"Ik vind dat de EBU de plank behoorlijk misslaat."
"De regenboogvlag is op dit moment gepolitiseerd, van twee kanten."
"Er zijn Nederlanders, Belgen, homo’s, Palestijnen… Hoe meer vlaggen, hoe beter."
Als het goed is zul je bij het Eurovisie Songfestival over drie weken geen Palestijnse vlag of een regenboogvlag op het podium zien. Dat mag niet meer van de European Broadcasting Union (EBU). De organisator van het festival heeft besloten dat artiesten alleen de vlaggen van de deelnemende landen bij zich mogen dragen. Helpt dit het muziekevenement vooruit of worden deelnemers hierdoor juist beperkt in hun vrijheid?
De meeste Nederlanders, ook niet-Songfestivalliefhebbers, kunnen zich vorig jaar waarschijnlijk nog goed herinneren: Joost Klein werd uitgesloten. Maar er was sowieso veel te doen om de 2024-editie van het festival. Er was veel spanning door de deelname van Israël en bepaalde vlaggen waren niet welkom in de zaal. De uiteindelijke winnaar, Nemo vertelde zelfs dat hij zijn non-binaire vlag stiekem moest meenemen, omdat die niet naar binnen mocht.
Toen was daar dus nog niet een specifieke regel over, maar die is er nu wel. De EBU bepaalt dat deelnemers in Basel dit jaar bij officiële momenten geen andere vlaggen mogen tonen dan die van hun eigen land. Zanger Claude, die namens Nederland meedoet dit jaar, is geboren in de Democratische Republiek Congo. Hij mag de vlag van zijn geboorteland straks dus ook niet laten zien op het podium en in de green room.
Tegelijkertijd krijgen fans juist meer vrijheid. Zij mogen op de tribunes dit jaar zelfs Palestijnse vlaggen tonen. Dat was vorig jaar nog streng verboden.
Het Eurovisie Songfestival en vlaggen: het blijft een lastige combi. In 2000 zwaaide de Israëlische band PingPong met zowel de Israëlische als Syrische vlag – goed bedoeld, maar niet onomstreden. In 2019 liet Madonna’s dansgroep Palestijnse vlaggen zien, en ook de IJslandse act Hatari hield die omhoog. Gevolg: boze reacties en zelfs een boete. Het laat zien hoe lastig het Songfestival het vindt om politiek helemaal buiten de deur te houden.
Tekst gaat verder onder de video.
De weergave van deze video vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Veel mensen zijn niet blij met het besluit van de EBU om geen regenboogvlaggen meer toe te laten. Lhbti-belangenorganisatie COC wil dat AVROTROS er bij de EBU op aandringt de nieuwe regels terug te draaien.
Tom Mikkers begrijpt het besluit van de EBU wel. In Dit is de Dag (EO) legt hij uit:
Tom Mikkers
Predikant en Songfestivalkenner"Je moet kijken naar de geschiedenis van het Songfestival. Een grondregel is: geen politiek en geen religie. Dit is een poging om gepolitiseerde thema's niet zichtbaar te maken bij het Songfestival. Je ziet dat ze dat ingewikkeld vinden. (…) Het blijft een beetje iets als het kerstdiner: laten we vanavond niet over politiek en over religie praten, anders krijgen we ruzie."
"De regenboogvlag is op dit moment gepolitiseerd, van twee kanten. Meer behoudende mensen vinden de regenboogvlag ingewikkeld. Daar vind ik ook wat van. Tegelijkertijd zie je dat de vlag het progressieve kamp ook gepolitiseerd is. Hij wappert bij Palestina-demonstraties, en als mensen zich vastplakken aan de A12. Die vlag heeft langzamerhand niet meer de betekenis van een lach en samenzijn. Ik snap dat je dan zegt: dat is voor in de zaal."
De winnaar van vorig jaar, Nemo, kwam tijdens de liveshow op bij de vlaggenparade met een non-binaire vlag.
"Dat klopt niet helemaal als je Zwitserland representeert. Het gaat hier over massacommunicatie: het is het plaatje dat je ziet. Dat is een vrij simpel gegeven. Je komt namens een land, je komt op dat podium en je laat de vlag van je land zien. Dus ik snap dat zo'n festival op een gegeven moment zegt: dit gaat een beetje wringen, dit wordt ingewikkeld."
Het ongemak rond vlaggen speelt al langer, benadrukt Mikkers.
"Het Songfestival reflecteert altijd ontwikkelingen in de samenleving. Toen de muur viel in Berlijn gingen alle liedjes over vrijheid. En anno 2025 worstelen we hiermee. Daar is dit besluit een uitdrukking van. (…) Als je verder teruggaat is het Songfestival basaal bedoeld om landen bij elkaar te brengen, en dat is ingewikkeld. De gedachte over dat je jezelf mag zijn, zie je pas vanaf 2000 terug. (…) Ik zeg niet dat het de beste beslissing is: het is suboptimaal. Ik vraag me ook af of het gaat helpen."
Journalist en maker van de podcast Songfestivalkoorts Katja Zwart is niet te spreken over de maatregel.
Katja Zwart
Journalist en maker van de podcast Songfestivalkoorts"EBU beloofde beterschap na vorig jaar, en daar is dit idee uitgerold. Ik vind het een poging tot consequent zijn. Het gaat wel ver deze keer. (…) Je kan natuurlijk ook beide vlaggen laten zien. Daar koos S10 voor. (...) Wat mij betreft is het een heel krampachtige poging tot een niet-politiek festival. Juist nu het vergrootglas erop ligt, na vorig jaar, vind ik dat de EBU de plank behoorlijk misslaat.”
S10 liep voor de finale van de editie in Turijn (2022) het podium op met een Nederlands vlaggetje én een regenboogexemplaar.
"Het Eurovisie Songfestival propageert al jaren de vrijheid om jezelf te zijn. Dat je dan uitgerekend die vlaggen verbiedt, schuurt wel. (…) Dit festival wordt heel erg gedragen door de queer community."
"Het is niet dat ik er helemaal niks van snap. Maar mijn gevoel zegt dat het gewoon niet klopt. Ik vind niet dat je die vlag politiek moet maken. Daar doet de EBU nu aan mee. Wat je nu gaat krijgen, is dat mensen in hun kleding dat soort uitingen gaan maken."
Ook dat zagen we al eerder gebeuren. Het tonen van de Palestijnse vlag was al eerder niet toegestaan, maar de Zweedse zanger Eric Saade droeg vorig jaar een polsbandje in de Palestijnse kleuren. Dat kwam pas tijdens zijn liveoptreden uit zijn mouw tevoorschijn. De Ierse Bambie Thug zwaaide in Malmö met een stuk watermeloen, dat ook symbool staat voor steun aan Palestina.
Tony Neef deed zelf drie keer mee aan het Nationaal Songfestival. Hij is teleurgesteld in de beslissing van de EBU.
Tony Neef
Deed drie keer mee aan het Nationaal Songfestival"Ik vind het heel jammer als dat allemaal niet mag. Als kind zag ik dat Europa bij elkaar kwam met het Eurovisie Songfestival. Het gaat over samen zijn. Samen lachen. Het maakt ook niet uit wie wint. Die vlaggen verbinden. Er zijn Nederlanders, er zijn Belgen, er zijn homo’s, er zijn Palestijnen… Hoe meer vlaggen, hoe beter."
"Je hoeft geen ruzie te maken. Als ik daar zou staan met een homovlag en naast mij staat iemand met een Belgische of Palestijnse vlag dan denk ik: nou oké, als jij dat vindt, prima. Dat vind ik ook goed. Je hoeft niet meteen elkaar voor de bek te slaan."
In Dit is de Dag (EO) gaat Tijs van den Brink verder over dit onderwerp in gesprek. Beluister de uitzending hieronder als podcast.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
Boycot van Israël bij het Songfestival? 'We moeten juist blij zijn dat ze mee willen doen'
