Wordt het buigen of breken voor Europa? 'Trump is geen bondgenoot meer'
Leestijd: 3 minDoor Boudewijn Drechsler
Leestijd: 3 minDoor Boudewijn Drechsler
"Ik heb altijd een beetje moeite met mensen die nu over wake-up calls beginnen: we hadden allang wakker moeten zijn want dit is al heel lang gaande."
"Europese leiders moeten inzien dat Trump geen bondgenoot meer is."
"Je kunt als NAVO ook verder gaan zonder de Verenigde Staten."
De Venezuelaanse president Maduro is nog niet gesetteld in zijn cel of Trump gaat al verder met zijn volgende wens op zijn verlanglijstje: Groenland. Trump was redelijk open over zijn motieven in Venezuela: olie, en hij is dat ook wat betreft Groenland: strategische ligging en grondstoffen. In een wereld waarin het internationale recht het steeds vaker aflegt tegen het recht van de sterkste, vraagt dit om een reactie van Europa.
Europa balanceert op het slappe koord tussen de VS als oude bondgenoot en de VS als nieuwe opponent. Terwijl de Europese leiders een vredesplan voor Oekraine bouwen op de veiligheidsgaranties van de VS, blijkt diezelfde VS ook een bedreiging voor de EU en de NAVO te zijn. Het lijkt een keuze tussen twee kwaden: buigen of breken.
Hoe maak je een vuist tegen een Trump die het internationale recht negeert en onder bedreiging zijn zin wil krijgen? Raakt Denemarken Groenland sowieso kwijt of kan Europa Groenland nog beschermen? De tweet van Katie Miller, de vrouw van Trumps plaatsvervangend kabinetschef Stephen Miller, laat er in ieder geval geen twijfel over bestaan. Amerikaanse annexatie van Groenland betekent het einde van de NAVO volgens de Deense premier Mette Frederiks. De andere Europese leiders reageren nog voorzichtig. Maar is dat wel zo verstandig?
GL/PvdA-europarlementariër Thijs Reuten stelde afgelopen maandag al in Dit is de Dag (EO) naar aanleiding van de inval in Venezuela dat het uit moet zijn met de slappe reacties van Europa.
Thijs Reuten
Europarlementariër GL/PvdA"Iedereen die de National Security Strategy van de VS heeft gelezen, ziet nu dat Trump die aan het uitvoeren is. Schaamteloos wordt gezegd: wij willen dominantie in het westelijke halfrond. En ook dat het heel goed zou zijn als de Europese Unie zou worden ontmanteld, dat Amerika ook vooral moet bijdragen aan het destabiliseren van Europese landen die niet de Trump-ideologie omarmen. Er stonden vrij ernstige zaken in. En ja, ik heb altijd een beetje moeite met mensen die dan over wake-up calls beginnen: we hadden al lang wakker moeten zijn want dit is dus al heel lang gaande. En de naïviteit en het gebrek aan urgentie in Europa is eigenlijk al ouder. Wij moeten zorgen dat wij niet vermorzeld worden in een wereld van drie invloedssferen. Want wie zijn wij daar nog tussen? We moet stoppen met die slappe statements. Niet meer proberen Trump een beetje tevreden te houden. Het is een illusie dat deze man zich laat leiden door wat wij hopen, namelijk ratio en argumenten. Deze man gaat alleen maar luisteren naar krachtdadige en concrete handelingen. Dat betekent duidelijk dat we niet moeten accepteren dat hij nog doorgaat met die bedreiging van Groenland en dat we ook duidelijk stellen wat er dan gaat gebeuren."
In de uitzending van Dit is de Dag van gisteren liet Onderzoeker bij het Centrum voor Parlementaire geschiedenis, Laurien Crump er ook geen misverstand over bestaan.
Laurien Crump
Onderzoeker Centrum voor Parlementaire Geschiedenis"In feite is een annexatie van Groenland door de VS het einde van de NAVO. De NAVO is een bondgenootschap onder leiding van de VS, bedoeld om de bondgenoten te beschermen. Dit lijkt meer op wat er gebeurde in het Warschau-pact waarbij de Sovjet-Unie in 1956 Hongarije binnenviel, en in 1968 Tsjechoslowakije."
Crump reageerde maandag ook al in Langs de Lijn en Omstreken op de situatie.
Laurien Crump
Onderzoeker Centrum voor Parlementaire Geschiedenis"Een hele lange tijd hadden we het idee dat de Amerikanen onze redder in nood zijn. Dat we die back-up nodig hebben en ook die steun in Oekraïne. Die we alsmaar niet krijgen. Terwijl: dit is echt een reality check. Wat nodig is, is dat de Europese leiders nu beseffen dat Trump geen bondgenoot meer is en dat ze hardop stelling gaan nemen tegen Trump. Met Venezuela is het internationaal recht geschonden. Dit kan niet, dit steunen we niet, dit keuren we af. De kans dat ze Groenland gaan annexeren is heel erg reëel. En we moeten niet gaan wachten totdat dat gebeurt. Hoe meer ruimte je aan Trump geeft, hoe meer je hem blijft paaien, hoe meer ruimte hij neemt. Hij vindt Putin fantastisch. En waarom vindt hij Putin fantastisch? De taal die hij snapt is de taal van de macht, de taal van de spierballen. We zijn een belangrijke bondgenoot kwijt en wij moeten nu onze spierballen laten zien."
Bang dat de VS Europa en Oekraïne in de steek laat met de oorlog in Oekraine, hoeven we volgens Crump niet te zijn.
Laurien Crump
Onderzoeker Centrum voor Parlementaire Geschiedenis"Als je kijkt naar wat er het afgelopen jaar is gebeurd richting Oekraïne, speelde Trump eigenlijk steeds met Putin onder één hoedje. Ik denk dat we niet zo bang hoeven te zijn voor het terugtrekken van de Amerikaanse steun want de facto is die steun al teruggetrokken. De uitweg voor ons is om om ons niet langer als Europa door Trump te laten blackmailen."
Hoogleraar Internationale Betrekkingen Rob de Wijk ging in dezelfde uitzending nog een stapje verder. Althans, hij keek een stapje verder in de toekomst. Want welke scenario's zijn er in dit geopolitieke steekspel?
Rob de Wijk
Hoogleraar Internationale Betrekkingen"Nou ja, annexatie van Groenland kan inderdaad het einde van de NAVO betekenen. Maar het hoeft niet. Bijvoorbeeld als de Amerikanen op een of andere manier een deal maken om Groenland te kopen. Of, en dat is denk ik veel linker, als Amerika zegt dat ze alleen binnen de NAVO blijven als Groenland onder hun beheer komt. Een dergelijke uitruil betekent dus dat de NAVO echt voor het blok wordt gezet, inclusief Denemarken. Hoe ga je daar dan mee om? Je bent de NAVO sowieso kwijt als Groenland bezet wordt. Of... je kunt verder gaan als NAVO, maar dan zonder de Verenigde Staten. Hoe dan ook: Europa zal zich moeten gaan beschermen."
Dan komt Europa dus tegenover de VS te staan.
Rob de Wijk
Hoogleraar Internationale Betrekkingen"Maar dat staan we toch al? Hoe wil je op een normale manier nog omgaan met Amerika als het in de laatste nationale veiligheidsstrategie stelt dat de Europese Unie niet spoort en zo snel mogelijk moet verdwijnen? Kijk, met een dergelijke instelling is het eigenlijk al gebeurd. En iedereen weet dat ook wel. Achter de schermen wordt keihard gewerkt om de Europese defensie op poten te krijgen met het programma Rearm Europe. De herbewapening van Europa, die rond 2030 rond moet zijn, om de Europeanen onafhankelijk van de NAVO te krijgen. Onder andere ook door samen te werken met Oekraïne voor de aanschaf van lange afstandswapens. Dat gebeurt op dit ogenblik al want Trump wil ze niet meer plaatsen in Europa. Dus daar moet je een alternatief voor vinden. En die alternatieven kunnen worden gevonden als je gaat samenwerken met Oekraïne. Dus achter de schermen gebeurt er op dit ogenblik heel veel. Alleen vóór de schermen proberen de leiders door middel van slappe verklaringen de toorn van Trump niet te zeer te wekken."
Ondertussen hoeven we niet lijdzaam toe te kijken volgens De Wijk.
Rob de Wijk
Hoogleraar Internationale Betrekkingen"Je ontkomt er niet aan om nu gewoon hard in te grijpen en duidelijk te maken wat de gevolgen hiervan zijn. En dat kan. Bijvoorbeeld door Amerika de toegang te ontzeggen tot de Europese markt, geheel of gedeeltelijk. Dat doet enorm veel pijn aan de Amerikaanse kant. Ook aan onze kant, maar dat is dan de prijs die je daarvoor moet betalen."
In Dit is de Dag (EO) gaat Hans van Steeg verder over dit onderwerp in gesprek. Beluister de uitzending hieronder als podcast.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
'Trump is duidelijk aan het afglijden', zegt hoogleraar Rob de Wijk
Amerika wil Groenland, maar het eiland hoort officieel bij het Koninkrijk van Denemarken (zo zit het)
