“In Nederland zijn we niet gewend om dit soort mensen rechtsextremisten te noemen.”
“Er is niet echt een rechtsgrond om iemand niet toe te laten.”
Forum voor Democratie en de clubs Erkenbrand, Geuzenbond, Voorpost Nederland, Pegida en de Nederlandse Volks-Unie: ze hebben meer gemeen dan we denken. Dat blijkt uit publicaties van de Volkskrant en NRC. Wat moeten we daarmee? “Als je dit soort mensen kandideert, heb je geen goede intenties.”
De Volkskrant en NRC publiceerden woensdag dat meerdere kandidaten op de kieslijst van Forum voor Democratie (FvD) betrokken waren bij activiteiten van extreemrechtse organisaties. Erkenbrand, Geuzenbond, Voorpost Nederland, Pegida en de Nederlandse Volks-Unie: de clubs worden al jaren in de gaten gehouden door de veiligheidsdiensten. Hoe gaan we daarmee om?
Deze clubs bewegen zich openlijk of meer op de achtergrond in extreemrechts gedachtegoed. Zo namen drie lokale kandidaten deel aan acties van de Geuzenbond, een club die streeft naar 'homogeen Nederlands volk binnen het gebied waar dit volk historisch gezien is gevestigd'. Voor het eerst staan deze activisten op de kieslijst. De nummer 2 voor Forum in Nieuwegein was actief voor de Nederlandse Volks-Unie. Zij noemden de Duitse bezetting een 'ideologische bevrijding'. Ook staan er kandidaten op de lijst die een link hebben met Voorpost. Een club die door de AIVD is bestempeld als extreemrechts.
Kunnen we de FvD-kandidaten nazi’s, racisten en antisemieten noemen? Volgens Chris Aalberts hebben we in Nederland een enorme verlegenheid om mensen zo’n naam te geven.
Chris Aalberts
Journalist“Het is aan eenieder zelf om te bepalen wat mensen zijn. Maar ik denk dat het woord neonazi bij de NVU, dat is een nazistische club, niet heel erg gek is.”
Hoe ver gaan al die clubs qua ideologie?
“Dat weten we niet. Deze mensen geven weinig interviews, maar je kunt ze afrekenen op wat zij aan symboliek in de publieke ruimte naar voren brengen.”
Zo zijn er een aantal voorbeelden te noemen. Zo werd de Duitse bezetting door het partijblad van de NVU 'een ideologische bevrijding' genoemd.
“Wat moeten we daarmee? In Nederland zijn we niet gewend om dit soort mensen rechtsextremisten te noemen. Het is nu de partij van Lidewij de Vos. Zij mag in veel programma’s aanschuiven. Terwijl: er is een geschiedenis van jarenlange incidenten.”
Daar waren oud-FvD’ers Eerdmans en Nanninga zich ook bewust van. Zij richtten in december 2020 JA21 op, omdat Forum niet genoeg afstand nam tot antisemitische uitlatingen die binnen de jeugdafdeling van FvD waren gedaan via WhatsApp.
“Destijds was het zo dat die mensen (van de jeugdafdeling, red.) op de achtergrond waren. In die zin is er iets nieuws: we zien ze nu in het volle daglicht. Daardoor ben ik heel benieuwd of mensen in Nederland durven te zeggen dat Forum voor Democratie een rechtsextreme partij is.”
Of deze extreemrechtse clubs allemaal op een hoop kunnen worden gegooid of dat ze verschillen?
“Ik ben geen expert in die clubs. Maar waar het natuurlijk om gaat: Forum voor Democratie vormt een verbinding tussen al die extremisten. De aanwezigheid in 104 gemeenten, naar verwachting elk één zetel, draagt bij aan de opbouw van een rechtsextreem netwerk.”
De benoeming van FvD’er Frank Folkerts werd laatst uitgesteld in de provinciale politiek. Is dat niet ongemakkelijk? John Bijl, directeur van het Periklesinstituut, plaatst er vraagtekens bij.
John Bijl
Directeur Periklesinstituut“Er is niet echt een rechtsgrond om iemand niet toe te laten, omdat die iets gezegd heeft waar je het niet mee eens bent. Hoe extreem dat ook is.”
Het besluit vond in goed overleg plaats met Forum. Zijn er mensen daar die het een te extreme kant op vinden gaan?
Chris Aalberts
Journalist“Nee, dat is natuurlijk onzin. Geert Wilders heeft geprobeerd om zulke mensen erbuiten te houden. Bij Forum is het strategie om daar ophef over te creëren.”
Dat doet Bijl denken aan een opmerking die Baudet jaren geleden maakte.
John Bijl
Directeur Periklesinstituut“Ophef is ons enige bestaansrecht. Dat zo’n benoeming van de agenda wordt gehaald: even kijken wat strategisch het meest handig is.”
Wat eraan te doen is?
Chris Aalberts
Journalist“Niet op stemmen vooral. En deze mensen niet normaliseren, daar zijn we tegenwoordig heel goed in. Als je dit soort mensen kandideert, heb je geen goede intenties. Dan ben je niet te goeder trouw.”
En wat je nog meer zou kunnen doen...
John Bijl
Directeur Periklesinstituut“Het debat aangaan is het enige wat onze democratie redt.”
In Dit is de Dag (EO) gaat Jan-Willem Wesselink verder over dit onderwerp in gesprek. Beluister de uitzending hieronder als podcast.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
Opnieuw ophef rondom uitspraken FvD'er: hoe moeten we daar mee omgaan?
Christelijke leiders spreken zich uit tegen extreemrechts: maar is dat wel nodig?
