Politici krijgen duizenden haatreacties op X, maar stoppen doen ze niet
Leestijd: 4 minDoor Steve Oosterkamp
Leestijd: 4 minDoor Steve Oosterkamp
"Wilders heeft met één tweet een publiek dat vergelijkbaar is met meerdere volle voetbalstadions."
"Stoppen met X zou alleen kunnen als je het met z’n allen doet."
Misschien scroll jij er dagelijks langs zonder er veel aandacht aan te besteden: felle reacties onder berichten van politici op X. Scheldpartijen, intimidatie en zelfs bedreigingen, het is aan de orde van de dag. Toch blijven de meeste politici actief op het platform. Waarom eigenlijk?
Als je wel eens op X kijkt, wat vroeger Twitter heette, zie je het waarschijnlijk wel eens voorbij komen: verhitte discussies, harde woorden en soms reacties die ver over de grens gaan. Uit onderzoek van de Volkskrant blijkt dat Nederlandse politici veel meer haatberichten en bedreigingen ontvangen dan uit officiële cijfers naar voren komt.
De krant onderzocht ruim 80.000 reacties die in de week voor de Tweede Kamerverkiezingen werden geplaatst onder berichten van politici en politieke partijen. Meer dan 22.000 daarvan waren bedoeld om te beledigen, te intimideren of te kleineren. Honderden berichten bevatten volgens het onderzoek mogelijk bedreigingen, oproepen tot haat of andere strafbare uitingen.
Toch bereikt maar een klein deel van die berichten politie en justitie. Veel reacties worden nooit gemeld en daardoor blijft een groot deel buiten beeld.
Ondanks de vaak grimmige sfeer, blijft X voor veel politici een belangrijke plek om hun boodschap te verspreiden, nieuws te volgen en in contact te staan met journalisten en kiezers. Sinds Elon Musk het platform in 2022 overnam, is de moderatie van berichten sterk afgenomen. Dat roept de vraag op: wegen de voordelen van aanwezig zijn op X nog op tegen de steeds vijandigere sfeer die er heerst?
In De Spindoctors (EO) vertellen spindoctors Jonathan van der Geer en Marjolein Kampschreur dat hun relatie met het platform is veranderd. Kampschreur is nog wel af en toe actief, maar noemt zichzelf niet meer echt een vaste gebruiker. Ze herinnert zich vooral de beginjaren van Twitter, toen ze het platform intensief gebruikte en zelfs genoot van de discussies die onder haar berichten ontstonden.
Van der Geer stapte in 2019 volledig van Twitter af. Tijdens de boerenprotesten, toen hij politiek assistent was van toenmalig Landbouwminister Carola Schouten, merkte hij dat het platform hem te veel bezighield. Sindsdien is hij niet meer teruggekeerd. Volgens hem is de sfeer op X flink veranderd. Waar het ooit een plek was voor debat en interactie, noemt hij het nu 'een open riool'. Toch is X voor politici nog steeds moeilijk te vervangen, denkt Van der Geer.
Jonathan van der Geer
Oud-adviseur ChristenUnie"Dit zijn kanalen met een enorm bereik. Dat is ook waar politici op sturen: als ik iets plaats, hoeveel mensen zien het en hoeveel reactie levert het op? Tegelijk vraag ik me af of politici ook echt alles zien wat er onder hun berichten gebeurt, zoals de bedreigingen. Ik denk dat het nieuws uit de Volkskrant voor veel van hen ook echt als een verrassing kwam."
Ook Kampschreur wijst erop dat bereik de belangrijkste reden is waarom politici blijven.
Marjolein Kampschreur
Voormalig D66-strateeg"Vroeger liep politieke communicatie vooral via een doorgeefluik, zoals radio en televisie. Nu kunnen politici hun publiek direct bereiken. Zo heeft Wilders met één tweet in feite een publiek dat vergelijkbaar is met meerdere volle voetbalstadions. Dat laat zien hoeveel impact dat kan hebben. Kijk ook naar TikTok, daar is D66 is bijvoorbeeld weer actief geworden, met het idee dat er een jonge doelgroep zit die je via andere kanalen lastig bereikt."
Tegelijkertijd ziet Kampschreur grote problemen. Volgens haar zorgt het algoritme van X ervoor dat vooral berichten die veel ophef veroorzaken worden verspreid. Dat Volt in 2025 besloot om te vertrekken van het platform, vindt ze dan ook een dappere keuze.
Marjolein Kampschreur
Voormalig D66-strateeg"Het gaat niet alleen om de haat of de reacties die je ziet, maar ook om het algoritme. Dat laat vooral berichten zien die ophef veroorzaken. Daardoor worden we als het ware die kant op getrokken en gaan we steeds meer denken in goed en fout, of in absolute waarheden en onwaarheden. Dat vind ik gevaarlijk. Het is niet zomaar een platform waar je je mening plaatst. Het is ook een plek waar het algoritme van Elon Musk bepaalt of je bericht veel of weinig wordt gezien. Daarom vind ik het ook goed dat Volt heeft besloten om daar niet meer actief te zijn."
Voor kleinere partijen kan het volgens Van der Geer makkelijker zijn om principieel te besluiten te stoppen, zoals Volt dat deed.
Jonathan van der Geer
Oud-adviseur ChristenUnie"Het punt is: Volt kan daarin ook principieel zijn, ook gezien de geringe omvang die zij in de politiek hebben. Voor grotere partijen, of partijen die een volkspartij willen zijn, is het een heel ander dilemma. Dan zou je het alleen kunnen doen als je het met z’n allen doet."
Wil je horen hoe voormalig spindoctors Marjolein Kampschreur en Jonathan van der Geer met elkaar in gesprek gaan over X? Luister dan naar De Spindoctors (EO), gepresenteerd door Guido van Dijk. Tussen minuut 1.57 en 8.10 gaat het erover. Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app of bekijk de aflevering op YouTube.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
