Hoe jouw euro's echt het verschil kunnen maken: 'Het is shocking'
Leestijd: 5 minDoor Stijn de Jong
Leestijd: 5 minDoor Stijn de Jong
Een sponsorloop, flesseninzameling of een rommelmarkt: er zijn veel manieren om geld in te zamelen voor het goede doel. Maar heeft dat harde werk ook effect? Komt het geld ook goed terecht? Bram Schaper, directeur van Stichting Doneer Effectief: "Geef aan de ene kant met je hart, maar kijk ook naar bewezen effectieve goede doelen."
Nederland telt een enorm aantal goede doelen, er zijn meer dan 50.000 instellingen als Algemeen Nut Beogende Instelling (ANBI) geregistreerd bij de Belastingdienst. Daar wordt ook flink aan gegeven: elk jaar meer dan vijf miljard euro. Maar waar komt dat geld terecht? En hoeveel impact heeft het? Bram Schaper, directeur van Stichting Doneer Effectief, schreef er een boek over: Het beste wat je met je geld kunt doen.
In Dit is de Dag (EO) vertelt Schaper dat er een soort geefrevolutie is ontstaan. Ook is er meer wetenschappelijk onderzoek. "Er wordt gekeken naar de daadwerkelijke prestaties van goede doelen. Dat is waanzinnig goed nieuws."
Hoe je kunt meten hoeveel effect je euro heeft? Het hangt volgens Schaper af van welke criteria je belangrijk vindt. "Grofweg gaat het om drie criteria". Op de eerste plaats is het de effectiviteit van de interventie. "Dus: is er bewezen bewijs dat de interventie die het goede doel uitvoert ook daadwerkelijk een verschil maakt." Als tweede benoemt hij de kosteneffectiviteit. "Welk van de goede doelen die specifiek met een interventie werkt, doet dat het goedkoopst." De derde en laatste is de radicale openheid. "Maakt het goede doel publiekelijk bekend wat de successen zijn, maar ook de twijfels en mislukkingen."
Bram Schaper
Directeur Stichting Doneer Effectief"Voor de prijs van één hulphond hier kunnen ongelooflijk veel kinderen van blindheid worden genezen."
De impact van je euro kan ontzettend verschillen. Schaper vertelt: "Zelfs honderd keer meer impact is in mijn wereld een normaal getal. Het is echt shocking en echt heel erg groot. Het werd laatst nog bevestigd door Michael Kremer, Nobelprijswinnaar van de Economie in 2019: honderd keer is echt eenvoudig haalbaar."
"Laten we kijken naar gezondheid, daar wordt het meest aan gegeven. Een blindengeleidehond kost 50.000 euro en gaat zo'n tien jaar mee. Dat is natuurlijk heel nobel, belangrijk en goed dat ze er zijn. Maar er zijn ook plekken op de wereld waar kinderen blind worden door een ziekte die het hoornvlies aantast. Dat kan je heel eenvoudig met een chirurgische ingreep oplossen, kosten daarvan zijn 100 euro. Dat is dus een factor vijfhonderd. Voor de prijs van één hulphond hier kunnen ongelooflijk veel kinderen van blindheid worden genezen."
Laat je je meeslepen door emotie of door onderzoek naar effectiviteit? "Het is een beetje van allebei. Ik geef zelf ook aan doelen waar ik een persoonlijke affiniteit mee heb. Zo'n doel doet me wat. Van die ruim vijf miljard euro gaat nog maar enkele miljoenen naar specifieke effectieve doelen. Dat is uit verhouding en zonde van het geld."
Het is volgens Schaper lastig voor de gemiddelde consument om uit te zoeken of een organisatie het goed doet met het geld. "Er zijn onafhankelijke onderzoeksinstellingen die dat werk doen en die hun onderzoeken publiceren. Via onze stichting proberen we dat voor donateurs en nalaters ook toegankelijk te maken." Volgens de directeur is Opportunity Green goed bezig. "Zij geven de Brusselse burelen beleidsadvies. Daardoor moeten hele industrieën anders werken. Zij pakken ook de grootste verbruikers aan." Alleen ze zijn niet 'sexy'. "Beleid in Brussel klinkt hartstikke stoffig. Bij bomen planten heb je direct een ander gevoel. Daarom denk ik dat het goed is om twee verschillende potjes te hanteren: aan de ene kant waar je hart sneller van gaat kloppen, aan de andere kant bewezen effectieve goede doelen."
Mensen hoeven zich daarbij niet druk te maken dat het geld in de zak van de directeur verdwijnt. Schaper vertelt dat dit een 'mythe' is en geeft een voorbeeld aan de hand van twee doelen van de Voedselbank. Doel A heeft een strijkstok, dus kosten voor de operatie van twintig procent. Doel B is veertig procent. "Doel A werkt met alleen vrijwilligers en kunnen daarmee op een goede dag tien mensen helpen." Bij doel B worden mensen betaald en hebben ze connecties met supermarkten en cateringbedrijven. "Die kunnen veel meer voedsel verzamelen en honderd mensen voeden. Die hebben dus een grotere strijkstok, maar bereiken ook veel meer. We moeten dus kijken naar wat je ermee bereikt, niet alleen naar de strijkstok."
In Dit is de Dag (EO) gaat Joram Kaat verder over dit onderwerp in gesprek. Beluister de uitzending hieronder als podcast.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
Een goed doel steunen met je erfenis: hoe werkt dat?
Goede doelen vrezen plan nieuw kabinet: 'Behoud de belastingaftrek voor giften'
