"Als derde partij kan je echt wel verschil maken."
"Ik denk dat de kans dat hij echt daadwerkelijk impact maakt, klein is."
Tot voor kort was techmiljardair Elon Musk nog de 'first buddy' van Donald Trump. Nu maakt Musk bekend een nieuwe partij op te gaan richten: de America Party. Maakt hij een kans? "Je hebt niet veel nodig om impact te maken", zegt Amerikakenner Victor Pak in Dit is de Dag (EO).
Ooit waren ze first buddy’s, maar de liefde tussen techmiljardair Elon Musk en de Amerikaanse president Donald Trump is over. Nu wil de rijkste man ter wereld een eigen partij op richten: de America Party.
Hij zegt vooral gefrustreerd te zijn over de omvangrijke belastingwet (‘Big, beautiful bill’) die is aangenomen onder Trump. "Als het er op aankomt om ons land failliet te laten gaan met verspilling en corruptie, leven we in een éénpartijensysteem, geen democratie”, schrijft Musk op X (waar hij zelf eigenaar van is).
In Amerika is er geen derde grote partij naast de Republikeinse Partij en Democratische Partij. Er zijn wel heel kleine partijen, zoals de Libertarische Partij en de Groene Partij, maar die halen slechts 1% van de stemmen. Het is nog nooit een partij gelukt om naast de Republikeinen en Democraten een grote rol op te eisen.
Het plan van Musk om een nieuwe partij op te richten is tot ongenoegen van de Amerikaanse president. Trump noemt het plan van zijn voormalige beste vriend Musk belachelijk en noemt hem “volledig ontspoord". Volgens hem zorgt een nieuwe partij voor verwarring onder kiezers. President kan Musk overigens nooit worden, omdat hij niet in de Verenigde Staten is geboren en dat is wel een harde eis.
Is zo'n derde partij naast de Republikeinen en Democraten goed voor de democratie en maakt Elon Musk überhaupt een kans?
Als derde partij kan je echt wel verschil maken, zonder daarvoor te hoeven winnen, zegt Amerikakenner Victor Pak in Dit is de Dag (EO). Hij volgt het nieuws over Musk met grote belangstelling.
Victor Pak
Amerikakenner"Een derde partij wordt in de Verenigde Staten altijd afgeschreven, maar je kan wel echt verschil maken: in 2016 had de Groene Partij een groot aandeel in cruciale staten waardoor Hilary Clinton de strijd om het presidentschap verloor van Trump. En in 1912 haalde Theodore Roosevelt toch bijna 30 procent van de stemmen, meer dan de Republikeinen. Hier geldt het gezegde: meedoen is belangrijker dan winnen."
Ook helpen de bekendheid en rijkdom van Musk mee in de strijd, zegt Pak. Volgens hem is dit belangrijk in de Amerikaanse politiek.
"Als iets toch echt belangrijk is in de Amerikaanse politiek, is het wel geld. Alleen al om campagne te voeren. En we richten ons nu op de vraag of er een kandidaat van Elon Musk in het Witte Huis komt. Maar Musk heeft zelf gezegd dat hij bij de tussentijdse verkiezingen volgend jaar november maar een handvol kandidaten nodig heeft die in cruciale districten daadwerkelijk winnen. Dan zijn zij de beslissende stem over iedere wet die Trump nog wil doorvoeren."
Ook al is er kritiek op Musk, zou dit best een goed moment te kunnen zijn om mee te doen, denkt Pak. Volgens hem zou er nu wel degelijk voedingsbodem voor moeten zijn.
"Musk wordt weliswaar gehaat, Trump is niet bepaald veel populairder. De Democratische Partij ook totaal niet. Musk is inderdaad niet consistent en betrouwbaar, dus we moeten maar zien hoe ver het komt. Linkse kiezers vergeten echt niet meer wat er de afgelopen paar jaar is gebeurd. Als hij slim is gaat hij het echt zoeken in het midden. Er zijn een paar kiesdistricten in de Verenigde Staten waar het altijd spannend is omdat het midden daar zo groot is. De huidige meerderheid in het Huis van Afgevaardigden is maar een handvol zetels, dus je hebt niet veel nodig om toch impact te hebben."
Amerikakenner Diederik Brink is minder optimistisch over de kansen van Musk. Wel denkt hij dat Musk een spoiler kan zijn: een kleine partij die de kansen van een grotere partij of kandidaat flink verkleint.
Diederik Brink
Amerikakenner"In 2000 deed Ralph Nader mee van de Groene Partij. Als maar een fractie van zijn kiezers, 975 mensen op de Democraat Al Gore hadden gestemd, had niet Bush maar Gore de verkiezingen gewonnen. Je kunt betwijfelen of hij uiteindelijk impact heeft gehad, de acht jaar daarop is uiteindelijk het beleid van George Bush dominant geweest. Maar hij is wel een spoiler geweest. Ik denk dat de kans dat je echt daadwerkelijk impact maakt klein is, maar dat je Republikeinen flink in de wielen kunt rijden."
Musk zelf hekelt het feit dat er zo weinig ruimte is voor tegengeluid binnen de Republikeinse Partij. Maar daar heeft hij zelf aan meegewerkt, zegt Brink.
"Eén van degenen die dat tegengeluid de kop in heeft gedrukt binnen de Republikeinse partijen was Elon Musk zelf. Toen hij nog de first buddy van Donald Trump was, zei hij: bij iedereen die tegen de agenda van Donald Trump stemt, betaal ik de tegenkandidaat bij de volgende voorverkiezingen. Hij is zelf onderdeel geweest van een klimaat waarin Republikeinen zich niet meer durven uit te spreken tegen hun partijleider."
Is dit het perfecte moment om een eigen partij op te richten? In tegenstelling tot Pak vraagt Brink het zich nog maar af: hij denkt niet dat Musk op veel steun van de Amerikanen kan rekenen.
"Door links wordt Musk gehaat. Zo heeft hij de de federale overheid volledig geprobeerd uit te kleden en noodhulp aan tegengehouden. Het rechtse blok zit nog steeds in het kamp-Trump. Misschien zijn er in het midden een aantal conservatieve en gematigde kiezers zijn die zich bij geen van de beide partijen thuis voelen op dit moment. Dat komt ook omdat de Democraten momenteel geen leider hebben: je zult zien dat kiezers zich weer opstellen als die er wel weer komt."
In Dit is de Dag (EO) gaat presentator Tijs van den Brink verder over dit onderwerp in gesprek met Amerikakenners Victor Pak en Diederik Brink. Beluister de uitzending hier.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Elon Musk wil alleen geld en macht, zegt historicus: 'We moeten superalert zijn'
Multimiljardair Elon Musk haalt uit naar Europese politiek: ‘Hij heeft te veel macht’
Moeten Tesla-eigenaren zich schamen? 'Elon Musk is een radicale maniak'
