Doordat Wilders het op zijn eigen manier aanpakt, heeft hij media-optredens niet nodig, zegt Van den Brink. "Alleen tijdens de verkiezingen wil hij even in beeld zijn. Daarbij vindt hij het fijn om te zeggen dat journalisten niet deugen en ze uit te schelden voor een pot nat."

Tijs van den Brink

EO-presentator

"Ik blijf appjes sturen, ook bij de komende verkiezingen blijven we het proberen."

Hij aarzelt soms of hij Wilders wel moet blijven uitnodigen. "Het is een dilemma: hij komt echt alleen als hij zelf wil. Dat geldt voor anderen ook hoor, geen politicus komt tegenwoordig naar een talkshow als hij in de problemen zit. Maar Wilders voert het wel heel ver door. We lopen het risico dat we ons laten gebruiken. Maar als de kans zich voordoet om hem te interviewen, moeten we die kans toch grijpen, vind ik."

Daarom moeten journalisten het tóch blijven proberen, vindt hij. "Je kan niet doen alsof hij er niet is. Ik blijf appjes sturen. Ook bij de komende verkiezingen blijven we het proberen."

Een ijzeren discipline

Ook Thijs Broer, politiek redacteur bij Vrij Nederland en Dit is Tijs (EO), heeft al talloze keren geprobeerd om Wilders in de uitzending te krijgen. "Op een paar uitzonderingen na heeft Wilders altijd nee gezegd tegen tv-optredens en interviews. Hij houdt het helemaal zelf in de hand."

Wilders heeft de ijzeren regel voor zichzelf dat hij alleen maar mediaoptredens doet op de momenten die hem uitkomen, ziet Broer. "Hij kiest zijn eigen momenten uit waarop hij pers te woord staat. Bijvoorbeeld als hij de Kamer in- en uitloopt en even kort commentaar geeft."

Thijs Broer

politiek journalist

"Wilders kiest zijn eigen momenten uit waarop hij pers te woord staat en wil niks aan het toeval overlaten."

Dat Wilders niet ingaat op media-uitnodigingen heeft te maken met zijn controledrang, denkt Broer, die in het verleden ook voor Pauw en Op1 werkte. "Hij wil niks aan het toeval overlaten. Als hij aan zo’n tafel zit en lastige vragen krijgt, komt hij er moeilijker uit. Hij is iemand die graag alleen maar zendt en niet luistert. Daar houdt hij met ijzeren discipline aan vast."

Wilders wil beeld in stand houden

Richting zijn achterban wil Wilders graag het idee neerzetten: media zijn tegen mij en maken mij het leven zuur. "Maar als je dan vervolgens aanschuift bij Pauw, gezellig naast een gast als Gerard Joling, zwakt dat het beeld af", legt Broer uit. "Als media zijn wij de vijand en dat beeld wil hij koesteren."

Dat Wilders niet komt opdagen, vindt journalist Broer democratisch niet in de haak. "Hij legt nu nergens verantwoording af. Er zijn heel weinig kansen om hem te bevragen. Als politicus heb je ook de verantwoordelijkheid om je te verantwoorden voor wat je doet."

Carla Joosten

EW-journalist

"Het is jammer dat hij niet komt, maar Wilders is het niet verplicht."

'Talkshowbezoek is niet verplicht'

EW-journalist Carla Joosten spreekt zich minder stellig uit over de werkwijze van Wilders. "Hij is vrij om te kiezen of hij naar talkshows gaat", zegt ze. "Het is natuurlijk jammer voor al die talkshows dat de belangrijkste politicus van het land zich daar niet vertoont. Maar hij kiest zijn eigen podia en is misschien wel de grootste tacticus daarin."

Wilders is niet verplicht om vragen van journalisten te beantwoorden, zegt Joosten: "Het gaat om de Tweede Kamer, dat is het hoofdpodium van de politiek. We hebben hem woensdag tijdens het Kamerdebat weer urenlang kunnen volgen. Mensen hoeven niet op hem te stemmen, er is keuze genoeg in Nederland."

Wel heeft ze kritiek op de manier waarop Wilders met de pers omgaat: "Ik vind het heel flauw dat hij zich afwendt van de journalist als de vraag hem niet bevalt. Maar hij is het niet verplicht."

Dit maakten we ook

• 

  Komt PVV-leider Wilders nooit meer aan de macht? 'Bij hem staat beeld altijd boven beleid'

  Komt PVV-leider Wilders nooit meer aan de macht? 'Bij hem staat beeld altijd boven beleid'
• 

  De tactiek van Wilders: anderen de schuld geven dat het niet lukt

  De tactiek van Wilders: anderen de schuld geven dat het niet lukt