'Klimaatvluchteling' Marianne verhuisde van het drassige Westen naar de hoge Veluwe
Leestijd: 7 minDoor Boudewijn Drechsler
Leestijd: 7 minDoor Boudewijn Drechsler
Je zou haar een van de eerste Hollandse klimaatvluchtelingen kunnen noemen. Marianne 'ontvluchtte' de drassige polders rond Amsterdam en streek hoog en droog neer op de Veluwe. De reden: bodemdaling, extreme waterstanden en in 2024 zandzakken voor haar deur. "Moesten we hier nog langer ons geld in investeren?"
We moeten bouwen, bouwen, bouwen in Nederland. Zelfs in polders, op zeven meter beneden zeeniveau, zoals de Zuidplaspolder. En ondertussen is de huizenmarkt zo oververhit dat we blij zijn als we überhaupt een huis kunnen kopen. Diep in een polder of vlak achter een dijk: het maakt niet uit, als we maar een huis hebben.
Tegelijkertijd verandert het klimaat en stijgt ook de zeespiegel onverstoorbaar verder. Weer wordt extremer en rivieren treden vaker buiten hun oevers. Dus zijn er ook mensen die zich afvragen of het nog verstandig is om beneden zeeniveau te bouwen of een huis te kopen achter een dijk in een diepe polder.
Zo bekeek ook Marianne de wereld vanuit haar huis op de dijk. "Als je ver vooruitkijkt, dan ziet de toekomst er gewoon niet zo gunstig uit voor de laaggelegen delen van de wereld. Dus werd het voor mij steeds logischer om daar rekening mee te houden." En dat deed ze dan ook.
"Ik vroeg het vier jaar geleden al aan mijn man: gaan we in deze plek nu al ons geld investeren? Je koopt een huis voor een jaartje of dertig, dus dat is een langetermijnbeslissing. Dan ga je toch niet wonen op een plek die zo kwetsbaar is? Het is niet eens zozeer dat je gelijk bang moet zijn dat je huis onder water staat. Want met die zeespiegelstijging duurt dat nog wel een tijdje. Maar het is de psychologische werking van de huizenmarkt."
Marianne van Leeuwen
Ze legt uit: "Sowieso zijn de huizenprijzen in de Randstad idioot. Dus ik denk dat dat een soort bubbel is die ooit uit elkaar spat." En bij Marianne was het niet alleen het stijgende water, maar ook nog eens de dalende veenbodem. Dat veen is een soort spons. Het zakt en klinkt in als er veel water weggepompt wordt, of als het soms juist weer een periode te droog is. Een probleem dat op een veel plaatsen in Nederland de funderingen van huizen aantast. "Die inklinking van het veen gaat zo hard dat huizen gaan barsten."
Veel mensen vonden Marianne maar overdreven. Ze wordt gekscherend wel de Nederlandse klimaatvluchteling genoemd. Maar dat kan haar niet schelen: "Klimaatvluchteling? Ik vind dat wel een geuzennaam." Ondertussen zocht en vond ze samen met haar man een plek waar ze zich geen zorgen hoefde te maken over waterlast of wegzakkende funderingen. "We hebben daarbij niet alleen naar de hoogte boven NAP gekeken, maar naar het hele plaatje. We keken naar schone lucht, naar water, naar vervuiling, naar lichtvervuiling, geluid. Nou ja, zo zijn we op de kaart gaan zoeken. En hier scoort het op al die aspecten hoog."
"We voelen ons hier heel veilig achter onze mooie dijken"
Het vergde wel wat overredingskracht om ook haar man mee te krijgen in het verhaal dat voor Marianne al klinkklaar was: "Ik volg al het nieuws over duurzaamheid en als je dat doet, dan krijg je echt wel een andere kijk op de wereld. We zijn hier heel goed in het negeren van klimaatrampen. Maar als je dat doet, dan weet je hoe erg het al is. En dan weet je dat wij ook heel kwetsbaar zijn."
Ook bij haar man viel het kwartje uiteindelijk. "De grap was, dat hij toen in de board zat van een bank. En zij moesten rapporteren over klimaatrisico's van bedrijfsvastgoed. Dus toen vroeg hij zich opeens af: waarom moet dat wel bij commercieel vastgoed en niet bij woonhuizen? Bij commercieel vastgoed willen investeerders precies alle risico's weten, maar bij gewone huisaankoop speelt dat veel minder een rol. Raar toch? Verzekeraars weten dondersgoed wat er aan de hand is."
Marianne kijkt ook naar het buitenland. "Je zag het al in Amerika, in Florida en Californië, dat door orkanen en bosbranden verzekeraars huizen niet meer willen verzekeren. Vanuit hun perspectief heel logisch. Dan denk ik dat je wel kan voorzien dat dat ook hier gaat gebeuren en er ook een effect komt op de huizenmarkt in Nederland. Maar Nederlanders denken altijd dat dat hier niet gebeurt. Wij zijn echt het enige land waar mensen zo denken. Terwijl iedereen in het buitenland zich afvraagt hoe wij het hier gaan doen in ons lage land met de stijgende zeespiegel."
Wij zijn in Nederland veel te arrogant, denkt Marianne: "We voelen ons hier heel veilig achter onze mooie dijken. Wij zijn enorm arrogant en denken dat we het veel beter weten dan de natuur. En ik moet daar altijd heel erg om lachen. Niemand is bestand tegen het smelten van de ijskappen. Op Antarctica ligt voor 65 meter zeespiegelstijging aan ijs. Op Groenland ligt er voor zo'n 7 meter. Ja, dit zijn gewoon feiten. Daar kan je echt geen dijk tegenop bouwen."
"Als je een huis gaat kopen, doe je dat hopelijk voor een hele tijd"
Marianne vraagt zich af waarom het bij ons niet zover kan komen als in andere plekken op de wereld: "In Amerika zie je al dat ze hele steden moeten opgeven. En kijk ook naar Jakarta in Indonesië. De hoofdstad wordt verplaatst omdat ze weten dat ze het niet gaan houden. Hetzelfde geldt voor Valencia in 2024. Daar is een heel stadsdeel weggespoeld. Maar goed, mensen vinden slechte informatie nooit leuk. We halen onze schouders op."
Dus was het voor Marianne meer dan logisch om het hogerop te zoeken: "Als je een huis gaat kopen doe je dat hopelijk voor een hele lange tijd, en misschien zelfs nog om een beetje voor je kinderen te sparen, om het over te dragen aan je kinderen. Dus dan heb je een langetermijnperspectief. Dan wil je geen klimaatschade of waardevermindering."
Voor Marianne is het pure logica. Maar haar verhalen worden niet door iedereen in dank afgenomen: "Want dat is niet goed voor de huizenprijs, al die verhalen over water en verzakkende woningen. Tja. Kennelijk worden mensen alleen maar wakker als het gaat om de waarde van je huis en niet bij berichten van mensen die alles kwijtgeraakt zijn of verdronken zijn. Heel cynisch eigenlijk."
Het verhaal van Marianne van Leeuwen is een van velen in een nieuwe driedelige serie van de EO: Nieuw Nederland. Deze serie blikt vooruit naar een Nederland in 2126, maar laat ook mensen aan het woord die zich nu al op de toekomst proberen voor te bereiden.
In Langs de Lijn en Omstreken (EO) praat presentator Jan Willem Wesselink verder over dit onderwerp met Marianne van Leeuwen en wetenschapsjournalist Diederik Jekel. Klink hier om het gesprek in de uitzending te beluisteren.
