De verkiezingen komen eraan en er doen weer veel partijen mee: van links tot rechts, progressief tot conservatief, en ook religieus. Maar speelt jouw geloof (of ongeloof) eigenlijk een rol bij de partij waarop je stemt?
Uit veel onderzoek blijkt dat religieuze mensen vaker conservatiever stemmen dan mensen zonder geloof. In de Verenigde Staten laat het Pew Research Center zien dat gelovigen meestal op de Republikeinen stemmen, terwijl niet-gelovigen vaker voor de Democraten kiezen. In Nederland toont onderzoek iets vergelijkbaars aan: christelijke kiezers stemmen vaak op CDA, ChristenUnie of SGP, terwijl niet-religieuzen vaker voor progressieve of seculiere partijen kiezen.
Religie beïnvloedt politieke voorkeur vooral via waarden. Gelovigen vinden over het algemeen traditionele normen belangrijk, zoals gezin, religieuze vrijheid en orde. Mensen zonder religie leggen vaker de nadruk op gelijkheid, duurzaamheid en persoonlijke vrijheid. Daardoor verschillen hun standpunten bijvoorbeeld over abortus, onderwijs en migratie.
Ook vertrouwen speelt mee. Religieuze mensen hebben gemiddeld meer vertrouwen in de overheid en andere instituties. Zij stemmen daardoor eerder op partijen die stabiliteit en continuïteit benadrukken. Niet-religieuzen zijn vaker kritisch en staan meer open voor nieuwe of progressieve partijen.
Niet alleen de inhoud van een partij, maar ook de naam en uitstraling beïnvloeden wie op een partij stemt. Onderzoek laat zien dat niet-religieuze kiezers terughoudend zijn om te stemmen op partijen met een religieuze naam, zelfs als ze het inhoudelijk grotendeels eens zijn.
In Nederland geldt dat vooral voor ChristenUnie, CDA en SGP. Veel seculiere kiezers zien die partijen als "niet voor hen bedoeld", ook al delen ze standpunten over bijvoorbeeld zorg, duurzaamheid of bestaanszekerheid, zo stellen Jansen, de Graaf & Need.
Neem bijvoorbeeld de ChristenUnie: als zij een neutralere naam zou hebben, zouden sommige niet-religieuzen waarschijnlijk sneller overwegen om op de partij te stemmen. Vooral mensen die al veel standpunten delen met deze partij. Tegelijkertijd is het juist voor veel gelovige kiezers belangrijk dat zij het christelijke karakter uitstralen. En daarom is het voor hen een belangrijke reden om op de partij te stemmen.
In andere landen, zoals Duitsland en Zweden, hebben sommige christelijke partijen zich deels losgemaakt van hun religieuze imago. Door meer nadruk te leggen op algemene waarden trokken ze ook gematigd-progressieve kiezers aan.
In West-Europa, ook in Nederland, zijn veel mensen minder actief religieus geworden, maar veel morele waarden komen nog steeds uit religieuze tradities. Toch voelen seculiere kiezers zich vaak niet thuis bij partijen met een duidelijk religieuze identiteit. Ze delen soms de waarden, zoals solidariteit of rechtvaardigheid, maar willen die liever zonder religie als uitgangspunt, blijkt uit onderzoek.
Politieke partijen onder de loep: wat moet er gebeuren tegen criminaliteit?
Politieke partijen onder de loep: wat moet er gebeuren met de zorg?
