Miss Nederland stopt: zijn missverkiezingen niet meer van deze tijd?
Leestijd: 7 minDoor Babette Englebert
Leestijd: 7 minDoor Babette Englebert
"Een missverkiezing is in feite gewoon een vleeskeuring."
"We leven in een samenleving waarin waarde wordt gehecht aan gemanipuleerde lichamen."
"Dit is schieten met een kanon op een mug."
Na 35 jaar stopt de Miss Nederland-verkiezing. De organisatie vindt dat het evenement, met de focus op uiterlijk, "niet meer van deze tijd" is. De wedstrijd maakt plaats voor een online platform dat jonge vrouwen moet versterken en ondersteunen. Is dat een goede ontwikkeling, of is dit overdreven?
De Miss Nederland-verkiezing, die sinds 1989 werd georganiseerd, stopt definitief. Organisator Monica van Ee verklaart dat de traditionele sjerp en kroon niet meer passen in deze tijd.
Ze ziet dat de wedstrijd veel kritiek heeft gekregen, bijvoorbeeld over de diversiteit van de deelnemers. "Ze is te wit, te zwart of ze mag het sowieso niet worden vanuit een overtuiging. Dit levert ieder jaar weer negatieve energie op", vertelt Van Ee in een verklaring. In 2023 kreeg Rikkie Kollé, de eerste transvrouw die Miss Nederland ooit won, zelfs doodsbedreigingen.
De organisatie richt zich nu op een nieuw online platform: 'Niet meer van deze tijd'. Dit platform wil jonge vrouwen helpen met thema’s zoals zelfexpressie, diversiteit en mentale gezondheid. Het doel is om een veilige plek te bieden waar jongeren hun verhalen kunnen delen en steun vinden. Het platform wil bovendien korte lijntjes houden met verschillende stichtingen, zoals Stichting Tegen Zinloos Geweld, zodat bezoekers makkelijk hulp kunnen krijgen.
Voormalige missen en finalisten, waaronder Miss Nederland-winnares Rikkie Kollé, zullen bijdragen aan het platform. Kollé reageert enthousiast: "Dit platform gaat een safe space bieden voor jongeren, die daar met verschillende onderwerpen terecht kunnen. Discriminatie, gepest worden, zinloos geweld, een eetstoornis. We gaan ons in de breedste zin van het woord inzetten voor dit soort problematiek."
Er klinkt vanuit de miss-wereld echter ook felle kritiek. De organisatie van Miss Beauty of the Netherlands, een andere missverkiezing, spreekt van "een polariserend statement". Ze wenden zich tot Miss Nederland in een Instagrambericht: "Door te beginnen met het platform 'Niet meer van deze tijd' maken zij een 100 procent-draai en geven zij een negatieve lading aan missverkiezingen". Ze roepen hun volgers op om de hashtag #welvandezetijd te verspreiden.
De weergave van Instagram vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Is dit initiatief onnodig, zoals de organisatie van Miss Beauty Nederland suggereert? Of is het inderdaad niet meer van deze tijd dat we vrouwen beoordelen op hun uiterlijk met een competitie?
Stephanie Tency werd in 2013 Miss Nederland. Ze kijkt naar eigen zeggen "terug op een heel leuke tijd", maar ze begrijpt de keuze van de organisatie om te stoppen. Tency worstelde na haar winst zelf met haar uiterlijk; ze liet onder andere haar borsten vergroten, nam fillers en deed een neuscorrectie. Ze vertelt in Dit is Tijs (EO):
Stephanie Tency
Miss Nederland 2013"Een missverkiezing is in feite gewoon een vleeskeuring. Tuurlijk, je moet wel karakter hebben om daar te staan, maar het gaat uiteindelijk wel om uiterlijk."
Bovendien is dit besluit van Miss Nederland volgens Tency belangrijk voor het zelfbeeld van andere jonge vrouwen, die zich door knappe, afgetrainde en gemanipuleerde vrouwen geroepen voelen om hun uiterlijk te veranderen.
“Je weet natuurlijk waar je aan meedoet. Ik wist ook waar ik aan meedeed. En er is helemaal niets mis mee dat je er goed uit wil zien. Waar ik me zorgen over maak, is dat het nu zo ver gaat met die plastische ingrepen. Meisjes van 16, 17, 18 worden wel beïnvloed door modellen en missverkiezingen. Het is misschien een druppel op de gloeiende plaat, want ze zien ook veel op social media, maar het heeft wél een effect. En ik spreek uit ervaring: ik heb heel veel operaties gedaan, maar er is bij mij ook heel veel misgegaan.”
Arno Kantelberg is lifestyle-journalist en wordt in de modewereld ook wel 'Stijlpastoor des Vaderlands' genoemd. Hij vindt het besluit van Miss Nederland 'niet dramatisch', maar wat hem betreft had de missverkiezing gewoon door kunnen gaan. Hij vertelt:
Arno Kantelberg
Journalist en modedeskundige"Dit is schieten met een kanon op een mug. Kijk eens naar de mode, daar heb je écht een serieus probleem. Daar heb je nu, wat in de jaren ’90 de heroin chic-trend heette, extreem dunne modellen. Dat zijn meisjes die jarenlang niet ongesteld worden, die echt grote problemen hebben, en dat wordt weer steeds normaler gevonden. Bij missverkiezingen zie je geen extreem dunne modellen, maar dát vinden we dan ineens wel een probleem."
"Het is hier in Nederland haast een taboe om mensen te beoordelen op hun uiterlijk. Wij vinden dat je daar niet voor beloond mag worden, want dat heb je gekregen van onze Lieve Heer. Het is genetisch. Dat is niet helemaal waar, want je moet ook wel een beetje presteren. Een beetje competitie, daar is toch niks mis mee?"
Tency is het daar niet helemaal mee eens. Volgens haar gelden er, net zoals in de modellenwereld, ook extreme schoonheidsidealen in de misswereld:
Stephanie Tency
Miss Nederland 2013“Je zegt over de modellenwereld dat modellen extreem dun zijn en in de misswereld niet, maar in de misswereld gaat het in plaats daarvan heel erg over plastische chirurgie. Om een voorbeeld te noemen: als een meisje wordt uitgeroepen tot Miss Venezuela, wordt ze naar een kamertje achterin gebracht en volledig beoordeeld op wat er aan haar verbeterd kan worden. Heb je kleine borsten? Dan krijg je gelijk een borstvergroting. Er zijn zelfs miss-kandidaten die hun ribben eruit laten halen voor een smallere taille. Nou, dat vind ook ik vrij extreem.”
Liesbeth Woertman, hoogleraar psychologie, beaamt dat het afschaffen van Miss Nederland, zoals Tency zegt, "een druppel op de gloeiende plaat" is. Zij vermoedt dan ook dat het einde van Miss Nederland weinig maatschappelijke verandering teweeg zal brengen:
Liesbeth Woertman
Hoogleraar psychologie, gespecialiseerd in lichaamsbeeld“Het maakt niet zoveel uit. Door de opkomst van de cosmetische chirurgie, de beeldcultuur, zie je dat het belang van het uiterlijk gigantisch toegenomen is. We leven in een samenleving waarin waarde wordt gehecht aan gemanipuleerde lichamen, we stellen onszelf tentoon."
"We zijn met zijn allen in de Westerse wereld ook nog nooit zo mooi geweest. We hebben goede tanden, we zijn gezond, relatief rijk en we kunnen naar de sportschool. Maar tegelijkertijd zijn we nog nooit zo massaal ontevreden geweest over ons uiterlijk. Dat heeft niks met biologie te maken, en alles met manipulatie. Als je jezelf alleen met filters op je gezicht herkent, dan kan het niet anders zijn dat je - ook al ben je biologisch prachtig - toch heel erg onzeker wordt.”
Tency ziet ook dat er, los van de missverkiezingen, veel onrealistische schoonheidsidealen worden gepromoot op sociale media:
Stephanie Tency
Miss Nederland 2013“Er is helemaal niets mis mee dat je er goed uit wil zien, je haar wil krullen, een make-upje op wil doen. Waar ik me zorgen over maak, is dat het nu zo ver gaat met die plastische ingrepen. En ik spreek uit ervaring: Ik heb heel veel operaties gedaan, er is bij mij ook heel veel misgegaan. En nu zie je elke dag op social media allemaal jonge meiden die daar klakkeloos dingen aannemen van influencers. Ze zien continu dat die influencers borstvergrotingen en fillers doen. Dat is zorgelijk.”
Tency wil nu zelf, als ervaringsdeskundige, vertellen over de gevaren van plastische chirurgie. Ze heeft spijt van alles wat ze aan zichzelf heeft laten doen. Ze vertelt:
"Ik heb in die beautywereld gezeten, dus ik probeer nu via sociale media invloed uit te oefenen. Ik vertel mijn verhaal, mijn boodschap. Zulke berichten helpen: er zijn al duizenden meiden die hun borstimplantaten eruit laten halen."
Woertman beaamt dat rolmodellen zoals die Stephanie erg belangrijk zijn als tegenwicht voor onrealistische schoonheidsidealen - zeker voor jonge mensen:
Liesbeth Woertman
Hoogleraar psychologie, gespecialiseerd in lichaamsbeeld"Ik denk dat het heel belangrijk is wat Stephanie doet, gezien haar geschiedenis, leefstijl en leeftijd. Ze kan een goed rolmodel zijn voor jonge mensen. De puberteit is psychologisch gezien een moeilijke tijd. Jongens en meisjes worden onzeker, en die onzekerheid kunnen we niet wegnemen. Hoor ik wel bij de groep? Vinden anderen mij wel aantrekkelijk? Dat zijn vragen die ze zichzelf stellen. Wij moeten daar als volwassenen vooral aardig mee omgaan, een beetje liefdevol en bemoedigend. Maar in plaats daarvan brengt de cosmetische industrie speciale crèmes uit voor kinderen vanaf acht jaar."
"Bij mij is heel veel misgegaan, daarom heet mijn documentaire ook Misslukt", zegt oud-Miss Nederland Stephanie Tency bij Dit is Tijs (EO) over de cosmetische ingrepen die ze heeft ondergaan. Ze waarschuwt nu op social media jonge meiden om zich niet te laten verleiden door influencers. Lees hier het hele verhaal van Tency.
In Dit is Tijs (EO) gaat presentator Tijs van den Brink verder over dit onderwerp in gesprek met Stephanie Tency (Miss Nederland 2013), Arno Kantelberg (journalist en mode-icoon) en Liesbeth Woertman (hoogleraar psychologie, gespecialiseerd in lichaamsbeeld). Of klik hier om de aflevering te bekijken via NPO Start.
Je kunt Dit is Tijs (EO) ook terugluisteren als podcast. Dat kan hier of via jouw favoriete podcast-app.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
