Wanneer ben je een echte Nederlander?
Leestijd: 4 minDoor Nicolette de Boer
Leestijd: 4 minDoor Nicolette de Boer
Wat is de echte Nederlander? Dat werd afgelopen week ineens een belangrijke vraag tijdens een debat over asielprotesten. Maar bestaat de echte Nederlander wel? "De discussie heeft geen zin, omdat je geen overeenstemming krijgt."
Wanneer ben je een echte Nederlander? Is dat als je hier geboren bent? Als je de taal spreekt? Of als je je simpelweg thuisvoelt in Nederland? Als je deze vraag aan veel mensen stelt, krijg je verschillende antwoorden. Voor de één gaat het om een paspoort, voor de ander zal het gaan om gewoontes, de taal en meedoen in de samenleving.
Tijdens haar eerste jaren in Nederland ging koningin Máxima, zelf afkomstig uit Argentinië, op zoek naar de Nederlandse identiteit. Wat ze zag: grote ramen zonder gordijnen en één koekje bij de thee. Maar ook: gastvrijheid, nuchterheid en pragmatisme. Maar de echte Nederlandse identiteit kon ze niet vinden. Haar conclusie: dé Nederlander bestaat niet. Ze noemde ons land te veelzijdig om in een cliché te vatten.
In ons land wonen veel mensen met verschillende achtergronden, gewoontes en tradities. Die verscheidenheid zie je overal terug: in de buurt, op school, op het werk of op de sportclub. Het is dan ook niet zo makkelijk om een plaatje te schetsen van de échte Nederlander.
Het werd afgelopen week een belangrijke vraag tijdens een debat over de felle asielprotesten. Forum voor Democratie-leider Lidewij de Vos werd geconfronteerd met eerdere uitspraken van voormalige partijleider Thierry Baudet dat hij immigratie wil tegengaan om Nederland blank te houden. Ze wilde niet duidelijk zeggen of ze het daar wel of niet mee eens was. "Nederland is voor de Nederlanders", zei ze. Maar wat ze dan precies verstaat onder een Nederlander, daar wilde ze niet dieper op ingaan.
In Dit is de week (EO) gaat Margje Fikse met journalist Ronit Palache, voormalig politicus Gert-Jan Segers en comedian Saman Amini in gesprek: bestaat de echte Nederlander? En wordt dit politiek gebruikt als een stok om mee te slaan of juist om iemand welkom te heten?
Blijkbaar vertegenwoordigt Forum een soort gevoel dat heerst bij veel Nederlanders, constateert comedian Saman Amini. Zelf kwam hij op zijn elfde naar Nederland en woonde zes jaar in een azc.
Saman Amini
Comedian"Tragisch genoeg lijkt het gevoel van de anti-migrant en de migrant op elkaar. Allebei strijd om je je thuis. De één wil hier horen, en de ander heeft het gevoel dat hij zijn thuis is kwijtraakt. Mensen kunnen lang op dezelfde plek wonen, maar toch voelen dat je land je heeft verlaten. Dat mensen op het Malieveld met bakstenen gooien, is een soort vorm van rouwen dat hun thuis doodgaat. Dat raakt mij diep omdat ik mijn thuis ben kwijtgeraakt. Die pijn voel ik heel erg en neem ik heel serieus."
Hij vluchtte op zijn elfde van Iran naar Nederland en leerde in zes maanden de taal spreken. Daarbij dacht hij dat integratie een eindpunt had, maar constateerde pijnlijk dat dit niet het geval was.
Saman Amini
Comedian"Als migrant maak je een proces mee waarbij je door fases gaat. Ik dacht: als je de taal goed spreekt, belasting betaalt en meedraagt, dan is dat een eindhalte van integreren. Maar dan sta je ergens te werken langs een café en er loopt een witte man langs en hij roept: 'Geen criminele activiteiten hier!'. Ik dacht: ik dacht dat we hier uit waren. Maar dat kan je dus nog steeds overkomen. Ik heb er vrede mee dat dat altijd nog kan gebeuren. Het zegt veel over hem dan over mij, denk ik dan."
Het gaat niet altijd over kleur, want Joden vallen er altijd een beetje tussenin, constateert journalist Ronit Palache.
Ronit Palache
Journalist en publicist"Joden zijn niet zwart en ook niet wit. Mijn eigen stamboom in Nederland begint in al in de zeventiende eeuw. Tijdens de bezettingsjaren waren Joden helemaal geen Nederlander meer, maar werden ze gereduceerd tot Jood. Dus het hele oer Nederlands zijn stopt ook op het moment dat iemand het voor het zeggen krijgt dat dat er helemaal niets toe doet, en dat het totaal onduidelijk is wat er nou precies onder wordt verstaan. (..) Ik vind de discussie over de vraag 'Wat is de Nederlander' dan ook totaal zinloos, omdat je al geen overeenstemming krijgt over wat de Nederlander is.”
Oud-politicus van de ChristenUnie Gert-Jan Segers woonde een jaar in Amerika en het viel hem daar op dat migranten veel sneller in de wij-vorm spreken dan hier in Nederland.
Gert-Jan Segers
Oud-politicus"Arnold Schwarzenegger staat met zijn dikke Oostenrijkse accent onder de Amerikaanse vlag. Hij is gouverneur, hij is Amerikaan. Je kunt Amerikaan worden. Het concept is: vrijheid. Het is een land van mogelijkheden, je moet hard werken, maar je kunt meedoen. Dus er is een mogelijkheid om Amerikaan te worden. En bij Nederlanderschap is er een soort onverschilligheid: zolang ik geen last van je heb, is het prima dat je hier bent. Maar je bent nooit helemaal eentje van ons. En dat heeft wel met de kleur van je huid te maken."
Ook Amini spreekt in de wij-vorm in Nederland: hij eigent het zich volledig toe, vertelt hij. Ook als het gaat om Iran.
Saman Amini
Comedian"Ik heb twee kindjes. Iran is het zorgenkindje dat altijd een soort speciale aandacht nodig heeft. En met Nederland komt het sowieso goed, geloof me. Ik heb de andere kant van het hek gezien. Ik zeg ook: zeiken is het geluid van geluk. Zo zie ik het echt. Ik kom van een plek waar mensen een nier te koop aanbieden omdat ze anders de studie van hun zusje niet kunnen betalen of medicatie voor hun zieke moeder. Dus dit is voor mij nog altijd het paradijs op aarde."
Amini had er een tijd moeite mee als mensen hem vroegen waar hij vandaan komt. Nu kaatst hij de bal terug.
Saman Amini
Comedian"Ik was de migrant die de ander is. Als iemand mij vroeg: waar kom je vandaan, verpestte dat mijn dag. Maar dat zou niet zoveel pijn moeten doen. Ik heb geleerd: ik spreek alleen voor mezelf. Er is een wond in mij en dat gaat over de vraag wanneer ik tot een plek behoor. Het antwoord op zulke vragen, en het helen van die wond, is mijn eigen verantwoordelijkheid. (..) Ik zie dat zo'n vraag uit interesse komt, maar het is ook een feit dat mij tot de ander maakt. En ik wil er met man en macht bij horen. Daardoor kan het nog eens raken."
“We zijn wel geobsedeerd door afkomst, vindt Palache.
Ronit Palache
Journalist en publicist"Ik krijg zo vaak de vraag waar ik vandaan kom. Er zijn betere vragen om te stellen. Mijn familieboom is Nederlands en loopt hier terug tot begin zeventiende eeuw. Dan zeg ik: ja, uit Nederland. Dat houd ik dan een kwartier vol. Ik heb er dan geen zin in, want ik merk: ze zijn op zoek naar dat andere. Ik vind het niet altijd interesse, het is ook een vorm van classificeren."
Gert-Jan Segers vindt het juist heel interessant om van iemand te horen waar hij vandaan komt of hoe lang hij al in Nederland is. Zo’n vraag komt ook uit interesse, vertelt hij.
Gert-Jan Segers
Oud-politicus"Het is niet de enige vraag die je aan iemand stelt. Maar je hoort veel aan accent of achternamen. Dan weet je een beetje: waar staat iemands wieg of wat heeft hem gevormd? Dat is niet allesbepalend, maar wel een factor."
In Dit is de week (EO) gaat presentator Margje Fikse verder over dit onderwerp in gesprek met cabaratier Saman Amini en vaste tafelgasten Gert-Jan Segers en Ronit Palache. Na afloop is de volledige uitzending terug te zien via NPO Start.
Je kunt Dit is de week (EO) ook terugluisteren als podcast. Klik hier om de uitzending af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
Bestaat er zoiets als een joods-christelijke cultuur in Nederland?
Nederlander móet leren omgaan met diversiteit: 'Het is in je eigen belang'
