Nederlandse stellen krijgen steeds minder kinderen: 'Kind krijgen wordt bijna luxe'
Leestijd: 4 minDoor Steve Oosterkamp
Leestijd: 4 minDoor Steve Oosterkamp
"Het moet voor ouders makkelijker worden om kinderen groot te brengen."
"Gaan we toe naar een samenleving waarin kinderen bijna een luxe is geworden?"
Een kleiner gezin, later kinderen krijgen of uiteindelijk minder kinderen dan gehoopt: voor steeds meer Nederlanders ziet het gezinsleven er anders uit dan vroeger. Nieuwe cijfers laten zien dat stellen in ons land gemiddeld minder kinderen krijgen dan tien jaar geleden. Wat betekent die ontwikkeling voor de toekomst van Nederland?
Misschien herken je het wel in je eigen omgeving: vrienden of familie die later aan kinderen beginnen, twijfelen over gezinsuitbreiding of bewust kiezen voor een kleiner gezin. Uit nieuwe cijfers van het CBS blijkt dat Nederlandse stellen inderdaad steeds minder kinderen krijgen.
In 2024 kreeg een vrouw in Nederland gemiddeld 1,43 kinderen. Tien jaar eerder lag dat aantal nog op 1,71. Die daling is zichtbaar in bijna heel Nederland: in 93 procent van de gemeenten kregen vrouwen vorig jaar gemiddeld minder kinderen dan in 2014. Vooral in grote steden en andere sterk verstedelijkte gebieden nam het aantal geboortes af.
Ook worden vrouwen steeds later moeder. In 2024 waren vrouwen gemiddeld 30,4 jaar oud toen zij hun eerste kind kregen. In steden als Amsterdam, Utrecht en Haarlem ligt die leeftijd zelfs boven de 32 jaar. In delen van het noordoosten en zuidwesten van Nederland worden vrouwen juist op jongere leeftijd moeder.
Toch zijn er grote verschillen binnen Nederland. In de zogenoemde Biblebelt, een strook die loopt van Zeeland tot delen van Drenthe en Friesland, komen grotere gezinnen relatief vaak voor. In gemeenten als Staphorst gaat het bij veel geboortes om een derde, vierde of volgend kind.
De cijfers van het CBS laten zien dat Nederlandse stellen minder kinderen krijgen dan vroeger. Wat betekent dat voor de toekomst van Nederland? Heeft het gevolgen voor de arbeidsmarkt, de zorg en de vergrijzing? Of is het vooral een persoonlijke keuze waar de overheid zich niet mee moet bemoeien? In Dit is de Dag (EO) gaan hoofdsocioloog Tanja Traag van het CBS en demograaf Jan Latten hierover met elkaar in gesprek.
Volgens Traag is er een kans dat we anders gaan kijken naar het krijgen van kinderen.
Tanja Traag
Hoofdsocioloog CBS"Gaan we toe naar een samenleving waarin kinderen bijna een luxe is geworden? Want pas als het je lukt om een vaste baan, een steady inkomen én een gezinswoning te bemachtigen, kan je aan kinderen beginnen."
Demograaf Jan Latten herkent dat beeld en waarschuwt dat dit al gaande is. Volgens hem lopen jonge stellen tegen allerlei drempels aan.
Jan Latten
Demograaf"Jonge stellen krijgen moeilijk een huis en hebben vaak flexbanen. Daardoor denken veel jonge mannen en vrouwen: als ik nu kinderen krijg, kan dat mijn carrière schaden, dus stel ik het nog maar uit. Het is code oranje. Er zijn duidelijke drempels voor mensen die eigenlijk wel kinderen willen. De overheid ziet die drempels niet, of doet er te weinig aan."
Latten wijst erop dat het belangrijk is om het geboortecijfer op peil te houden. Volgens hem is dat nodig om de samenleving draaiende te houden, bijvoorbeeld in de zorg.
Jan Latten
Demograaf"We moeten er met z’n allen voor zorgen dat het makkelijker wordt om kinderen groot te brengen. Want stel dat je later in het ziekenhuis terechtkomt en je moet geopereerd worden, en je hoort: ‘er zijn geen artsen meer, omdat er dertig jaar geleden te weinig kinderen zijn geboren’. Daar word je toch niet blij van? Uiteindelijk willen we allemaal goed verzorgd worden als we ouder zijn."
Traag bekijkt het iets minder somber en wijst op de rol van migratie. Nieuwe Nederlanders zijn gemiddeld jonger en dragen volgens haar bij aan het opvangen van de vergrijzing en het aantal geboorten.
Tanja Traag
Hoofdsocioloog CBS"In een vergrijzende samenleving is het belangrijk is dat er voldoende mensen zijn om later in de zorg te werken. Nieuwe generaties zorgen voor ‘handen aan het bed’ en voor mantelzorgers. Ook migratie speelt daarin een rol. Mensen die naar Nederland komen zijn vaak relatief jong, krijgen hier kinderen en helpen zo mee om de vergrijzing enigszins te compenseren."
Benieuwd naar het hele gesprek? Luister hier naar Dit is de dag (EO) waarin presentator Jan Willem Wesselink in gesprek gaat met Tanja Traag (hoofdsocioloog van het CBS) en Jan Latten (demograaf). Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
