Eindexamen bij knapperend haardvuurtje: leggen we leerlingen te veel in de watten?
Leestijd: 5 minDoor Steve Oosterkamp
Leestijd: 5 minDoor Steve Oosterkamp
"Het voelt als een dooddoener om met vroeger te vergelijken, de maatschappij is veranderd."
"De wensen van leerlingen worden steeds uitgebreider, daar mogen we best kritisch op zijn."
Extra tijd, een aparte examenruimte of voorleessoftware: steeds meer scholieren krijgen hulp tijdens hun eindexamen. Soms gaan scholen daarin best ver, bijvoorbeeld met een prikkelarme ruimte of zelfs een digitaal haardvuur tegen de stress. Maar wanneer is zo’n aanpassing nodig en wanneer wordt een examen te makkelijk gemaakt?
Misschien herken je het wel van vroeger: zweethandjes, slecht slapen en enorme spanning voor je eindexamen. Maar voor sommige scholieren is de stress of beperking zó groot dat zij hun examen niet op dezelfde manier kunnen maken als anderen. Daarom krijgen steeds meer leerlingen extra ondersteuning tijdens hun eindexamens.
Dat kan van alles zijn en soms zijn de oplossingen opvallend. Zo mocht een leerling op een vmbo-school in Barneveld vorig jaar examen maken in een lokaal met een digitaal haardvuur op een scherm, om rustiger te worden.
Scholen hebben behoorlijk veel vrijheid om zulke aanpassingen te regelen. De belangrijkste regel is wel: het examen mag er inhoudelijk niet makkelijker van worden. Een leerling mag dus wel extra ondersteuning krijgen om met stress, dyslexie, autisme of een andere beperking om te gaan, maar niet ineens simpelere vragen krijgen.
Passend examineren gebeurt steeds vaker. Uit cijfers die NRC opvroeg bij de Onderwijsinspectie blijkt dat het aantal meldingen van aangepaste examens flink is gestegen. Een paar jaar geleden ging het nog om ongeveer 22.000 meldingen, inmiddels zijn dat er ruim 36.000. Vooral leerlingen met dyslexie, autisme of ADHD krijgen extra ondersteuning, bijvoorbeeld een half uur extra tijd of software die vragen voorleest.
Waar ligt de grens tussen noodzakelijke hulp en het té comfortabel maken van een examen? Ouders vragen steeds vaker om extra ondersteuning voor hun kind en daarom proberen scholen steeds vaker kritisch te kijken naar wat een leerling écht nodig heeft. Niet elke leerling krijgt automatisch alle mogelijke hulpmiddelen. Hoe zorg je voor eerlijke kansen, zonder dat het examen oneerlijk makkelijker wordt?
Joli Luijckx, directeur van oudervereniging Balans, ondersteunt ouders van leerlingen met leer- en gedragsproblemen. Volgens haar gaat passend examineren niet altijd goed. In Dit is de Dag (EO) zegt ze dat kinderen regelmatig niet de ondersteuning krijgen die ze nodig hebben.
Joli Luijckx
Directeur Oudervereniging Balans"Het gaat bijvoorbeeld mis bij kinderen met ernstige leesproblemen, maar zonder officiële dyslexieverklaring. Tijdens de lessen kregen zij soms hulp van software die teksten voorlas, maar bij het eindexamen mag dat ineens niet meer. Het College voor Toetsen en Examens staat die ondersteuning alleen toe met een verklaring van bijvoorbeeld een psycholoog of orthopedagoog. Heb je die niet, dan val je buiten de boot. Juist van dat soort situaties horen wij regelmatig."
Voor deze kinderen klinkt extra ondersteuning als een goede oplossing, al zijn er ook kritische reacties van mensen die vinden dat leerlingen tegenwoordig te veel worden ontzien. Een luisteraar noemt het zelfs 'de totale betutteling van het idee van een examen'. Hij zegt dat jongeren moeten leren omgaan met tegenslagen en hun diagnose. Luijckx begrijpt die reactie, maar vindt de vergelijking met vroeger niet eerlijk.
Joli Luijckx
Directeur Oudervereniging Balans"Het voelt als een dooddoener om met vroeger te vergelijken, de maatschappij is veranderd. Vroeger hadden we niet van die gigantische scholengemeenschappen. Dat doet iets met kinderen. Voor kinderen die prikkelgevoeliger zijn maakt het echt wel uit of ze in een gymzaal zitten met heel veel leerlingen om zich heen, of in een klaslokaal met twintig kinderen. Dat is echt een verschil."
Uulke van Barneveld organiseert de examens op De Meerwaarde, een school in Barneveld met ongeveer 1.700 leerlingen. Hij herkent het beeld van de sterk toegenomen hulpvraag vanuit leerlingen en probeert hen daarbij zo goed mogelijk te helpen.
Uulke van Barneveld
Examensecretaris De Meerwaarde"Ik zie het als een mooie uitdaging om leerlingen met een hulpvraag zo goed mogelijk te ondersteunen. Zodat ze op een normale manier examen kunnen doen en kunnen doorstromen naar een vervolgopleiding. En natuurlijk hoop je dat leerlingen op de lange termijn ook beter leren omgaan met bijvoorbeeld overprikkeling."
Van Barneveld zegt dat zijn school de afgelopen jaren heel meedenkend is geweest bij hulpvragen van leerlingen. Zo was het zijn school die vorig jaar een online haardvuurtje regelde voor een eindexamenleerling.
Maar nu hij merkt dat de vragen, met name vanuit de ouders, alsmaar verder gaan, trapt hij op de rem. Op zijn school wordt nu gecontroleerd of een leerling ook van de gewenste ondersteuning gebruik maakt bij de reguliere schoolexamens. Alleen als dat het geval is, mag hij of zij daarvan ook gebruik maken bij het eindexamen.
Uulke van Barneveld
Examensecretaris De Meerwaarde"Wat ik steeds meer zie, is dat ouders op het laatst van alles uit de kast trekken om hun kind te helpen. Ze willen een half uur extra, aparte ruimtes of schermen om een leerling heen om prikkels te beperken. De wensen worden steeds uitgebreider. Daar mogen we best kritisch op zijn en ‘nee’ op verkopen."
Benieuwd naar het hele gesprek? Luister hier naar Dit is de Dag (EO) waarin presentator Margje Fikse in gesprek gaat met Joli Luijckx (directeur Oudervereniging Balans) en Uulke van Barneveld (examensecretaris De Meerwaarde). Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
In de nieuwe EO-serie De klas van '26 volgt de camera drie klassen en drie leraren in het laatste jaar op de middelbare school. Het verhaal wordt verteld door de ogen van hun mentoren: enthousiaste docenten die zich met hart en ziel inzetten voor hun leerlingen. Van de eerste schooldag in september tot de zenuwslopende uitslag in juni van dit jaar, volg je hun inzet, zorgen en hoop.
De weergave van deze video vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Eén van de leraren in de serie is Roy Helmerhorst en hij vertelt in Langs de Lijn En Omstreken (EO) hoe hij zijn leerlingen door het examen heen probeert te slepen. Luister hier naar het fragment.
Enorm veel klachten over eindexamens: klagen scholieren te snel?
