Vasten tijdens ramadan en veertigdagentijd: 'Ik wil me meer op God richten'
Leestijd: 5 minDoor Mariska van der Veen
Leestijd: 5 minDoor Mariska van der Veen
"Ik wil in deze tijd meer aan Jezus' voeten zitten en mezelf niet allerlei dingen opleggen."
"Je onthouden van dingen geeft je een betere connectie met de Schepper."
"Ik probeer in de veertigdagentijd vriendelijker te zijn voor collega's."
De ramadan en de veertigdagentijd beginnen dit jaar op dezelfde dag. Dat is heel bijzonder, want dit gebeurt maar eens in de dertig jaar. Wat betekent de vastentijd voor moslims en christenen?
Vandaag start de ramadan, de islamitische vastenmaand. En vandaag is het ook Aswoensdag, het begin van de christelijke veertigdagentijd. Wat is belangrijk tijdens ramadan en de veertigdagentijd en wat wordt er precies gevierd?
Wereldwijd vasten moslims tijdens de ramadan (18 februari-19 maart) tussen de dageraad (ruim vóór zonsopkomst) en zonsondergang. Ze mogen niets eten en drinken. Ramadan is de negende en heiligste maand van de islamitische maankalender.
Het is ook een periode die draait om spiritualiteit, waarin veel aandacht is voor gebed, het lezen van de Koran en liefdadigheid. Veel moslims gaan tijdens de ramadan iedere dag naar de moskee voor de avondgebeden. De ramadan eindigt op 19 maart met het Suikerfeest (Eid al-Fitr). Het is een van de belangrijkste islamitische feesten. Mensen dragen mooie kleren, geven elkaar cadeaus en genieten van lekker eten.
Pasen is voor christenen het feest waar in de veertigdagentijd (18 februari-4 april) naartoe wordt geleefd. De veertigdagentijd is een periode om te bezinnen en soberder te leven. Veel christenen minderen of stoppen met bepaald voedsel, drinken geen alcohol of gebruiken geen sociale media.
De veertigdagentijd begint op Aswoensdag. Deze naam komt van een katholieke gewoonte: een priester maakt met as een kruisje op je voorhoofd. De periode van 18 februari tot en met 4 april is eigenlijk langer dan veertig dagen, maar de zondagen worden niet meegeteld. De zondag is een feestdag en dan hoef je niet te vasten. De laatste week van de vastentijd is de Goede Week die eindigt met Pasen. Christenen vieren dan dat Jezus opstond uit de dood.
Moslims en christenen, protestanten en katholieken, gaan dus de vastentijd in. In Dit is de Dag (EO) vertellen een katholiek, een moslim en een protestant wat de vastentijd voor hen betekent en waar ze van vasten.
Cultuurtheoloog Frank Bosman is katholiek en heeft volop carnaval gevierd in Oeteldonk, of Den Bosch voor de niet-carnavalvierders. Hij vertelt waarom op Aswoensdag de veertigdagentijd begint.
Frank Bosman
Katholiek"Het belangrijkste feest op de christelijke kalender is Pasen, christenen vieren dan de opstanding van Jezus uit de dood. Bij zo'n groot feest hoort een voorbereidingsperiode. En dat heet de veertigdagentijd of de vastentijd. Als je vanaf Pasen veertig dagen terugtelt - met uitzondering van de zondagen - dan kom je op Aswoensdag uit. Op die dag halen katholieken, en ook gelovigen uit andere tradities, een askruisje in de kerk. Het markeert het einde van carnaval en het begin van de veertigdagentijd."
De veertigdagentijd is voor protestanten niet heel anders, dan voor katholieken, vertelt Eline Hoogenboom van het christelijke vrouwenplatform Villavie.
Eline Hoogenboom
Protestant"Behalve dat wij denk ik ook wat meer terugdenken aan de veertig dagen dat Jezus in de woestijn was en daar verzocht werd door de Satan. Het is een periode waarin we echt toeleven naar Pasen, omdat het het belangrijkste feest in het christendom, en eigenlijk voor de hele wereld, is."
Ook de ramadan is begonnen. Oud-politicus Joram van Klaveren bekeerde zich in 2019 tot de islam en vast sindsdien ieder jaar. Waar komt de ramadan vandaan?
Joram van Klaveren
Moslim"Het komt uit de tijd van de profeet Mohammed, vrede zij met hem. Het staat in de Koran als een plicht die je na moet volgen. Het is gericht op de taqwa zoals we dat noemen, godsvrees. Je wil dichter bij God komen in deze maand. Alle aspecten die je normaal in de islam ziet, komen samen. Dus de gemeenschapszin staat heel centraal. Je hebt de iftar [de dagelijkse avondmaaltijd direct na zonsondergang, red.] en ook het Tarawih-gebed, na het nachtgebed ga je nog verder bidden met elkaar. Daarnaast zijn we heel erg gericht op het lezen en begrijpen van de Koran."
Tijdens de veertigdagentijd is Bosman vaker in de kerk te vinden. Iedere maandag is er een avondgebed. Aan echt vasten, minder snoepen of geen vlees, doet hij niet. Dat vindt hij te lastig. Maar hij probeert wel anders te leven.
Frank Bosman
Katholiek"Ik probeer, en dat vind ik heel moeilijk, om vervelende collega's niet gelijk de strot af te bijten. Als ik in een vergadering zit en denk: jij praat zo verschrikkelijk uit je nek, dan word ik niet boos en probeer ik er zelfs een vriendelijk knikje uit te persen. De veertigdagentijd is een goede periode om dit soort kleine dingetjes af te leren. Ik vind het een fijn steuntje in de rug."
In de Katholieke Kerk zijn geen duidelijke richtlijnen over hoe je moet vasten, maar in er zijn wel bepaalde traditionele regels waar mensen zich aan houden, zegt Bosman.
"Geen snoep voor kinderen en volwassenen moeten matigen in het gebruik van alcohol, roken en andere genotsmiddelen. Ook minder of helemaal geen vlees eten hoort in die traditie. Maar je ziet, net als in andere kerken in Nederland, dat er veel moderne vastentradities ontstaan. Bijvoorbeeld geen sociale media, vrijwilligerswerk doen en tijd maken voor je familie."
Het doel van de veertigdagentijd is voor Hoogenboom om Gods nabijheid te zoeken. Aan vasten van eten en drinken doet zij ook niet en daar heeft ze een reden voor.
Eline Hoogenboom
Protestant"Eten is voor mij, en met mij heel veel vrouwen, al best een ding om daar goed mee om te gaan. Dat wil ik niet verwarren met mijn geloof. Ik vast liever van iets dat mij afleidt van het zitten aan Jezus' voeten. Normaal gesproken zou ik van sociale media afgaan, maar ik zit er net weer op na een sabbatical van zes weken. Ik volg een leesplan en duik veel meer de Bijbel in. En ik probeer wel gewoon wat soberder te leven."
Tegelijkertijd wil Hoogenboom niet doorslaan in het vasten, want dat is volgens haar niet de boodschap van het christelijk geloof.
"Het kan soms lijken alsof Pasen nog niet heeft plaatsgevonden. Alsof we het ieder jaar opnieuw moeten verdienen met vasten. Dat is nou net niet het evangelie. Jezus heeft het voor ons gedaan, zonder dat wij daar iets voor hoeven te doen. In deze tijd moeten we juist zien wat Jezus gedaan heeft en onszelf niet allerlei dingen opleggen. Maar versobering kan wel helpen om ons meer op het evangelie te richten."
Het vasten is, naast het religieuze, ook iets fysieks, zegt Van Klaveren.
Joram van Klaveren
Moslim"Je onthoudt je van datgene wat je prettig vindt of begeert. Daar doe je eventjes rustig mee aan. Dat geeft je een betere connectie met de Schepper."
Veel moslims vasten tijdens de ramadan, een tot tien procent doet niet mee, denkt Van Klaveren. Hij denkt niet dat moslims zich gedwongen voelen om mee te doen door groepsdruk.
"Ik heb nog nooit iemand horen zeggen, dat hij het intimiderend vindt. Er is ook een grote groep mensen die niet meedoet. Je hoeft bijvoorbeeld niet mee te doen als je ziek bent of zwanger of als je aan het reizen bent. En uiteindelijk staat ook heel duidelijk in de Koran: er is geen dwang in de godsdienst. Het is niet zo dat je mee moet doen om het meedoen. Het is iets wat je vanuit jezelf zou moeten doen. De connectie van je hart met de Schepper, dat staat centraal."
In Dit is de Dag (EO) gaat Jan Willem Wesselink verder over dit onderwerp in gesprek. Beluister de uitzending hieronder als podcast.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
Is carnaval ook iets voor calvinisten? ‘Ook dat is genade’
Daggasten Opwekking niet welkom op vrijdag en tickets duurder: 'We hadden huisje al geboekt'
