Vannacht was het weer zover: duizenden Nederlanders konden naar boven staren terwijl de nachtelijke hemel paars, rood en groen oplichtte. Het Noorderlicht: een verschijnsel dat decennialang werd gezien als iets dat alleen boven Scandinavië voorkomt. Hoe kan het dat deze steeds vaker in Nederland te zien is?
Het Noorderlicht, ook aurora borealis genoemd, ontstaat wanneer elektrisch geladen deeltjes van de zon via het aardmagnetisch veld de atmosfeer binnendringen en daar botsen met luchtmoleculen. De energie van die botsingen veroorzaakt licht. Dit fenomeen zie je het meest in het Arctische gebied, maar tegenwoordig ook steeds vaker in Nederland.
Volgens het KNMI is er nu een periode van verhoogde zonneactiviteit waar Nederland de effecten van ziet. De zon doorloopt een natuurlijke cyclus van ongeveer elf jaar, met perioden van relatief lage en hoge activiteit. Deze zonnecyclus bereikte rond 2024-2025 een piek, het zogenaamde zonnemaximum, waarin zonnevlekken vaker voorkomen, maar ook sterker zijn. Daardoor ontstaan dan óók vaker krachtige geomagnetische stormen.
Die zonnevlekken en bijbehorende uitbarstingen sturen grote hoeveelheden geladen deeltjes naar de aarde. Komt deze wolk op het magnetische veld van de aarde neer, dan kan het Noorderlicht ook op veel lagere breedtegraden verschijnen en dus boven de Nederlandse lucht.
De zonneactiviteit is nu dus hoger dan gemiddeld in de afgelopen jaren. Hierdoor worden vaker geomagnetische stormen veroorzaakt die het Noorderlicht zuidelijker 'duwen'.
Bovendien kunnen zeer krachtige zonnestormen het Noorderlicht zelfs zichtbaar maken als het gewoon licht is buiten. Toch wordt het, naarmate de tijd vordert, weer zeldzamer om het Noorderlicht te zien in Nederland. Zodra de zonneactiviteit afneemt richting het volgende zonneminimum (rond 2030), wordt het Noorderlicht boven Nederland zeldzamer.
Het Noorderlicht ontstaat hoog boven de aarde (ongeveer 100–400 km hoogte), in de ionosfeer. Daar botsen geladen deeltjes van de zon met moleculen. Klimaatopwarming speelt zich vooral af in de troposfeer, de onderste laag van de atmosfeer (tot ca. 10–15 km), waar weer- en temperatuurveranderingen plaatsvinden. Dus dat het Noorderlicht nu vaker in Nederland te zien is heeft niet te maken met klimaatverandering.
Storm Goretti bereikt vanavond Nederland: kunnen we dit nog aan?
Nederland ligt plat door sneeuw: hoe bestand zijn wij eigenlijk tegen noodweer?
