Crisis in de PVV: 'Veel opgebouwde frustratie'
Leestijd: 5 minDoor Nicolette de Boer
Leestijd: 5 minDoor Nicolette de Boer
"Het is ook een gevoel van niet gehoord worden en niet je stempel kunnen drukken."
"Ik denk dat de overgebleven fractieleden hun knopen tellen."
"Het is pure zetelroof."
Zeven Kamerleden stappen op uit de PVV. Nooit eerder verlieten zoveel leden de fractie. Wat is er aan de hand en wat betekent dit voor de partij? "Het gaat over meer dan alleen inhoud en standpunten."
Joram van Klaveren, Hero Brinkman of Lilian Helder: het is niet voor het eerst dat een PVV’er opstapt. Maar nooit eerder vertrokken zoveel PVV-Kamerleden: zeven PVV’ers gaan zelfstandig verder onder leiding van Kamerlid Gidi Markuszower.
Daar ging een brandbrief aan vooraf en een fractievergadering waarin de gemoederen hoog opliepen. Daar wilden ze vier punten bespreekbaar maken om "het schip te keren".
"Een zwarte dag voor de PVV", reageerde partijleider Geert Wilders teleurgesteld. "We hebben een aantal leden verloren. Die hebben de fractie verlaten en ik vind het zeer triest. Ik vind het ook onnodig." Aan het einde van de dag liet hij op X weten dat hij nog zeker 10 jaar doorgaat en blijft vechten.
De zeven opgestapte PVV’ers, die verder gaan onder de naam Groep Markuszower, noemen verschillende redenen voor hun vertrek. Zo hadden ze graag een evaluatie gewild over de afgelopen verkiezingen, toen de partij elf zetels verloor. Ze willen meer concrete resultaten binnenhalen voor de kiezer, meer samenwerken met andere partijen en de partij democratiseren. Ook willen ze graag dat de PVV zich op meer richt dan alleen islamkritiek en zijn ze bang dat de partij verboden zou worden bij een ledenplicht.
Wilders heeft al laten weten niks met de punten van de vertrekkers te doen: "Anders waren ze niet gegaan. Een beetje een domme vraag", beet hij een verslaggever toe.
Vorige week weigerde Wilders als enige partij om in gesprek te gaan met de onderhandelende partijen CDA, VVD en D66. De groep-Markuszower is hier juist wel toe bereid. Markuszower is inmiddels uitgenodigd om koffie te drinken met informateur Rianne Letschert.
Niet alleen in Den Haag rommelt het in de PVV. Ook op lokaal vlak is het onrustig. Zo werd eerder al bekend dat de PVV op Urk, in Kampen en Purmerend breken met de landelijke partij. Ook verliet de lijsttrekker in Heerlen de partij.
Waarom vertrekken deze 7 PVV'ers eigenlijk? Hoofdzakelijk: ze wilden meer inspraak in de partij, meer dan alleen de islam bespreken en dingen bereiken voor kiezers. Maar het is meer dan dat, zegt Klaassen:
Niels Klaassen
Journalist bij het Algemeen Dagblad"Onder die paraplu vertrekken ze nu allemaal. Maar als je ze in de wandelgangen spreekt: het is soms ook wat emotioneler. Zo zei Nicole Moinat: 'Ik voelde me gewoon niet gehoord'. En René Klaassen zei: 'De mensen zeiden hun vakantie af voor de campagne, maar die was maar op halve kracht'. Het gaat dus voorbij aan de inhoud en die punten. Het is ook een gevoel van niet gehoord worden en niet je stempel kunnen drukken."
Wat de situatie van nu anders maakt, is dat de PVV’ers in de afgelopen jaren geroken hebben aan echt besturen, zegt Klaassen. Dat schept ook verwachtingen in hun omgeving:
"Deze PVV’ers hebben ook een voetbalclub waar ze rondlopen en komen bij mensen thuis waar wordt gevraagd: wat ga je voor ons leveren? Ik denk dat die buikpijn over niet kunnen leveren er oprecht zit bij een groepje PVV’ers en dat dit groter is dan eerder het geval was."
Je zit in een lastig parket als PVV-Kamerlid, zegt Geerten Waling, journalist bij EW Magazine: je stapt er niet makkelijk uit.
Geerten Waling
Journalist bij EW Magazine"Je zit in een soort sektarische partij met een echt paranoïde partijleider. Maar als je eruit stapt, heb je altijd dat PVV-stempel op je hoofd staan. En dan kun je eigenlijk nergens meer een normale baan krijgen. Dat is de ervaring van veel mensen. Dus je zit een beetje vast in die fractie. Je moet maar gewoon genieten van je salaris als Kamerlid en niet te veel morren, anders heb je echt een probleem. Dus dat er nu 7 opstappen, is echt heel groot nieuws."
Ook Waling ziet dat de frustratie bij PVV’ers hoog is opgelopen in de afgelopen jaren.
"In 2023 won de PVV 37 zetels. Wilders is toen geen premier geworden, ze hebben wel meegedaan. Uiteindelijk hebben ze zelf de stekker eruit getrokken. Bij de directe achterban heeft dit tot grote frustratie geleid. Ik denk dat die frustratie jarenlang is opgebouwd en dat dit zeker bij deze fractieleden naar buiten komt. Ik vraag me af of er nog meer mensen uitstappen van de 19 fractieleden die nu zijn blijven zitten. Ik kan me niet voorstellen dat iedereen daarvan op de koers van Wilders zit. Ik denk dat ze hun eigen knopen tellen."
Voormalig PVV-Kamerlid Hero Brinkman is kritisch op de opgestapte PVV’ers. Zelf stapte hij in 2012 uit de partij omdat hij graag wilde dat de partij democratischer zou worden. Hij noemt het 'pure zetelroof'.
Hero Brinkman
Voormalig PVV-Kamerlid"Het zijn 7 mensen die hun eigen zetels niet gehaald hebben. Ze hebben geen verhaal of campagne gevoerd om die democratisering in de partij te kunnen brengen. Ze hadden kunnen verwachten dat Wilders ertegen zou zijn en zijn eigen koers zou varen. Iedereen weet dat. En dan besluit je toch om dat naar buiten te brengen en dan maar weg te lopen."
Hij vindt dat als je iets wilt veranderen, dat je dit intern moet oplossen en niet moet doen door te vertrekken.
"Als er nu één partij is met een programma dat niet verandert omdat er één man het voor het vertellen heeft, dan is dat wel Geert Wilders. Met andere woorden: als je dan binnen een partij verandering wil in beleid, in visie, in constructieve oppositie, dan moet je dat intern doen. En dat moet je niet doen door dan te vertrekken. En als dat niet lukt, vertrek dan en geef de zetel terug aan de man die jouw zetel heeft gehaald. Ze zijn allemaal op de slippen van Wilders gekozen. 99 van de 100 mensen die op de PVV stemmen, stemmen op hem."
AD-journalist Niels Klaassen ziet dat er sprake is van emancipatie van de PVV-volksvertegenwoordigers.
Niels Klaassen
Journalist bij het Algemeen Dagblad"Je ziet dat nu ook bij de lokale fracties. In Purmerend, op Urk en in Kampen wil de PVV niet meer met Wilders verder. Hij bemoeit zich nooit, totdat de verkiezingen eraan komen en hun lijsttrekker opeens moet wieberen. Dus je ziet het in alle geleidingen van de partij dat er gewoon een soort van emancipatie gaande is. Je ziet een assertiviteit onder de volksvertegenwoordigers, die er eerst veel minder was, nu ineens aan de oppervlakte komen."
Wat betekent het vertrek van deze PVV’ers voor de partij? Waling ziet het treurig voor Wilders in:
Geerten Waling
Journalist bij EW Magazine"De partij zal nog sektarischer worden en ik denk dat Wilders nog meer paranoïde wordt. Die wordt hiermee bevestigd in zijn idee dat hij niemand kan vertrouwen, dus dat is een beetje treurig. Het is mooi dat er met de afsplitsing weer een nieuwe poging wordt gewaagd, zoals Wilders zelf deed toen hij zich in 2004 van de VVD afsplitste. Maar de oude PVV zal alleen nog maar verder hardliner worden met harde oppositie, veel moties van wantrouwen en nog minder succes."
In Dit is de Dag (EO) gaat presentator Jan Willem Wesselink verder over dit onderwerp in gesprek met voormalig PVV-Kamerlid Hero Brinkman, journalist Niels Klaassen van het AD en journalist Geerten Waling van EW Magazine. Beluister de uitzending hieronder als podcast.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Moet de PVV verplicht leden krijgen? 'Waar bemoei je je mee'
Waarom stemmen zoveel mensen PVV? 'Mensen voelen zich constant afgewezen'
