Gaan nieuwe stikstofplannen ons land van het slot halen? 'Akkoord is veel te ruig'
Leestijd: 6 minDoor Nicolette de Boer
Leestijd: 6 minDoor Nicolette de Boer
"Door dit plan weten boeren waar ze aan toe zijn."
"Dit akkoord gaat veel boerengezinnen de kop kosten."
"Dit plan geeft vertrouwen: we gaan van dat slot afkomen."
Na zeven jaar ligt er een groot stikstofplan. Dit moet Nederland van het stikstofslot halen. Gaat dit plan voor eens en altijd een einde maken aan de stikstofcrisis?
Van trekkerprotesten tot klagende bouwbedrijven en wanhopige woningzoekers: de stikstofcrisis houdt Nederland al zeven jaar in zijn greep. Er is namelijk te veel stikstofuitstoot in Nederland, wat schadelijk is voor de kwaliteit van de natuur. Zo gaat de biodiversiteit achteruit: er blijven minder verschillende planten en dieren over. Ook verzuurt te veel stikstofneerslag de bodem en heeft het slechte invloed op water- en luchtkwaliteit.
Het kabinet heeft vorige week een nieuw, groot stikstofplan van het kabinet gepresenteerd om Nederland van het stikstofslot te halen. Volgens het plan moet in 2035 de stikstofuitstoot in ons land 42 tot maximaal 46 procent gedaald zijn. "Vandaag draaien we de sleutel om", zei landbouwminister Jaimi van Essen bij de presentatie.
Vanwege de stikstofcrisis staan veel ontwikkelingen in ons land stil. Bepaalde woningen of wegen kunnen niet gebouwd worden en boeren kunnen geen plannen maken voor de toekomst. Maar denk ook aan festivals of wandeltochten die niet doorgaan. Dit plan moet zorgen dat daar weer ruimte voor komt en vergunningen worden afgegeven.
Maar het plan doet ook pijn. Er zitten ingrijpende maatregelen tussen. Zo mogen boeren veel minder koeien houden en gelden er rondom kwetsbare natuurgebieden nog strengere regels voor stikstofuitstoot.
Woensdag wordt er over het plan gedebatteerd in de Tweede Kamer.
Eerst werd gemeten hoeveel stikstof er in de natuur belandt. In plaats daarvan wordt er nu gekeken hoeveel stikstof er uitgestoten wordt. Sectoren krijgen concrete, individuele doelen opgelegd hoeveel een bedrijf maximaal mag uitstoten.
Zo wordt van boeren verwacht dat zij in 2035 42 tot 46 procent minder stikstof (ammoniak) uitstoten. Boeren kunnen zelf bepalen hoe zij hun stikstofuitstoot verminderen. De overheid stelt miljarden beschikbaar om bijvoorbeeld hun stal te vernieuwen of aan natuurbeheer te doen.
Ook is er sprake van zonering (bufferzones) rondom kwetsbare natuurgebieden. Boeren die dichterbij kwetsbare natuur zitten, krijgen te maken met strengere regels dan boeren die er verder vandaan zitten.
In kleinere gebieden (de meeste) gaat het om een zone van 500 meter Rondom 15 grotere gebieden komt een zone van 1 kilometer. In die zones mag veel minder stikstof worden uitgestoten.
Ook de industrie- en vervoerssector moeten aan de bak. Zij moeten in 2035 de helft minder stikstof uitstoten. Een deel hiervan gebeurt al door bestaande regels over klimaat en milieu, daar komt nu een schep bovenop. Er wordt 250 miljoen vrij gemaakt. Ook gelden er door de zonering strengere regels voor industrie rondom honderd kwetsbare natuurgebieden.
In 2035 mogen melkveehouders nog 2,6 koe per hectare houden. Dat heet 'grondgebonden'. Dit betekent dat de boer voor de afzet van de mest van de koeien genoeg heeft aan zijn eigen grond.
De schatting is dat dit voor driekwart van de boeren al het geval is, maar niet voor enkele duizenden intensieve boeren, vooral in het oosten en zuiden van Nederland, schrijft dagblad Trouw. Dat betekent dat ze meer (dure) grond moeten kopen of minder koeien moeten hebben.
Van de boeren hebben we de afgelopen jaren het meest gehoord. Kunnen zij uit de voeten met deze plannen? In het Dit is de Dag Politiek Café reageren politici van D66, CDA en SGP op het plan.
CDA-Kamerlid Jan Arie Koorevaar is blij met het plan. Door dit plan weten boeren duidelijk waar ze aan toe zijn, zegt hij.
Jan Arie Koorevaar
"Boerderijen zonder vergunning kunnen straks weer een vergunning krijgen. Ook worden kleine en grotere projecten weer mogelijk en zullen er in de toekomst geen problemen meer zijn vanwege het ontbreken van een stikstofvergunning."
Hij vindt het mooi dat de boer in dit plan keuzemogelijkheden krijgt om minder stikstof uit te stoten.
Jan Arie Koorevaar
CDA-Kamerlid"Je kunt managementmaatregelen nemen: gewoon dingen die je zelf kan doen op de boerderij. Bijvoorbeeld je stal aanpassen. Maar je kan ook zeggen: ik zou graag minder dieren willen houden, of de stal verplaatsen. En als je toch wilde stoppen, kan de ruimte in het gebied verdeeld worden. Die keuze vind ik echt heel belangrijk en dat zit ook echt in dit pakket."
SGP-Kamerlid André Flach is vooral teleurgesteld. Volgens hem gaan de plannen te veel over het verminderen van stikstof en te weinig over natuurherstel.
André Flach
SGP-Kamerlid"Het vertrekpunt zou natuurherstel moeten zijn. Onze verplicht is vooral dat we de natuur moeten herstellen. Ik vind het akkoord veel te ruig en dit gaat te veel boerengezinnen echt de kop kosten."
Volgens het Kamerlid zijn de stikstofplannen plannen te onzeker: hij twijfelt of het tot de juridische oplossing gaat leiden. Hij zegt dat de SGP het plan op deze manier niet kan steunen in de Kamer.
André Flach
SGP-Kamerlid"De plannen zoals deze er nu liggen zijn wat mij betreft veel te onzeker. Ik lees er geen juridische zekerheid in en er gaan ook juist veel boeren moeten stoppen. Denk bijvoorbeeld aan de Veluwe, waar boeren tweederde minder stikstof mogen uitstoten. De hele Veluwe is straks één zone. Zo’n beetje de hele Veluwe gaat op slot. Ook vind ik de zonering te ruig en te grof: dit gaat door het hele land te veel boeren uiteindelijk in de problemen brengen."
D66-fractievoorzitter Jan Paternotte is trots en blij met het plan. Hij verwacht dat de eerste vergunningen later dit jaar al loskomen:
Jan Paternotte
D66-fractievoorzitter"Nederland zat er al zo lang op te wachten dat we dit in beweging kregen. We doen echt zoveel dingen in het plan dat het echt vertrouwen geeft: we gaan van dat slot afkomen. We kunnen die huizen weer bouwen. Boeren hebben duidelijkheid nodig en heel veel hulp, om te zorgen dat we ons land er doorheen gaan loodsen."
In 2019 pleitte D66-Kamerlid Tjeerd de Groot nog voor het halveren van de veestapel, wat het startschot was voor de felle boerenprotesten. Hoe kijkt de partij nu naar het plan: zitten er pijnlijke punten in?
Jan Paternotte
D66-fractievoorzitter"Natuurlijk zitten er ook ingewikkelde punten in. Het heeft geen zin om te bedenken hoe het er uit zou zien als je het in je eentje zou doen, want dat krijg je niet voor elkaar. We hebben het plan samen met coalitiepartijen CDA en VVD bedacht en gebouwd. Dat doen we om de boel in beweging te krijgen. Zo zit er een enorm bedrag bij om boeren te gaan helpen met het vernieuwen van stallen en innovatie. Dat hadden we 7 jaar geleden niet op tafel gelegd, maar we hebben ons laten overtuigen. Door te polderen kom je stappen verder."
In het Dit is de Dag Politiek Café (EO) gaat presentator Jan Willem Wesselink verder over dit onderwerp in gesprek. Beluister de gesprekken hieronder terug:
Gaat het nieuwe stikstofplan Nederland van het slot trekken? Met Jan Arie Koorevaar (CDA) en André Flach (SGP)
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Gaat het nieuwe stikstofplan Nederland van het slot trekken? Met Jan Paternotte (D66)
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
