Nederland hangt vol met videodeurbellen: 'Alsof iemand constant meekijkt'
Leestijd: 4 minDoor Steve Oosterkamp
Leestijd: 4 minDoor Steve Oosterkamp
"Het voelt alsof iemand met een verrekijker constant meekijkt en dat ook nog opneemt."
"De videodeurbel kan de politie helpen, ze maken er veel gebruik van om misdrijven op te lossen."
De videodeurbel is in korte tijd een vast onderdeel van veel Nederlandse straten geworden. Handig om te zien wie er voor de deur staat, maar de camera kijkt vaak verder dan alleen de stoep voor je eigen huis. Is zo'n deurbel goed voor de veiligheid of een aanslag op onze privacy?
Misschien herken je het wel: je loopt door de straat en ziet overal kleine camera’s naast voordeuren hangen. Videodeurbellen zijn enorm populair geworden in Nederland, volgens onderzoek hangen er inmiddels zo’n 1,6 miljoen. Handig, vinden veel mensen. Je ziet meteen wie er aanbelt, krijgt meldingen op je telefoon en hebt beelden als er iets verdachts gebeurt in de buurt.
Maar die slimme deurbellen filmen vaak meer dan alleen de eigen voordeur. Ook stukken stoep, geparkeerde auto’s, voorbijgangers en buren komen regelmatig in beeld.
Uit onderzoek van Omroep Gelderland blijkt bovendien dat veel eigenaren beelden langer bewaren dan eigenlijk mag. Van de videodeurbellen die zijn aangemeld bij het politieregister Camera in Beeld, bewaart ongeveer een derde de beelden langer dan de toegestane termijn. Opnames van de openbare ruimte mogen alleen worden opgeslagen zolang dat echt nodig is. Meestal geldt een maximum van 28 dagen.
Toch weten veel mensen niet precies wat wel en niet mag. Sommige eigenaren zeggen dat ze tegenstrijdige signalen krijgen. Aan de ene kant mag je de openbare weg eigenlijk niet uitgebreid filmen of beelden te lang bewaren. Aan de andere kant vraagt de politie juist regelmatig om camerabeelden bij inbraken, vernielingen of andere misdrijven.
En die beelden zijn waardevol voor opsporing. De politie gebruikt het landelijke register om snel te zien welke camera’s er in een buurt hangen. Zo kunnen agenten na een incident gericht aanbellen bij bewoners om beelden op te vragen. In sommige gevallen kan de politie zelfs eisen dat beelden worden afgegeven.
Privacyorganisaties maken zich daar zorgen over. Zij vinden dat woonwijken langzaam veranderen in plekken waar iedereen elkaar filmt, vaak zonder duidelijke afspraken. Ook wijzen ze erop dat de regels nauwelijks worden gehandhaafd. Hoewel de Autoriteit Persoonsgegevens jaarlijks honderden klachten krijgt over deurbelcamera’s, zijn er nog geen boetes uitgedeeld.
De weergave van deze video vereist jouw toestemming voor social media cookies.
De videodeurbel legt soms ook opmerkelijke gesprekken vast. Deze verkoper van een glasvezelbedrijf ging vorig jaar viral.
Wegen de voordelen voor veiligheid op tegen het verlies van privacy? Want een videodeurbel kan helpen om criminelen op te sporen, maar zorgt er ook voor dat steeds meer van ons dagelijks leven wordt vastgelegd.
Veiligheidsexpert en oud-politiecommissaris Sander Schaepman zegt in Dit is de Dag (EO) dat de videodeurbel vooral een handig hulpmiddel is. Wel vindt hij dat gebruikers hun camera goed moeten instellen.
Sander Schaepman
Veiligheidsexpert"Dat je videodeurbel de openbare weg filmt, of het huis van de buren, dat kan je afschermen. Dat heb ik ook netjes gedaan en dat mag je ook van mensen verwachten."
Volgens Schaepman hoort daar ook bij dat je geen beelden opslaat als een soort archief. Je mag geen bestand gaan aanleggen van mensen die bij jou in beeld zijn gekomen. Tegelijkertijd ziet hij ook dat de politie er veel gebruik van maakt bij het oplossen van misdrijven.
Cultureel antropoloog Jitske Kramer begrijpt dat mensen een videodeurbel handig vinden, maar vindt het vooral ongemakkelijk. Zelf zal ze er nooit eentje aanschaffen.
Jitske Kramer
Cultureel antropoloog"Het voelt alsof iemand met een verrekijker constant meekijkt wat er gebeurt en dat ook nog opneemt. Wat doen we eigenlijk allemaal met die beelden? Van wie zijn ze? En welke afspraken maken we daarover?"
Volgens Kramer ontstaat er in buurten ook een ander effect: beelden worden gedeeld in groepsapps, soms met snelle conclusies.
Jitske Kramer
Cultureel antropoloog"Iemand zegt dan: ‘er loopt hier een verdacht persoon’. Maar dat blijkt gewoon de vriend van een buurtbewoner te zijn met een andere huidskleur dan mensen in de straat gewend zijn. Ik snap dat mensen het doen vanuit veiligheidsoverwegingen. Maar mijn vraag is of het daadwerkelijk veiligheid bevordert, of dat het gevoelens van onveiligheid aanwakkert. Bij mij doet het het laatste."
Schaepman erkent dat er risico's kleven aan de videodeurbel, maar zegt dat het lastig te controleren is wat mensen met beelden doen.
Sander Schaepman
Veiligheidsexpert"Het is de vraag of je een stukje veiligheid organiseert, of juist onveiligheid bevestigt. Dat is altijd een lastige discussie. Wat we wel weten is dat mensen zich veiliger voelen op het moment dat er cameratoezicht is. En het levert resultaat op. Maar je zal wel met elkaar het gesprek moeten voeren. De technologie gaat vaak sneller dan dat er wetgeving of regulering is."
Daar denkt Kramer hetzelfde over. Volgens haar gaat het bij nieuwe technieken en tools om de vraag hoe wij ze als mensen gebruiken.
Jitske Kramer
Cultureel antropoloog"Een scherp mes is waanzinnige tool, daar kan je echt handig mee snijden. Maar je kan er ook iemand mee vermoorden. Ik ben niet tegen dit soort technieken, ik snap dat het heel belangrijk is. Maar we moeten wel goede afspraken maken over hoe we ermee omgaan en beseffen wat het eigenlijk doet."
De videodeurbel gaat niet meer verdwijnen, denkt Schaepman. Het is volgens hem veelzeggend dat de politie er juist blij mee is dat zoveel camera's ook een stukje van de openbare weg filmen, terwijl dat eigenlijk nooit de bedoeling is geweest.
Sander Schaepman
Veiligheidsexpert"Het kan de politie helpen, ze maken er veel gebruik van om misdrijven op te lossen. En als twee keer je auto bekrast wordt voor je huis, heb je het recht om, in het kader van het beschermen van je spullen, cameratoezicht te organiseren."
Benieuwd naar het hele gesprek? Luister hier naar Dit is de Dag (EO) waarin presentator Hans van der Steeg in gesprek gaat met Sander Schaepman (veiligheidsexpert) en Jitske Kramer (cultureel antropoloog). Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Steeds meer ergernis over deurbelcamera's: 'Mensen voelen zich bespied'
Het kan zomaar zijn dat jouw deurbel met camera illegaal is
