"Ik denk dat je veel harder moet optreden, zeker wanneer het over gevaarlijke producten gaat."
"Ik ben wel overtuigd van de regels, maar ik denk dat het op dit soort gebieden niet zo heel erg gek veel gaat uitmaken."
Van YouTube tot TikTok: social media is dé online speeltuin voor massa's mensen én een reclameparadijs voor bedrijven. Voor influencers weer een mooie manier om geld te verdienen, maar sinds vorig jaar zomer moeten ze zich houden aan strengere reclameregels. Toch lijken die nog vaak genegeerd te worden. Is het tijd voor serieuzere boetes?
Terwijl je door je Insta-feed swipet, stuit je op een account dat een bio-scheermesje aanbeveelt. De jonge moeder die je volgt, is helemaal in de wolken over die gloednieuwe luiers voor haar pasgeboren spruit. En dat hippe suikervrije drankje? Lijkt geweldig! Maar heb je eigenlijk wel gelijk door dat dit gewoon advertenties zijn? Dat zou namelijk wel direct duidelijk moeten zijn.
In Frankrijk worden influencers sinds juni van dit jaar goed in de gaten gehouden. Als Franse influencers de reclameregels overtreden maken ze kans op een boete van 300.000 euro, of zelfs een gevangenisstraf van maximaal twee jaar.
In Nederland werden de reclameregels voor influencers op 1 juli 2022 aangescherpt in de Mediawet.
Maar die strengere regels worden in veel gevallen niet nageleefd, zo bleek dit jaar. En dat kunnen ze op dit moment nog ongestraft doen: in mei had het Commissariaat voor de Media namelijk nog geen boetes uitgedeeld aan influencers.
Moet het Commissariaat voor de Media strenger worden, en moeten we daarin een voorbeeld nemen aan Frankrijk?
Socialmedia-expert en lid van de Reclame Code Commissie Joey Scheufler vindt in ieder geval van wel.
Joey Scheufler
Social media-expert en lid van de Reclame Code Commissie"Ik denk dat je veel harder moet optreden, zeker als het over gevaarlijke producten gaat. Dus over crypto, of over cosmetische chirurgie. Als je daar reclame voor maakt is dat gevaarlijk. (...) Influencers verdienen er natuurlijk heel veel geld mee. Op het moment dat je een boete geeft van 1.000 euro, leggen ze het naast zich neer en denken ze: het zal wel. (...) En de basisregel is zo simpel. Het moet voor de kijker gewoon duidelijk zijn dat iets reclame is. Dat is het. Ingewikkeld is het niet."
Saskia Weerstand is met meer dan 88.000 volgers op Instagram zelf influencer. Ze deelt content over haar reizen en haar leven als moeder. Bij Dit is de Dag (EO) geeft ze aan de reclameregels zeker te snappen, en zegt zich er ook zelf aan te houden. Wel zegt ze dat content die duidelijk aangemerkt is als een advertentie, over het algemeen slechter bekeken wordt. Dus ze snapt ook als mensen het duidelijke reclame-stempel soms weglaten.
Ze twijfelt bovendien of het verhogen van de straffen zin heeft.
Saskia Weerstand
Influencer"Ik vind ook dat er een hele dunne lijn tussen zit. Aan de andere kant denk ik, jij zoekt als volger uiteindelijk accounts uit waar jij je mee matcht. (...) Op het moment dat jij per se een neuscorrectie wil doen, of je je borsten wil laten vergroten, kom je toch wel uit bij accounts waarvan je denkt, hey, misschien zitten daar wel wat extra fillertjes in. Je gaat het toch wel uitzoeken."
"Ik ben wel overtuigd van de regels, maar ik denk dat het op dit soort gebieden niet zo heel erg gek veel gaat uitmaken. Mensen komen toch uiteindelijk wel terecht bij waar ze terecht willen komen."
Scheufler brengt daar nog tegenin dat je op social media niet alleen content voorgeschoteld krijgt van mensen die je volgt, maar ook via het algoritme, zeker bij YouTiube en TikTok. En:
Joey Scheufler
Social media-expert en lid van de Reclame Code Commissie"Ik denk dat je een beetje overschat hoe slim de kijkertjes zijn. Zeker als ze natuurlijk wat jonger zijn. Dan weet je dat helemaal niet en die moet je gewoon beschermen. Zeker jonge doelgroepen moet je beschermen."
Weerstand vindt dat het ook belangrijk is om kinderen 'mediawijs' te maken. Tijdens de opvoeding moeten ouders goed duidelijk maken wat ze allemaal te zien kunnen krijgen op social media.
"Maar ook voor volwassenen. Social media is best wel laat opgekomen. Cursussen en transparantie zouden daarin niet verkeerd zijn. Want ik heb ook vriendinnen van mijn leeftijd die zich onzeker gaan voelen door wat ze zien op social media. Dan denk ik, dan is het misschien wel wijs dat je ook leert van, hey joh, je kan hierdoor een vertekend beeld krijgen."
Luister deze uitzending van Dit is de Dag (EO) nu terug als podcast:
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
