Neemt AI ons werk over? 'Je kan ermee bouwen of hersenen inslaan'
Leestijd: 4 minDoor Stijn de Jong
Leestijd: 4 minDoor Stijn de Jong
"Zet AI in waar menselijk contact ongewenst is."
"Je kan AI niet alleen op het bordje van de werkgever leggen."
"Het is verstandig om in je loopbaan te letten op wat je doet en wat er om je heen gebeurt."
AI speelt op steeds meer terreinen een rol, ook op de arbeidsmarkt. Worden we vervangen? "Technologie heeft ons altijd op de hielen gezeten", zegt Marjolein ten Hoonte, directeur arbeidsmarkt van uitzendbureau Randstad.
Paus Leo XIV schreef in zijn eerste pauselijke brief dat AI alle facetten van ons leven zal raken. Hoe zit dat met de arbeidsmarkt? Steeds meer werkgevers gebruiken kunstmatige intelligentie, meldt het UWV. Hoe groter de werkgever, hoe meer AI wordt gebruikt. In de branche van informatie en communicatie wordt AI het meest gebruikt.
Veel beroepen veranderen door de komst van AI: sommige banen verdwijnen, andere ontstaan juist. Uit onderzoek van het UWV blijkt onder meer dat scholing in de omgang met AI belangrijk is. Ongeveer de helft van de werkgevers denkt dat dit nodig is en 70 procent daarvan biedt ook daadwerkelijk trainingen en cursussen aan.
Uit het onderzoek onder 3550 werkgevers uit 2025 blijkt dat bijna alle sectoren verwachten dat AI de komende vijf jaar een belangrijke rol gaat spelen. Technologie, begeleiding en flexibiliteit zijn daarbij belangrijk, meldt de overheidsinstantie.
Worden we door AI vervangen? André Kramer, bestuurder financiële sector bij vakbond CNV, merkt dat werknemers bang zijn hun baan te verliezen door AI.
André Kramer
Bestuurder financiële sector CNV"Zeker leden voelen op dit moment best wel wat bedreiging. Maar op het moment dat we een uitvraag doen, zijn er ook een heleboel die kansen zien."
Marjolein ten Hoonte, directeur arbeidsmarkt van uitzendbureau Randstad, denkt dat die angst voor een deel terecht is.
Marjolein ten Hoonte
Directeur arbeidsmarkt Randstad"Technologie heeft ons altijd op de hielen gezeten, dus het is verstandig om in je loopbaan te letten op wat je doet en wat er om je heen gebeurt. [...] Er zijn wetenschappers die zeggen dat we ook heel anders naar werkweken en productiviteit moeten kijken."
Kijken naar een moderne nieuwe werkweek: het zou zomaar kunnen. Of we op korte termijn moeten vrezen voor massaontslagen? Dat zou bij bedrijven met eenvoudige werkzaamheden zomaar kunnen, volgens Ten Hoonte. Ook kantoorbanen kunnen geraakt worden. Aan de andere kant leggen grote bedrijven juist ook limieten aan hun werknemers op om AI minder te gebruiken vanwege de hoge kosten die eraan verbonden zijn. Of dat het tij kan keren?
"Het is een belangrijke ontwikkeling, maar of het de wal is die het schip gaat keren; dat weet ik niet. Volgens mij gaan bedrijven kritischer kijken waar ze het inzetten. De paus had daar ook een verwijzing naar: kunnen we nog mens zijn? Misschien is het goed om ons dat de komende jaren eens af te vragen."
AI minder inzetten, omdat het te duur wordt: dat ziet Bas van der Veldt, directeur bij softwarebedrijf AFAS, nog niet. Waar medewerkers een jaar geleden een puzzel oplosten door zelf te programmeren, wordt dat nu door AI-agents opgelost. Een moderne nieuwe werkweek is bij het bedrijf al anderhalf jaar aan de orde. Hoe zijn werknemers denken over AI?
Bas van der Veldt
Directeur softwarebedrijf AFAS"In het begin was er wel wat angst voor. Inmiddels zie je dat mensen zich aan de nieuwe situatie aanpassen. We zagen dit al aankomen een paar jaar geleden en zeiden toen: we gaan naar een vierdaagse werkweek. Onze productiviteit is fors toegenomen, terwijl we minder zijn gaan werken. Mensen zeggen: ik ervaar de week als geheel in balans en ben er heel blij mee, maar een werkdag is intensiever dan voorheen."
Dat komt volgens de directeur, doordat je 'simultaan aan het schaken bent'. In plaats van dat je nu één zet tegelijk doet, moet je in staat zijn tien zetten tegelijk te doen. Of we die machine moeten bijbenen?
Marjolein ten Hoonte
Directeur arbeidsmarkt Randstad"Die productiviteitsverhoging is een feit. En wat je dan krijgt, is dat de pittige vragen overblijven, want de rest wordt opgelost met AI. Zouden we die vragen ook op een andere manier met elkaar moeten willen organiseren? Aan de andere kant: misschien maakten ze honderd jaar geleden wel hetzelfde mee en wennen we er ook weer aan."
Kramer merkt op dat veel mensen best huiverig zijn voor de verandering. Maar volgens hem is iedereen er al mee aan het werk en gaat het ook stapsgewijs. Maar zorgt efficiënter werk dat er straks minder mensen aan de bak kunnen?
Bas van der Veldt
Directeur softwarebedrijf AFAS"Dat is een mogelijkheid. Wij steken die productiviteitswinst van AI niet in onze eigen zakken of die van de aandeelhouders. We geven die tijdswinst voor een deel terug aan de medewerkers. [...] Wij zeggen: ontwikkel jezelf, de mensen om je heen, de maatschappij. We stimuleren mantelzorg en dat je je inzet voor een stichting als vrijwilliger."
Een vierdaagse werkweek: kunnen bedrijven dat soort aanpassingen zelf opzetten? Ten Hoonte hoopt dat naast de wetgever ook de vakbond opstaat, maar de verantwoordelijkheid ligt ook bij de werkgevers en werknemers.
Marjolein ten Hoonte
Directeur arbeidsmarkt Randstad"Vooralsnog is men heel erg bezig met terug te organiseren naar hoe het vroeger was. In plaats van dat we met elkaar kijken naar hoe alles zich ontwikkelt en wat dat betekent voor werk en voor mensen die dat werk doen."
De verantwoordelijkheid om klaar te zijn voor AI ligt volgens Kramer ook bij de werknemer.
André Kramer
Bestuurder financiële sector CNV"Je hebt een gedeelde verantwoordelijkheid om mee te gaan in deze tijd, in deze ontwikkeling. Je kan het niet alleen op het bordje van de werkgever leggen, maar het vraagt wel tijd die de werkgever beschikbaar moet stellen."
Bij de callcenters van AFAS fluistert AI in wat de werknemer moet doen. Zijn mensen dan niet overbodig?
Bas van der Veldt
Directeur softwarebedrijf AFAS"We willen graag mensen aan de telefoon. Het is nog steeds zelf een eigen afweging maken of je er wat mee doet en hoe je daar wat mee doet [...] Zet AI nou in waar menselijk contact ongewenst is. [...] Ik zeg altijd: AI is een hamer, het is een hulpmiddel. Ik kan die gebruiken om een huis mee te bouwen, maar ook gebruiken om je hersenen mee in te slaan. We moeten het op de goede manier inzetten. [...] We lopen ongelofelijk achter op wat de mogelijkheden zijn en dat is de grootste uitdaging."
In Dit is de dag (EO) gaat Jan Willem Wesselink verder over dit onderwerp in gesprek. Beluister de uitzending hieronder als podcast.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
