Goed vertrouwen consument misbruikt: 'Gros van de boeren wordt alsnog uitgebuit'
Leestijd: 4 minDoor Stijn de Jong
Leestijd: 4 minDoor Stijn de Jong
Producten in de supermarkt: sta jij weleens stil bij de geldketen erachter of gooi je ze zo in je winkelkarretje? De zogenoemde marktmacht zorgt voor een veel te lage prijs voor boeren en producenten. "Supermarkten doen nauwelijks inspanningen om dit structureel te verbeteren."
Supermarkten betalen nog steeds geen goed loon aan de boeren in de keten. Econoom Paul Schenderling vertelt in de podcast Geld of je leven (EO): "We hebben hier genoeg geld om een fatsoenlijke prijs te betalen, maar er is een systeem waar de grote inkopers, zoals de supermarkten, de markt steeds meer beheersen. Die 'marktmacht' wordt gebruikt om een kunstmatig lage prijs te betalen voor landbouwproducten en dus voor de arbeid van de boer. Daar word ik boos van, het is een vorm van uitbuiting."
Schenderling legt het uit aan de hand van een voorbeeld: "Als je een pak koffie of chocolade koopt, dan gaat ongeveer tien procent van de winkelprijs naar de kleine boeren en producenten. Die prijs zit vaak ver onder de prijs die nodig is om een leefbaar loon te hebben. Als je dat zou verdubbelen, is dat voor die boeren het verschil tussen een menswaardig en een mensonwaardig bestaan."
Minder koffie drinken en een eerlijke prijs betalen: dat is volgens Schenderling een idee. "Maar ik zou ook willen zeggen dat een heel grote verantwoordelijkheid bij de supermarktcombinaties zelf ligt. Vaak hebben die procentueel gezien al een grotere marge op hun producten dan de loonkosten van alle boeren in het mondiale zuiden bij elkaar."
Een onafhankelijke stichting deed er onderzoek naar. "Hun conclusies zijn schokkend. Ze maken een score van vijftig punten voor het eerlijk betalen van arbeiders en boeren. Nederlandse en Belgische supermarkten halen niet eens twintig punten en dan heb ik het over de beste. Bij bananen- en cacaoboeren zijn tastbare stappen gezet, maar ze doen nauwelijks inspanningen om dit structureel te verbeteren. Dat zou voor ons niet zoveel gevolgen hebben, maar dat is voor hen echt een heel groot onderwerp."
Paul Schenderling
Econoom"Veel merken zeggen eerlijk en duurzaam te produceren, maar doen het uiteindelijk niet."
Econoom Martin Visser schrikt er niet van. Daarnaast vindt hij het 'ingewikkeld' wat hij als consument met deze kennis moet. "Er komen altijd weer voorbeelden van dingen die nooit honderd procent goed geregeld zijn. Als consument word je soms een beetje moedeloos hoe je hier nog een verantwoorde keuze in kan maken."
Dat gevoel van Visser herkent Schenderling wel. "Veel merken zeggen eerlijk en duurzaam te produceren, maar doen het uiteindelijk niet." Schenderling startte daarom de productwijzer Just Enough. "Daarmee wordt het in ieder geval makkelijker te zien welke producten wel en niet eerlijk en duurzaam gemaakt zijn."
Schenderling zoekt hiervoor crowdfunding, waarom supermarkten dat niet doen? "Dat is mij ook een raadsel. Ze zullen het op concurrentie gooien, maar dat vind ik een slap argument. Wat het ook is: wat niet weet, wat niet deert. Dat goede vertrouwen van de consument wordt eigenlijk een beetje misbruikt. De zichtbare voorbeelden, zoals bananen en chocolade, worden aangepakt. Aan de andere kant worden de onzichtbare boeren in die marge toch nog uitgebuit."
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
2+3 gratis: moeten we stoppen met stapelkortingen?
Supermarktprijzen schieten alle kanten op: koffie en melk springen eruit
