Nederlandse kinderen kunnen nog steeds slecht lezen. Lost een zak geld dat op?
Leestijd: 5 minDoor Joanne Westeneng
Leestijd: 5 minDoor Joanne Westeneng
"Lezen gaat over meer dan je kunnen redden. Mensen die goed lezen, leven zelfs langer."
"Ik wacht op de dag dat het geld wordt besteed aan fysieke boeken."
Al jaren gaat het slecht met de leesvaardigheid van Nederlandse jongeren. Op de Europese ranglijst doen we het alleen beter dan Griekenland. Dat moet anders, vindt ook Judith Tielen, staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Om het taalniveau omhoog te krijgen, komt Tielen met een nieuwe aanpak. Hoe deze aanpak er precies uit gaat zien, wordt komende maanden uitgewerkt, maar een aantal plannen is al bekend. Zo wil de bestuurster dat niet alleen de leraar Nederlands zich bezighoudt met taal, maar dat alle leraren dat gaan doen. Ook de leraar geschiedenis moet dus aandacht besteden aan de manier waarop leerlingen lezen en schrijven.
Verder wil Tielen dat leraren tijdens hun opleiding beter leren hoe ze leesonderwijs kunnen geven. Daarnaast moeten scholen meer en betere bibliotheken krijgen. "Het is heel belangrijk dat leerlingen het leuk vinden om te lezen", legt de staatssecretaris uit in Langs de Lijn En Omstreken (EO). "Ze moeten een beetje besmet raken, bij wijze van spreken, met boeken die ze uit school kunnen meenemen naar huis. Thuis moeten er ook boeken zijn, en ouders moeten al jong beginnen met voorlezen."
Dat het slecht gaat met de leesvaardigheid van Nederlandse jongeren, kan Tamar van Gelder van Stichting Lezen bevestigen. Volgens haar maakt maar liefst een op de drie 15-jarigen kans om laaggeletterd van school te komen. Dat wil zeggen dat je moeite hebt met teksten die je nodig hebt om zelfredzaam te zijn. Maar het gaat over meer dan dat, legt Van Gelder uit.
Tamar van Gelder
Directeur Stichting Lezen"Kunnen lezen heeft gevolgen voor zelfvertrouwen, maatschappelijke participatie en kansen op de arbeidsmarkt. Daarnaast zijn mensen die lezen empathischer en beter in communiceren. Zelfs de levensverwachting speelt mee: mensen die lezen, leven langer."
David Roelofs van Stichting Meer Lezen op School voegt daar aan toe: "Lezen geeft toegang tot cultureel kapitaal." Volgens hem kun je jezelf beter ontplooiien als je leesniveau goed is.
Hoe gaan we er dan voor zorgen dat de leesvaardigheid verbetert? Van Gelder pleit voor wat zij noemt een "kennisrijk curriculum", waar in ieder vak "rijke teksten" centraal staan. Dit kan bijvoorbeeld betekenen dat leraren afspraken met elkaar maken over taal.
Tamar van Gelder
Directeur Stichting Lezen"Als een leerling spelfouten maakt, zou je daar punten voor kunnen aftrekken, of dat nou gebeurt bij Nederlands of bij aardrijkskunde. Zo neem je taal overal serieus."
Daar kijkt Roelofs anders tegenaan. Hij is er niet van overtuigd dat je een biologieleraar moet vragen om leesvaardigheid te onderwijzen. Volgens hem werkt het zelfs andersom.
David Roelofs
Stichting Meer Leren op School"Als leerlingen goed les krijgen in vakken als biologie, geschiedenis en aardrijkskunde, dan bouwt een kind kennis van de wereld op. En die kennis is een van de sterkste voorspellers van leesvaardigheid."
Er zijn allerlei ideeën over en mogelijke oplossingen denkbaar, maar het probleem blijft bestaan. En dat doet het al lange tijd. Hoe gaan we dit voor eens en voor altijd oplossen?
Kabinet Rutte IV kwam in 2022 al met het zogenoemde 'Masterplan Basisvaardigheden', waardoor er honderden miljoenen euro's extra naar het basisonderwijs stroomden. Een groot deel van dat geld ging naar het verbeteren van de digitale leesomgeving. Of deze investering leerlingen beter heeft leren lezen, is onduidelijk.
Van Gelder legt uit: "Goede bedoelingen leiden niet automatisch tot resultaten, dat heeft de Algemene Rekenkamer hierover gezegd." Als er geen duidelijke doelen worden gesteld, bestaat de kans dat een miljoeneninvestering niet oplevert waar de overheid op hoopt. Zij heeft een advies voor de staatssecretaris: "Bedenk wat je precies wilt bereiken, waarvoor je kiest en hoe je dat gaat meten." David Roelofs doet daar nog een concreet schepje boven op. Hij raadt Tielen aan om de digitale leesomgeving even links te laten liggen.
David Roelofs
Stichting Meer Leren op School"Ik wacht op de dag dat het geld wordt besteed aan fysieke boeken. Elk kind dat elk jaar een boek meekrijgt, dat het klassikaal leest, mee naar huis neemt en zelf mag bewerken met aantekeningen. Dat is een investering die telt."
Maar met één fysiek boek per jaar, is het probleem nog niet van tafel. De staatssecretaris benadrukt dat niet alleen de school, maar ook de ouders een grote rol spelen. Thuis voorlezen, boeken meenemen uit school en vroeg beginnen met lezen zijn volgens haar cruciaal op weg naar een beter leesniveau. Hoewel inderdaad ieder stapje helpt, ligt de kern van het probleem volgens Roelofs ergens anders.
David Roelofs
Stichting Meer Leren op School"De school heeft de hoofdverantwoordelijkheid, zeker voor kinderen die thuis weinig met taal in aanraking komen. Er is een aantal scholen waar leerlingen met een taalachterstand toch aan het einde van groep acht voldoende kunnen lezen. Het kan dus wel."
Een doorlopende leeslijn vanaf de geboorte, dat is het ideaal volgens Van Gelder. Het liefst zouden daar ook andere ministeries bij worden betrokken, zoals die van Sociale Zaken en Volksgezondheid.
Tamar van Gelder
Directeur Stichting Lezen"Aandacht voor taal en lezen moet al beginnen in de kinderopvang."
In Dit is de Dag (EO) gaat Margje Fikse verder over dit onderwerp in gesprek. Beluister de uitzending hieronder als podcast.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
