App 'Ben je dood?' vraagt Chinezen dagelijks of ze nog leven: 'On­ge­loof­lijk dieptepunt van de mens'

'Ben je dood?' Elke dag verschijnt er een groene button in de app, waarbij je kan aangeven of je in orde bent. Als dat niet gebeurt, krijgt een opgegeven noodcontact de volgende dag een bericht dat er al een paar dagen sprake is van inactiviteit, met het verzoek om te kijken hoe het met deze persoon is.

Tienduizenden Chinezen hebben de app 'Ben je dood?' inmiddels gedownload. De app lijkt zo populair te zijn, omdat alleenwonende Chinezen de angst hebben dat niemand het zou merken als hen iets overkomt. Opvallend is dat de app zich niet zozeer richt op oude mensen, maar vooral op jonge vrouwen in grote steden.

Eenzaamheid is een belangrijk thema in China. Steeds meer Chinezen wonen alleen. De verwachting is zelfs dat het tegen 2030 gaat om 30 procent van de huishoudens. Onder jongen mensen is de drang groot om single te blijven, zodat ze zich kunnen richten op hun carrière. Ook willen mensen steeds vaker geen kinderen, vanwege hoge kosten voor bijvoorbeeld kinderopvang. Dit zorgt er mede voor dat de Chinese bevolking voor het derde jaar op rij daalt.

'Ontzettend triest'

"Het is ontzettend triest dat zo'n app blijkbaar nodig is", reageert psychiater Esther van Fenema. "Het is triest dat mensen door individualisering zo eenzaam geworden, dat dit soort apps moeten voorkomen dat je niet wekenlang dood in je appartement ligt. Ik zou bijna zeggen: het is een ongelooflijk dieptepunt van de mens. Dit wens je niet voor elkaar."

De populariteit van de app zegt dat de graad van verbinding ongelooflijk laag is, zegt Van Fenema. "En dat is heel zorgelijk. Als mens zijn we toch behoorlijk groepsdieren. In de gemeenschap zijn we op ons best. Als we met elkaar zijn, maken we in ons brein allerlei stofjes waardoor we ons prettig voelen. Daarentegen is eenzaamheid juist heel ongezond: het kan net zo ongezond zijn als een pakje sigaretten per dag."

Esther van Fenema

Psychiater

"Dat dit de oplossing moet zijn, is wel een heel trieste constatering."

Andere vormen van samenzijn

Kan de app ook niet een juist een goede oplossing zijn voor mensen die weinig contacten hebben? "Gegeven de situatie wel. Maar dat dit de oplossing moet zijn, is wel een heel trieste constatering", zegt Van Fenema. "Het zijn toch collectieve keuzes die leiden tot dit soort situaties."

In plaats daarvan zou het beter zijn om te zoeken naar nieuwe vormen van gemeenschap, zegt Van Fenema. "Als je alleen woont op 16 hoog in een flat, wonen er toch meer mensen in die flat. Als die allemaal zo’n app hebben, kun je je toch afvragen waarom je niet meer live met elkaar communiceert en elkaar in de gaten houdt."

Fysieke ontmoeting

Ook in Nederland is eenzaamheid een belangrijk thema. En ook hier gebeurt het weleens dat mensen wekenlang alleen dood in hun huis liggen, al is dat gelukkig een uitzondering. Hoe voorkomen we dat wij straks ook dit soort apps nodig hebben? We hoeven het niet altijd digitaal op te lossen, zegt Van Fenema: "Het klinkt simpel, maar fysieke ontmoeting is wel een remedie tegen dit soort vereenzaming."

Ook ziet ze kansen voor de manier waarop we woningen bouwen in Nederland. "In plaats van hoge torenflats zoals in China kun je ook bouwen in hofjes of met meer gemeenschapsruimte. Waar je elkaar kunt begroeten als je daar even behoefte aan hebt. Dat zou concreet kunnen helpen tegen eenzaamheidsproblemen."

Eenzaamheid onder jongeren

In haar praktijk komt ze ook veel eenzaamheid tegen, ook onder jongeren. Wat haar betreft mag daar meer actie op komen: "Voorheen was dat toch vooral het probleem van ouderen. Nu zie ik het ook bij jongeren, die volledig gedigitaliseerd zijn. Die bijvoorbeeld alleen gamen om de zolderkamer zonder echte concrete verbinding met anderen. Dat is echt wel een groot probleem."

Gelukkig ziet ze daarin ook hoopvolle ontwikkelingen: "Ik zie wel activisme en een toenemende behoefte aan religieuze verbintenis bij jongeren, los van wat je van bepaald activisme kan vinden. Maar de tendens om elkaar op te zoeken, te verenigen en jezelf met elkaar te overstijgen, vind ik hoopvol."

Dit maakten we ook:Lees meer DIT-artikelen

• Dylan (22) werd psychisch mishandeld en worstelt met eenzaamheid: 'Blijkbaar ben ik een rare'

  Dylan (22) werd psychisch mishandeld en worstelt met eenzaamheid: 'Blijkbaar ben ik een rare'

• Bijna helft Nederlanders vindt dat ze meer moeten doen voor eenzame mensen

  Bijna helft Nederlanders vindt dat ze meer moeten doen voor eenzame mensen