Elke maand 26 jongeren: 113 toont confronterende klassenfoto om suïcidegedachten bespreekbaar te maken
Leestijd: 4 minDoor Boudewijn Drechsler
Leestijd: 4 minDoor Boudewijn Drechsler
"Het gaat om de manier waarop je erover praat."
"Draag het niet alleen."
Het aantal zelfdodingen onder jongeren stijgt zorgwekkend, blijkt deze week uit cijfers van de Commissie Actuele Nederlandse Suïcideregistratie (CANS). Stichting 113 komt daarom met een aangrijpende campagne: Lessen voor het Leven. Doel van deze campagne: het gesprek over suïcide onder jongeren. Maar wat is wijs bij praten over zelfdoding?
Stichting 113 komt met een confronterende campagne, Lessen voor het Leven: een klassenfoto met 26 jongeren die er inmiddels niet meer zijn door suïcide. Achter elke jongere zit zijn of haar verhaal. En het getal 26, dat is het aantal jongeren dat per maand omkomt door suïcide.
Een zorgwekkend hoog getal, ook ten opzichte van voorgaande jaren. Het doel van deze campagne is dan ook om het gesprek over suïcide onder jongeren op gang te brengen en tevens om geld op te halen voor meer onderzoek naar de oorzaken.
Niet geheel toevallig kwam ook de Commissie Actuele Nederlandse Suïcideregistratie (CANS) deze week met verontrustende cijfers over het afgelopen jaar: in 2025 overleden maar liefst 290 jongeren onder de 30 jaar door suïcide. Dat is 22 procent meer dan in 2016. Vooral onder tieners was een hoog aantal suïcides te zien: 73. Dat is 13 meer dan in 2024. De toename is het grootst bij jonge vrouwen.
Over zelfdoding onder jongeren is relatief weinig kennis. Met name wat de eerste signalen betreft. Juist het herkennen hiervan is levensreddend.
Bekend is al wel dat jongeren tegenwoordig gebukt kunnen gaan onder prestatiedruk, eenzaamheid, financiële onzekerheid, woningnood en het ontbreken van toekomstperspectief. Uit onderzoek van 113 blijkt echter dat het vaak ontbreekt aan open gesprekken over hun psychische problemen en daarmee aan een tijdige herkenning van de signalen.
Over suïcide praten we niet graag. We zijn er zelfs een beetje huiverig voor. Want wie weet breng je iemand daarmee op verkeerde ideeën. Of is open erover praten juist de sleutel tot preventie?
Het beeld van een klassenfoto met schijnbaar vrolijke jongeren in de bloei van hun leven. Dat is confronterend. En ook precies de bedoeling volgens voorzitter van het 113 Fonds, Patrick Lodiers.
Patrick Lodiers
Voorzitter 113 Fonds“Zo'n klassenfoto is voor iedereen herkenbaar, je hebt er zelf wellicht ook ooit op een gestaan. En elke maand verliezen we zo'n hele klas jongeren door zelfdoding. Dat zijn er veel te veel. En we kunnen over die getallen praten, maar het gaat niet om die getallen. Het gaat om elke maand zo'n klas. En in die klas zitten allemaal personen. Achter elk persoon schuilt een verhaal. En daar kunnen we lessen uit halen."
Een van die verhalen is dat van de vijftienjarige Laura.
Jolanda Brouwer
Verloor 15-jarige dochter aan zelfdoding“Laura was een heel lief meisje, maar tegelijkertijd heel onzeker. Dat verborg ze vooral achter haar uiterlijk. Vooral de laatste jaren was ze heel opvallend roze gekleed, roze geverfde haren, enorme laarzen. Het begon al op de middelbare school. Ze kon de overstap van basisschool naar middelbare school goed niet maken. Ze kwam niet tot leren en ze trok zich steeds meer terug."
Wanneer het hoge woord er bij haar dochter uitkomt, dat ze suïcidaal is, volgt een lang gevecht tegen lange wachtlijsten voor de juiste behandeling. Uiteindelijk wordt Laura via de crisisopvang onder behandeling gesteld.
Jolanda Brouwer
Verloor 15-jarige dochter aan zelfdoding"En we dachten dat het beter ging. Ze had nog steeds haar problemen maar samen met haar mentor van school en met de behandelaar zochten we naar de juiste plek voor haar. Maar ja, zij zag het zelf niet meer zitten."
En nu is Laura een van de 26 jongeren in de campagne Lessen voor het Leven. Achter haar opvallende roze en schijnbaar vrolijke verschijning kan je doorklikken naar haar verhaal.
Jolanda Brouwer
Verloor 15-jarige dochter aan zelfdoding"Omdat ik het zo ongelooflijk belangrijk vind dat er aandacht voor is. Dat het taboe eraf gaat."
Patrick beaamt dat.
Patrick Lodiers
Voorzitter 113 Fonds"Erover durven praten is de eerste stap. Als we durven praten en als het taboe er een beetje afgaat, kan je weer in contact komen met de jongeren. Dan is er weer hoop. Ik zeg niet dat het dan altijd goed afloopt, maar in ieder geval kunnen ze dan uit dat isolement geraken en wellicht kan je dan wat voor hen betekenen."
En daarom gaat Jolanda met haar verhaal langs de scholen.
Jolanda Brouwer
Verloor 15-jarige dochter aan zelfdoding"De jongeren schrikken als je het vertelt, zelfs de meest brutale leerling is er stil van. Dat dit ook in hun omgeving speelt. En sommige jongeren kampen zelf met deze gedachten. En ze zien dan dat anderen ook deze gedachten hebben. Verder is het vooral luisteren. Maar ook doorvragen. Hoe slecht voel je je? Wat voel je? Hoe serieus is het? Moeten we er meteen bang voor zijn?"
Het heersende idee dat je over suïcide terughoudend moet zijn omdat je anders wel eens iemand op een verkeerd idee kan brengen, gaat dan ook niet altijd op volgens Patrick Lodiers. Ook niet in de media. Lodiers maakte zelf voor BNNVARA het programma Leven voor de Dood waarin hij mensen sprak met suïcidale gedachten.
Patrick Lodiers
Voorzitter 113 Fonds"Nou ja, het gaat wel om de manier waarop je erover praat. En hoe integer je dat doet. En met welk bewustzijn. En als je bijvoorbeeld als media over suïcide wil praten, dan kan je ook altijd terecht bij 113. Wat je sowieso niet moet doen is de methoden vertellen. Maar je moet de suïcidale gedachtes wel bespreekbaar maken."
Ook voor een ervaren interviewer als Patrick een leerzame ervaring.
Patrick Lodiers
Voorzitter 113 Fonds"Ik heb ook weer opnieuw moeten leren luisteren en praten. Dit is een heel kwetsbaar onderwerp. En je moet het ook maar durven te vragen. Die mensen leggen wel wat bij jou neer. Dus je moet ook de antwoorden durven te ontvangen. En niet direct oordelen. Het is niet zo dat als je aan iemand vraagt: 'hoe voel je je?' En diegene zegt: 'ik voel me slecht', dat je dan maar even kan zeggen: 'oh, ga maar goed slapen en dan is het morgen wel weer beter'. Zo werkt het niet. Je moet een luisterend oor zijn want dat is vaak wat iemand gewoon nodig heeft."
En aan de mensen die rondlopen met suïcidale gedachten wil Jolanda zeggen:
Jolanda Brouwer
Verloor 15-jarige dochter aan zelfdoding"Je hoeft het niet alleen te doen. Praat erover. Met mij of met iemand anders. Bijvoorbeeld de jongerenwerkers op school. Maar draag het niet alleen. Het is ook niet dat iedereen gelijk naar een psycholoog hoeft. Ik ken ook studentengroepen die er onderling over praten. Dat lucht ook al op. Dus het is ook gewoon het durven bespreken met elkaar. Hoe moeilijk dat ook kan zijn. Doe dat."
Wat dat betreft hoopt Patrick Lodiers dat de campagne en de verhalen van de klas ook die openingen tot gesprek bieden.
Patrick Lodiers
Voorzitter 113 Fonds"Ik ben zelf ouder van twee zoontjes, twaalf en dertien jaar, en ik heb het filmpje ook aan hen laten zien. En zij vonden het heftig. Maar ik kon ze wel vragen: 'ben je zelf wel eens ongelukkig?' Of: 'ken je mensen in de klas die geen aansluiting vinden?'. Zo kan je het al bespreekbaar maken. En dat mag best heftig zijn, in een veilige omgeving, gewoon aan de keukentafel. Dus voor ouders is het goed. Ook voor jongeren onderling. En dan zullen ze wel de impact voelen als ze de foto zien. Maar misschien ook voor de mensen zelf die met de gedachtes worstelen. Dat ze denken: 'misschien moet ik toch durven praten, moet ik toch kijken of ik ergens die deur openzet om weer wat licht naar binnen te laten'."
In Dit is de Dag (EO) gaat Margje Fikse verder over dit onderwerp in gesprek. Beluister de uitzending hieronder als podcast.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
