"Mensen moeten kunnen rekenen op een rechtvaardige behandeling door de overheid."
"Cruciaal is dat de mentaliteit van beleidsbepalers en bestuurders moet veranderen."
"De overheid kan het nu niet oplossen. Die moet echt even een stapje terugdoen en het geven aan de ouders."
"Burgers zien als tegenstander, denken dat iedereen de overheid probeert op te lichten: dat is wantrouwen."
Het onderzoek van de parlementaire enquêtecommissie naar de toeslagenaffaire is klaar en de conclusies liegen er niet om. 'De Tweede Kamer heeft gefaald', zeggen de onderzoekers. In Dit is de Dag (EO) en Geld of je Leven (EO) gaat het over de vraag: hoe voorkomen we nog meer schandalen zoals de toeslagenaffaire?
Je hebt het waarschijnlijk wel meegekregen: er is weer nieuws over de toeslagenaffaire. Deze week presenteerde de parlementaire enquêtecommissie namelijk de conclusies van haar onderzoek naar de toeslagenaffaire. Dat deed ze in het rapport Blind voor mens en recht.
De parlementaire enquêtecommissie onderzocht hoe de overheid fraude bestrijdt. Daarbij heeft de commissie gekeken naar wat er in de dienstverlening aan burgers fout ging en of burgers de mogelijkheid hadden om op te komen tegen beslissingen van de overheid.
Artikel gaat verder onder de uitlegvideo van NOS op 3.
De weergave van deze video vereist jouw toestemming voor social media cookies.
De enquêtecommissie zegt dat de Tweede Kamer medeverantwoordelijk is voor het leed van mensen die zijn getroffen door het strenge fraudebeleid van de overheid. Volgens de commissie heeft de Kamer gefaald in haar taken. Er zouden slechte wetten zijn aangenomen die het harde fraudebeleid hebben veroorzaakt.
Ook vindt de commissie dat de Tweede Kamer niet als één geheel te werk gaat. Kamerleden gaan soms wel tegen de stroom in en kaarten belangrijke problemen aan, maar pakken dan meestal niet door. De wetgeving wordt vaak oppervlakkig behandeld, zelfs als het ingewikkelde wetten zijn met grote gevolgen voor mensen, zo staat in het rapport.
Om een schandaal als de toeslagaffaire in de toekomst te voorkomen, adviseert de commissie aan de Kamer om haar taken serieuzer te nemen.
Er ligt nu een rapport met harde conclusies en duidelijke aanbevelingen. Maar wat betekent dit voor de toekomst? Want in het rapport staat ook dat een schandaal als de toeslagenaffaire zomaar nog een keer zou kunnen gebeuren. Gaat er, nu het enquêterapport is verschenen, iets veranderen om dat in de toekomst te voorkomen?
Een van de aanbevelingen in het rapport is dat mensen die in de problemen zijn gekomen het recht moeten krijgen op persoonlijk contact met de overheid. Volgens Michiel van Nispen, voorzitter van de parlementaire enquêtecommissie, is dat cruciaal, zegt hij in Dit is de Dag (EO).
Michiel van Nispen
Voorzitter parlementaire enquêtecommissie"We moeten de rechtsstaat versterken, maar het gaat verder dan dat. Mensen moeten kunnen rekenen op een rechtvaardige behandeling door de overheid. Dat betekent dat mensen voortaan ondersteund en geholpen moeten worden. Ook bij de aanvraag van een toeslag of uitkering. Dat is soms best ingewikkeld, er zijn complexe regels en wetten. In plaats van dat de overheid voortaan controleert of je alle vinkjes juist hebt gezet, moet er geen sprake zijn van beoordeling of veroordeling, maar juist van hulp of ondersteuning. Wij denken dat je zo veel problemen zou kunnen voorkomen."
Volgens David Davidson, journalist bij Follow the Money, is persoonlijk contact tussen overheid en burgers inderdaad heel belangrijk. Hij zegt dat het precies daarmee fout is gegaan bij de toeslagenaffaire. Maar er is nog iets dat moet veranderen, vindt Davidson.
David Davidson
Journalist Follow the Money"Die systemen heb je nodig omdat je de mensen niet kent. Je weet niet wie er fraudeert en wie niet, dus ga je het maar op basis van data doen. Meer persoonlijk contact zou voor een groot deel een hele goede oplossing zijn. Daarnaast moet de mentaliteit van de beleidsbepalers en de bestuurders veranderen. Cruciaal in het hele verhaal is dat zij grondrechten opzij zetten, op het moment dat ze even niet uitkomen. Dat heeft te maken met mentaliteit, maar je moet het ook kunnen snappen."
Natasja Dipai, een van de gedupeerden van de toeslagenaffaire, zegt dat ze de afgelopen jaren is gaan geloven in het collectief en dat ze daarom hoop houdt. Die hoop baseert ze op een plan van aanpak, dat er al lag voordat het rapport van de enquêtecommissie verscheen. Een plan dat nu niet zomaar opzij geschoven mag worden, vindt ze.
Natasja Dipai
Gedupeerde toeslagaffaire"Als we het hebben over slachtoffers, want zo worden wij gezien, is er ergens ook een dader. De dader, in dit geval de overheid, kan het nu niet oplossen. Die moet echt even een stapje terugdoen en het geven aan de ouders. Er is een aanpak gemaakt voor en door de ouders en die mag ons niet afgenomen worden. Die moet gewoon doorgaan."
Volgens rechtssocioloog Paulien de Winter moet de manier van denken bij de overheid veranderen. Waar vroeger gedacht werd vanuit vertrouwen naar de burger, schoof dat de laatste jaren op naar denken vanuit wantrouwen naar de burger. In Geld of je Leven (EO) zegt ze dat het vertrouwen weer centraal moet komen te staan.
Paulien de Winter
Rechtssocioloog"De burger zien als tegenstander, dat is wantrouwen hebben: denken dat iedereen de overheid probeert op te lichten. Er is gedacht dat als ouders een foutje maakten, dat het opzettelijk gebeurde. Daarbij is niet gedacht aan hoe complex de wet is."
Ben je benieuwd naar het hele gesprek in Dit is de Dag (EO)? Luister hieronder naar de podcast, waarin presentator Tijs van den Brink in gesprek gaat met Michiel van Nispen (voorzitter parlementaire enquêtecommissie), David Davidson (journalist bij Follow the Money) en Natasja Dipai (benadeelde van de toeslagenaffaire).
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
En wil je het hele gesprek horen dat presentator David Boogerd voerde met rechtssocioloog Paulien de Winter? Luister dan hieronder naar de podcast Geld of je Leven (EO).
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Kun je uit de schulden komen door jezelf autonoom te verklaren?
