Column Arnold Huijgen: Wat AI niet kan
Leestijd: 3 min
Leestijd: 3 min
Misschien ligt het aan mijn bubbel, maar de waardering van protestantse christenen en anderen voor de paus lijkt nog altijd te groeien. Dat lag dus niet alleen aan het charisma van paus Franciscus. Een maand geleden publiceerde paus Leo XIV een encycliek over de techniek, met name AI, en die tekst geeft te denken.
Enkele weken voordat Elon Musk zijn SpaceX voor astronomische bedragen naar de beurs bracht, bepaalde de paus de wereld bij twee manieren van bouwen die je in de Bijbel vindt. Hij plaatst de torenbouw van Babel tegenover Nehemia die de muren van Jeruzalem opbouwde. Het eerste probeerde de grens tussen mens en God over te steken en God naar de kroon te steken, met catastrofale gevolgen. Het tweede stond ten dienste van de gemeenschap en haar veiligheid. Die beelden gebruikt de paus om een visie op AI te verwoorden die wat mij betreft hout snijdt.
Vaak worden menselijke beperkingen als grenzen gezien die uitnodigen te proberen ze over te steken. Maar, schrijft de paus, de mensheid bloeit juist dankzij de beperkingen die ons mensen maken tot wat we zijn. Anders dan machines worden we moe en moeten we slapen, hebben we voedsel nodig en menselijke nabijheid, zijn we kwetsbaar voor ziektes. Juist waar we het bij zulke beperkingen geduldig uithouden, leren we compassie, gulheid en wijsheid. Laten dat nu net eigenschappen zijn die je bij de leidende techbro’s bepaald niet ziet.
Arnold Huijgen
Theoloog der Nederlanden
"Efficiënt taken volbrengen of extra lang leven betekent nog niet dat dit leven met waarde gevuld is. Hoe meer cyborg, des te minder wordt er gelachen of gevreeën."
Techniek brengt veel goeds, maar - zo zegt Leo XIV - geen systeem kan een hart maken dat zichzelf geeft. Leidende figuren in Silicon Valley streven naar een mens die behangen is met techniek en daardoor beter functioneert - een soort cyborg: half mens, half machine. Maar efficiënt taken volbrengen of extra lang leven betekent nog niet dat dit leven met waarde gevuld is. Hoe meer cyborg, des te minder wordt er gelachen of gevreeën. En dan is zo’n bestaan als cyborg ook nog alleen voor de rijken weggelegd en hebben de armen het nakijken.
Uiteraard wijst de paus ook op Jezus Christus, die grenzen overstak, maar dan wel de andere kant op: om zwak te worden, mens zoals wij, de minste van allemaal, uiteindelijk om te sterven. Maar ook als je geen christen bent is er reden te over de komst van AI te gebruiken om je te bezinnen op wat mens-zijn is. Om te eten, te dansen, de ander in de ogen te kijken en met een glimlach te bedenken: dat doet geen machine ons na.
Arnold Huijgen is Theoloog der Nederlanden en columnist van DIT.
