendeel aantonen:
Sjoukje van Oosterhout
Kamerlid GroenLinks-PvdA"In het Verenigd Koninkrijk hebben ze uitgerekend dat één energiecrisis net zoveel kost als de hele transitie naar zero uitstoot in 2050. Dus het is echt onzin dat het ons meer geld zou kosten. Het gaat inderdaad om miljarden, maar het gaat er ook om dat je het geld dat je nu in één keer verliest met één energiecrisis ook in een transitie had kunnen stoppen die ons weerbaar maakt voor de toekomst. En dat gaat niet alleen om klimaat, het gaat ook om strategische weerbaarheid. Het gaat om autonomie en onafhankelijkheid van enge regimes."
Volgens Van den Berg (JA21) hebben we daar nu niets aan, maar zitten we ondertussen wel op een uitstekende noodreserve waar we niet aan mogen komen: Gronings gas.
Daniël van den Berg
Kamerlid JA21"Stel, als nu ook de pijplijn vanuit Noorwegen opgeblazen zou worden, wat echt reëel is, dan komen wij fysiek zonder gas te zitten en dan gaan ook de intensive cares uitvallen. Wij willen dat voorkomen. Dus houd dan in ieder geval Groningen op de waakvlam."
Volgens van Van Oosterhout is dat compleet onnodig.
Sjoukje van Oosterhout
Kamerlid GroenLinks-PvdA"Het gaat helemaal niet om leveringszekerheid, het gaat om de prijs. De crisis waar we in zitten is naast een fossiele crisis, vooral ook een prijzencrisis. Daar verander je helemaal niks aan als je gas uit Groningen gebruikt. Want dat gas gaat ook de internationale markt op. Dat is waar de prijs wordt bepaald."
In Dit is de de Dag (EO) gaat Hans van der Steeg verder over dit onderwerp in gesprek. Beluister de uitzending hieronder als podcast.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
Mirjam van der Linden (ONL): 'Energiesteun is noodzakelijk voor bestaansrecht van kleine ondernemers'
Heeft de zware industriesector energiesteun echt nodig?
'Nederland blijft altijd afhankelijk van gas buiten Europa', zegt Diederik Samsom
