Boudewijn belandt bijna in de cel nadat zijn handtekening wordt vervalst: 'Ik stond moederziel alleen in de overtuiging dat ik de waarheid sprak'
Leestijd: 12 minDoor Lydia Kruin-Fris
Leestijd: 12 minDoor Lydia Kruin-Fris
Boudewijns leven verandert voorgoed als de politie hem oproept voor verhoor. Zijn naam blijkt op documenten te staan waar hij niets vanaf weet en nu wordt hij verdacht van zware criminaliteit. Iemand gebruikt zijn identiteit. Maar hoe bewijst Boudewijn zijn onschuld als alles tegen hem lijkt te spreken? "Ik voelde me bedreigd door iets dat ik niet kon zien, waarvan ik de oorzaak niet wist en waarvoor ik de oplossing niet had."
"Vier uur lang werd ik verhoord terwijl ik niet wist waar het over ging. Voordat ik er erg in had, was ik op de foto gezet en werden mijn vingerafdrukken afgenomen. In een verhoorhokje brandden felle lampen op mijn hoofd. Ik was een verdachte, maar wist niet waarvan."
Het is de zomer van 2011 en Boudewijn, dan 33 jaar, hoort rond vijf uur de brievenbus klepperen. Er ligt een brief op de deurmat die hem verbaast. Afzender: de politie. "Ik maakte ‘m achteloos open, en zag staan: ‘Uitnodiging voor verhoor voor overtreding van de Opiumwet’. Hè wat?, dacht ik. Ze hebben de verkeerde. Ik had nog nooit te maken gehad met politie en justitie. Hier heb ik geen tijd voor."
Omdat Boudewijn geen enkel idee heeft waarvoor hij verhoord moet worden, belt hij de politie. "'Hebben jullie wel de juiste persoon opgeroepen?', vroeg ik. Maar nadat mijn naam, geboortedatum en adres waren gecontroleerd, werd mij verzekerd dat ík op verhoor moest komen. Dat stelde ik uit, daar had ik geen zin in. Ik had niets te verbergen, dus waarom zou ik daar energie in stoppen?"
Na twee maanden krijgt Boudewijn een telefoontje waarin hem wordt meegedeeld dat hij door de politie van zijn werk wordt opgehaald als hij zich niet meldt voor verhoor. "Ik schrok me rot en dacht: blijkbaar is er echt wat aan de hand. Maar ik wist meteen dat ik niet op mijn werk door de politie wilde worden opgehaald, want dan zou ik imagoschade oplopen."
Boudewijn meldt zich en wordt in een wit, kil verhoorhokje neergezet. "Ik kreeg een bekertje water en moest vier uur lang directieve, gesloten vragen beantwoorden. Ook werd ik lang alleen gelaten. Ik kon uit de vragen niet opmaken waar het precies over ging." Hij krijgt verschillende documenten voorgelegd waarvan hij moet zeggen of hij ze herkent, maar inzage in het dossier krijgt hij niet. "Ze vroegen: 'Is dit jouw handtekening, is dit een kopie van jouw paspoort, ken je deze personen, ken je dat adres?' Op die laatste twee vragen moest ik ontkennend antwoorden, maar tussen de documenten zaten wél mijn handtekening en een kopie van mijn legitimatie."
Nog altijd heeft Boudewijn geen flauw idee waarom hij wordt verhoord. "Ik dacht: waar ben ik nu in beland, wat heb ik nu aan mijn jasje hangen, wat gebeurt hier? Met knikkende knieën stond ik na het verhoor buiten. Ik vertelde een paar mensen wat me was overkomen en vroeg hun om advies, maar niemand wist raad. Dan ga je googelen, maar kom je erachter dat er weinig over bekend is. Als je verdachte bent, word je niet van informatie voorzien."
Drie maanden lang zit Boudewijn in onzekerheid. "Ik ging gewoon naar mijn werk, maar was er in mijn hoofd mee bezig dat ik de Sjaak was en iets moest oplossen, terwijl ik niet wist wat het probleem was. Dat is het vacuüm waarin je terechtkomt. Je wilt je mouwen opstropen, want je weet dat overtreding van de Opiumwet wel wat anders is dan door rood rijden. Maar je kan niets doen. Dus had ik heel veel stress."
De stress heeft een enorme impact. "Ik sliep minder, at slecht, wilde alles op de toppen van mijn kunnen doen terwijl ik oververmoeid was. Geduld kon ik nauwelijks opbrengen, en goed luisteren lukte niet langer. Op alle vlakken ging mijn leven achteruit, maar ik kon de oorzaak daarvan niet uitleggen omdat ik niet wist wat er aan de hand was. Ik zat vast in een niemandsland."
Maar dan stuit Boudewijn in zijn zoektocht naar informatie op het begrip 'identiteitsfraude'. "Nu was ik iets op het spoor, want iemand had immers iets op mijn naam staan met een kopie van mijn paspoort met een vervalste handtekening. Daar bleek je aangifte van te kunnen doen, dus dat deed ik. Eindelijk zat ik in de modus waarin ik iets kon doen, ik voelde dat ik beethad."
Boudewijn brengt de mensen in zijn omgeving van zijn vermoeden op de hoogte, maar stuit op onbegrip. "Ze zeiden dat ik slordig was geweest of er zelf om had gevraagd. Dat is flauw, al werd het soms met de beste intenties gezegd. Ik merkte dat ze het gewoon niet begrepen, en ik kon het ook niet goed uitleggen, omdat ik zelf ook niet wist waarvoor mijn identiteit was misbruikt."
"Ik kwam in een overlevingsmodus terecht, waarin mijn ontwikkeling als mens eigenlijk stilstond."
Ondertussen neemt de stress verder toe. "Ik zat in een kwetsbare positie, want ik had een tijdelijk uitzendcontract bij een overheidsinstantie en woonde in een huurhuis. Als mijn werkgever erachter zou komen dat ik verdachte was in een strafrechtelijke zaak over de schending van de Opiumwet, leek me dat de doodslag voor mijn carrière. Ik besefte dat er een kans was ontslagen en zelfs dakloos te worden. Dus vertelde ik in eerste instantie niets. Ik voelde me bedreigd in mijn bestaan door iets dat ik niet kon zien, waarvan ik de oorzaak niet wist en waarvoor ik de oplossing niet had."
De angst dat hij ontslagen zou worden als zijn werkgever zou ontdekken dat hij verdacht wordt van een strafbaar feit, leidt ertoe dat Boudewijn tot zijn grote spijt zijn baan opzegt en een baan aanneemt bij een vriend die weet wat er speelt. "Daar werd ik noodgedwongen toe aangezet. Je moet toch in je levensonderhoud voorzien. Ik kwam in een overlevingsmodus terecht, waarin mijn ontwikkeling als mens eigenlijk stilstond."
De dreiging van het onbekende kost Boudewijn niet alleen zijn baan, ook de relatie met zijn familie en vrienden komt onder druk te staan. "Ik kwam in een sociaal isolement, omdat familie en vrienden me niet geloofden en dachten dat ik wel een fout zou hebben gemaakt. Terwijl ik behoefte had aan een luisterend oor of hulp, wilden de mensen om mij heen niet met mijn probleem geassocieerd worden. Ik werd op mezelf teruggeworpen, er was geen hulplijn. Een duidelijke hulpvraag was er eigenlijk ook niet, want de situatie was vaag."
"Ik werd op mezelf teruggeworpen, er was geen hulplijn."
Ook bij Boudewijns toenmalige vriendin slaat op een bepaald moment de twijfel toe over zijn onschuld. "Ik snapte dat ze me een keer vroeg of ik echt niet iets had gedaan, maar dacht wel: je mag het me ook maar één keer vragen. Want het enige dat ik nu nog heb is mijn woord. Haar vraag deed wat met me. Veel dieper kon ik niet zinken, het achtervolgde me nu zelfs tot in de slaapkamer. En ik kon alleen maar zeggen dat ik niets gedaan had, terwijl alle documenten het tegendeel bewezen. Ik stond moederziel alleen in de overtuiging dat ik de waarheid sprak."
De aangifte van identiteitsfraude leidt tot een doorverwijzing naar de Rijksdienst voor Identiteitsgegevens (RIVG). Inmiddels is het anderhalf jaar na de uitnodiging voor verhoor van de politie. Boudewijn komt te weten dat er twee huurcontracten op zijn naam staan, met zijn vervalste handtekening en een kopie van zijn paspoort.
"Het proces van herstel kon beginnen, dacht ik, al was ik ook nog steeds een verdachte in een strafzaak. Een paar maanden na het gesprek bij de RIVG kreeg ik een brief over één van de panden, met het nieuws dat de zaak was geseponeerd, wat zou betekenen dat ik niet meer voor de rechter hoefde te verschijnen." Vlak daarna krijgt Boudewijn echter een dagvaarding voor vervolging met betrekking tot het andere pand. Het Openbaar Ministerie (OM) wil hem voor de politierechter laten verschijnen. "Ik heb toen een advocaat in de arm genomen. En doordat ik die dagvaarding kreeg, kreeg ik inzage in het dossier. Dat was een enorm belangrijk keerpunt."
Eindelijk weet Boudewijn waar hij al die jaren van verdacht werd. In het dossier leest hij dat op de adressen die op zijn naam staan, grote wietkwekerijen zijn aangetroffen ter waarde van zo’n 100.000 euro. "Dat zijn dus behoorlijke strafbare feiten, en alles stond op mijn naam. In het forensisch rapport zag ik mijn kopie van mijn paspoort en mijn nagemaakte handtekening."
Het inzien van het dossier dat Boudewijns leven beheerste zonder dat hij wist wat erin stond, doet veel met hem. "Ik voelde een mix van blijdschap en gelatenheid. Het was niet mijn schuld. Nu was ik eindelijk in staat de mensen om me heen te informeren over wat er aan de hand was. Ik voelde me eindelijk niet alleen maar verdachte, maar ook slachtoffer. Maar ik voelde ook ontzettende boosheid. Ik ging door een emotionele achtbaan."
Feit blijft dat Boudewijn met zijn advocaat voor de rechter moet verschijnen. Hij is onschuldig tot zijn schuld is bewezen, maar omdat de zaak van het OM sterk is, moet hij alles in de strijd gooien om zijn onschuld te bewijzen. "Ik kwam strak in pak naar de rechtszaak en wist dat er een grote kans was dat ik niet meer thuis zou komen. Dat had ik tegen die tijd volledig geaccepteerd. De afgelopen jaren hadden me zo veranderd, dat ik het had losgelaten. Ik had geen vertrouwen meer en had geen enkele illusie dat ik hulp of ondersteuning zou krijgen."
Maar dan gebeurt er tijdens de rechtszaak iets bijzonders. "Ik liep met opgeheven hoofd de zaal binnen. De zaak werd gepresenteerd, ik zei dat ik slachtoffer was geworden van identiteitsfraude en onschuldig was, en zou accepteren wat er zou gebeuren. En toen liet het OM de aanklacht vallen! Ik kan nog altijd niet aantonen waardoor het kwam, maar ik denk dat ze al zagen dat ze mij niet moesten hebben toen ik binnenkwam."
Om de overwinning te vieren, gaat Boudewijn na de zitting samen met zijn toenmalige vriendin en neef uit lunchen. Hij hoopt dat alles dan echt voorbij is, maar niets is minder waar. Er staan namelijk nog steeds rekeningen met betrekking tot de panden op zijn naam. "Dus administratief moest ik dat nog allemaal oplossen. En daarbij was mijn naam ook besmet. Want toen ik als vrijwilliger in de wijk aan de slag wilde om iets voor anderen te betekenen, kwam de voorzitter erachter dat mijn dossier nog niet gesloten was en de vrijspraak nog als een aantekening op mijn strafblad stond. Die voorzitter zag dat als een obstakel en wilde mij daardoor niet aannemen."
Gelukkig kan Boudewijn de situatie uitleggen, en kan hij alsnog in het buurtteam aan de slag. Later wordt, dankzij een behulpzame overheidsmedewerker, zijn registratie uit het gerechtssysteem weggehaald, waardoor de smet op zijn naam verdwijnt. Boudewijn wordt ambassadeur bij het Ministerie van Binnenlandse Zaken om zijn verhaal te delen en mensen bewuster te maken hoe fraude rondom identiteit eruit kan zien.
Hoe de identiteitsfraude bij Boudewijn kon ontstaan? Zelf denkt hij dat één van de uitzendbureaus waar hij bij geregistreerd stond, en die nu failliet is, verantwoordelijk is voor het verkopen van een kopietje van zijn paspoort aan een criminele organisatie. Maar zeker weten zal hij het nooit.
"De mensen die niet kunnen vechten, worden door de machine vermalen."
"Mijn vertrouwen, en dan vooral in processen en instituten, is door deze ervaring enorm geschaad. Ik ga nooit meer zonder plan B de deur uit. Het voelt alsof ik een heel lange een zware strijd heb gestreden, en ondanks dat ik eruit ben gekomen, ik die strijd altijd blijf voelen." Hij zucht. "En dan heb ik nog de kracht gehad om de mouwen op te stropen en met een vuist op tafel te slaan. Je hebt ook mensen die depressieklachten krijgen, schade oplopen, te maken krijgen met deurwaarders, facturen en alle problemen van dien. Niet iedereen staat dan op en zegt: hier ga ik tegen vechten. De mensen die niet kunnen vechten, worden door de machine vermalen."
Pas zeven jaar na het verhoor heeft Boudewijn zijn leven weer op de rit. Er ligt emotie in Boudewijns stem. "Het is voor mij belangrijk dat ik me geen slachtoffer meer voel. En ik mezelf ook niet meer als slachtoffer zie. Het moment dat ik echt vrijgesproken was, was een moment van eerherstel. Alles was weer zoals het moest zijn, ook al ben ik veranderd. Het voelde alsof ik werd hersteld in de persoon die ik was. Dat raakt me tot in het diepste van mijn zijn."
In Het Verkeerde Oordeel (EO) gaan onderzoeksjournalisten Rianne van der Linden en Arjan van der Linden in gesprek met Boudewijn. Beluister de podcast hier, of begin meteen hieronder met luisteren.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
Dave komt door zijn broer in de gevangenis: 'Ze kwamen me met tien man ophalen'
