Moet religie weer achter de voordeur? Yeşilgöz (VVD) en Bikker (CU) in debat
Leestijd: 8 minDoor Babette Englebert
Leestijd: 8 minDoor Babette Englebert
'Mijn bezwaar tegen dit voorstel is dat religie verdacht wordt gemaakt als iets wat vaak haat en indoctrinatie met zich meebrengt."
"Je mag geloven wat je wilt, maar we hebben in ons land normen en waarden die wat mij betreft niét onderhandelbaar zijn."
"Ik hoor kinderen van 15, 16 jaar tegen mij zeggen: wat doen wij verkeerd?"
"Als scholen onderwijzen dat het huwelijk alleen tussen man en vrouw is, kunnen jongelui - met name LHBTI-jongeren - ontzettend klem komen te zitten."
Verdient religie een plek in het openbare leven, of hoort het achter de voordeur? VVD-leider Dilan Yeşilgöz vindt dat geloof in een seculiere samenleving geen invloed mag hebben op het publieke leven. ChristenUnie-leider Mirjam Bikker is het daar niet mee eens. In Dit is Tijs (EO) gaan de politici in debat.
Religie speelt al eeuwen een rol in de Nederlandse samenleving, maar hoe groot die rol mag zijn, is onderwerp van debat. In hoeverre mogen gelovigen vanuit hun vrijheid van godsdienst Nederlandse normen en waarden afwijzen in de openbare sfeer? Hoe ga je bijvoorbeeld om met religieuze stromingen die ervoor pleiten dat de vrouw minder rechten heeft dan de man, die lhbti+'ers uitsluiten of die aanzetten tot haat jegens andere bevolkingsgroepen?
VVD-leider Dilan Yeşilgöz vindt dat religie in een seculiere samenleving geen invloed mag hebben op het openbare leven. “In een seculiere samenleving hoort religie geen controle te hebben over wat wij dagelijks doen,” zei ze tijdens een partijbijeenkomst. Ze ziet georganiseerde religies met een politieke invloed, zoals het islamisme, als gevaarlijk. Yeşilgöz voegde daaraan toe: “Geloof moet zich aanpassen aan de vrije samenleving, niet andersom.”
Mirjam Bikker, partijleider van de ChristenUnie, reageerde fel op deze uitspraken in Trouw. Volgens haar hebben religieuze waarden juist bijgedragen aan de democratische rechtsstaat van Nederland. “Wat de VVD zegt, raakt aan onze klassieke Nederlandse waarden van vrijheid van geloof, onderwijs en verenigingen. Die hebben ons gevormd tot het land dat we nu zijn,” zei Bikker. Ze waarschuwt dat het weren van religie uit de publieke ruimte leidt tot verdeeldheid. “Als je zegt dat geloof niet thuishoort in het openbare leven, schuif je heel veel goedwillende, helpende Nederlanders aan de kant.”
Hoe gaan we om met religie in een land waar vrijheid en gelijkheid hoog in het vaandel staan? En in welke mate moeten we religieuze opvattingen die tegen grondwettelijke bepalingen schuren tolereren?
In Dit is Tijs (EO) gaan Yeşilgöz en Bikker met elkaar in debat om hun standpunten toe te lichten. Volgens Bikker is het belangrijk dat we in Nederland tolerant omgaan met religieuze overtuigingen - zelfs als die haaks staan op de eigen opvattingen. Ze wendt zich tot Yeşilgöz:
Mirjam Bikker
Partijleider ChristenUnie"Zodra geloof de publieke ruimte betreedt, moet je een beetje op gaan letten, zeg jij. Maar mijn zorg is: als je de definitie van vrijheid enkel synoniem maakt aan jouw liberale kijk, dan beperk je vrijheid tot wat aansluit op jouw eigen overtuigingen. Natuurlijk, er zijn gelovigen met opvattingen die haaks staan op wat jij vindt - voor een deel soms ook op wat ik vind. Alleen de vraag is: hoeveel ruimte gun je mensen op punten waar je het niet mee eens bent? Daar maak ik een andere afweging. Om een voorbeeld te noemen: Ik ben een vrouw én ik ben actief in de politiek. Er zijn partijen waar dat minder gebruikelijk is, en toch gun ik ze die ruimte. Want ik kan ook als vrouw ook zeggen: ik sluit me daar niet bij aan."
Yeşilgöz is het ten dele met Bikker eens: mensen zijn vrij om te doen en laten wat ze willen in Nederland. Er zijn alleen wel grenzen:
Dilan Yeşilgöz
Partijleider VVD"Je mag geloven wat je wilt, je mag doen wat je wilt. Maar we hebben in ons land normen en waarden die wat mij betreft niét onderhandelbaar zijn, die we met elkaar hebben verankerd in onze grondwet. Op het moment dat onze vrijheid van godsdienst gaat botsen met andere vrijheden... Stel, iemand zegt: door mijn vrijheid van godsdienst vind ik dat vrouwen minder rechten hebben en dat kleine jongetjes op school mogen leren dat ze wel homo kunnen zijn, maar zich er niet naar mogen gedragen, dan kunt u er zeker van zijn dat ik daar wat van ga vinden. Als ik niet die gelaagdheid in dit gesprek kan aanbrengen omdat we anders bang zijn dat we fundamentele onderdelen van onze samenleving aantasten - die ik helemaal niet wíl aantasten - dan lopen we vast."
"En een politieke partij mag wat mij betreft zelf weten of ze vrouwen in hun partij willen - ik vind daar wat van, maar het mag wel. Maar zodra zij zeggen: wij vinden dat vrouwen minder rechten hebben, we gaan die rechten ook afpakken of we gaan de klok terugdraaien, dan heb ik op te komen voor de rechten van de vrouw."
Bikker is het met Yeşilgöz eens dat extremisme aangepakt moet worden, maar het weren van religie uit de openbare ruimte is daarvoor niet de juiste oplossing:
Mirjam Bikker
Partijleider ChristenUnie"Als Nederlandse waarden en normen totaal, stuitend, worden overtreden, moet je dat inderdaad aanpakken. Dat is ook waarom er nog in de laatste week voor het reces, met steun van de VVD, een wetsvoorstel van ons is aangenomen om de straffen voor antisemitisme en discriminatie te verzwaren. We moeten als samenleving laten zien dat we dát niet oké vinden. Maar mijn bezwaar tegen jouw voorstel is dat religie verdacht wordt gemaakt als iets wat vaak haat en indoctrinatie met zich meebrengt."
John Lapré is te gast bij het debat tussen Bikker en Yeşilgöz. Hij groeide op in een gereformeerde omgeving, maar kwam later uit de kast als homo. Hij heeft afscheid genomen van zijn geloofsgemeenschap, maar volgens hem krijgen jongeren op reformatorische scholen nog steeds regelmatig te horen dat het huwelijk tussen man en vrouw dat de Bijbelse norm is, en dat alles wat daarvan afwijkt niet klopt. Dat is kwalijk, legt hij uit:
John Lapré
Ex-gereformeerde, kwam uit de kast als homoseksueel"Jongelui worden vaak door hun ouders of verzorgers naar zo'n school gestuurd, en niet vanuit eigen beweging. Zij worden dus geconfronteerd met de opvatting van die school, terwijl ze daar zelf niet voor hebben gekozen. En wat we in de praktijk zien is dat jongelui - en dan met name lhbti+-jongeren - ontzettend klem komen te zitten door claims van die scholen over het huwelijk. Ze hebben moeite om tot een stuk ontwikkeling te komen voor zichzelf. Identiteitsontwikkeling, seksuele ontwikkeling..."
"Dat heb ik zelf ook heel erg ervaren; ik voelde me 'fout' op de middelbare school. Ik wilde graag een maatje voor het leven in de vorm van een manspersoon, maar dat werd op alle manieren geblokkeerd. Niet alleen door mijn gezin en kerk, maar ook door school. Die ervaring heeft sporen achtergelaten in mij, invloed gehad op de rest van mijn leven. Daarom voer ik nu ook een pleidooi: is dit nou iets wat wij moeten willen?"
Bikker reageert op het verhaal van Lapré. Ze leeft met hem mee en pleit zeker voor een verandering in het onderwijs, maar ze wil reformatorische scholen geen beperkingen opleggen.
Mirjam Bikker
Partijleider ChristenUnie"Je vraag gaat eigenlijk over de visie op het leven en ook hoe je samen hebt te leven. Een deel van de kerken in Nederland zegt: onze visie is dat een man en een vrouw samen het huwelijk kunnen aangaan. Ik ga scholen niet verbieden om daar andere opvattingen over te geven dan wat in de kerken gebruikelijk is. Maar ik vind dat je andersom ook het kind de ruimte moet geven om een eigen ontwikkeling door te maken. Ik vind dat een kind opvattingen niet direct over hoeft te nemen en de ruimte moet hebben om het gesprek aan te gaan: Wie is God voor jou? Geef hen ook die liefde, omdat God hen ook bedoeld heeft te zijn zoals ze zijn. Daar is het veel te vaak misgegaan. (…) Ik heb té veel mensen gesproken die beschadigd zijn, omdat zij onvoldoende de ruimte hadden om zichzelf te kunnen zijn."
Imam Ismail Mercimek, een imam die lesgeeft op een Koranschool, mengt zich ook in het gesprek. Hij wijst op een wetsvoorstel over religieus onderwijs dat VVD-staatssecretaris Mariëlle Paul vorige maand heeft ingediend.
Dat wetsvoorstel houdt in dat de Onderwijsinspectie toezicht moet kunnen houden op de lesstof van religieuze scholen als er signalen zijn dat de school kinderen hatelijke en/of antidemocratische ideeën leert. Als dat wetsvoorstel zou worden doorgevoerd, zouden Bijbelscholen, koranscholen en andere religieuze instituties dus te maken kunnen krijgen met controles van de inspectie.
Mercimek is bezorgd over dit voorstel. Hij vertelt:
Ismail Mercimek
Imam, geeft les op een koranschool in Rotterdam-West"Wij werken met heel veel vrijwilligers in het informeel onderwijs. Met deze wet krijgen zij het idee dat ze onder een vergrootglas worden geplaatst. (...) En hoe zit het met de kinderen? Ik hoor kinderen van 15, 16 jaar, die tegen mij zeggen: wat doen wij verkeerd?"
"Als je het mij vraagt, is dit een inbreuk en infiltratie door de overheid in de privésfeer. We kunnen nu ook al ingrijpen middels het strafrecht als er verkeerde boodschappen worden verkondigd; er is in Nederland al een al imam vervolgd. Dus waarom heb je zo'n grote wet nodig?"
Yeşilgöz reageert op de uitspraken van Mercimek. Ze benadrukt dat de Onderwijsinspectie, als dit voorstel doorgevoerd zou worden, alleen 'risico-gestuurd' toezicht zal houden. Met andere woorden: een weekendschool wordt alleen gecontroleerd als er signalen zijn dat de lesstof schadelijke boodschappen bevat. Yeşilgöz vertelt:
Dilan Yeşilgöz
Partijleider VVD"Als er bij u niets gebeurt, dan zal er ook geen signaal uitkomen en dan zal de inspectie niet bij u komen kijken. Dan laten we u met rust. Want dit gaat inderdaad niet over alle Koranscholen, of al het religieus onderwijs, of over een bepaalde ideologie. Dit gaat puur over die plekken - en die zijn er, dat weten we allebei - waar het wél misgaat."
"Waar het mij om gaat, is zo'n 15-jarig jongetje dat misschien bij u of bij iemand anders naar school gaat. Zo'n jongetje dat, net als Lapré, denkt: ik val op jongetjes. Als zo'n jongetje op school leert dat homoseksualiteit 'haram' is en niet mag, en daardoor in gewetensnood komt... Dan wil ik voor dat kind kunnen opkomen. Daarmee zeg ik niet dat er niet vanuit bepaalde religie lesgegeven mag worden, of dat bepaalde ideologieën helemaal niet meegegeven mogen worden. Ik ben juist liberaal om dat te beschermen."
Wil je meer lezen over het wetsvoorstel van Mariëlle Paul omtrent religieus/informeel onderwijs? In Dit is de Dag (EO) gingen VVD-Kamerlid Bente Becker en CU-Kamerlid Don Ceder hier uitgebreid over in debat. Klik op de link hieronder om verder te lezen en mee te praten over dit onderwerp.
Moet de overheid weekendscholen controleren? 'Antisemitisme wordt aangeleerd'
In Dit is Tijs (EO) gaat presentator Tijs van den Brink verder over dit onderwerp in gesprek met VVD-leider Dilan Yeşilgöz en ChristenUnie-leider Mirjam Bikker. Bekijk de uitzending hieronder.
Je kunt Dit is Tijs (EO) ook terugluisteren als podcast. Dat kan hier of via jouw favoriete podcast-app:
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Moet de overheid weekendscholen controleren? 'Antisemitisme wordt aangeleerd'
Voelen moslims zich nog thuis in Nederland? 'Zoon snapt niet waarom mensen hekel aan hem hebben'
'Gitzwarte nacht' in Amsterdam: wat is er nodig om antisemitisme te bestrijden?
