Schrijver Femmetje de Wind denkt 4 mei aan haar vermoorde familieleden: 'Niet bagatelliseren wat er is gebeurd'
Leestijd: 3 minDoor Lydia Kruin-Fris
Leestijd: 3 minDoor Lydia Kruin-Fris
Terwijl vrede in de wereld om ons heen steeds minder vanzelfsprekend lijkt, wordt het herdenken van de oorlog rondom 4 mei voor veel mensen juist extra belangrijk. Voor journalist, schrijver en advocaat Femmetje de Wind is de oorlog deel van haar familiegeschiedenis: "Ik denk dat als je deze herdenking vermengt met andere dingen, dat je dan bagatelliseert wat er tijdens de Tweede Wereldoorlog is gebeurd."
Op 4 mei is Nederland weer twee minuten stil. We herdenken dan de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog, de koloniale oorlog in Indonesië en oorlogssituaties en vredesmissies daarna. Dat gebeurt landelijk op de Dam in Amsterdam, maar ook in bijna elke gemeente.
Dit jaar is het thema van 4 en 5 mei: 'De geschiedenis begrijpen'. Het Nationaal Comité 4 en 5 mei wil daarmee aandacht vragen voor de littekens die oorlog achterlaat bij ooggetuigen, kinderen en kleinkinderen. Ook gaat het over vragen die nu nog spelen: hoe ontstaan uitsluiting en haat? En hoe beschermen we de democratie?
Deze vragen raken direct aan het werk van schrijver, journalist en advocaat Femmetje de Wind. In haar boek Hij noemde me Elly vertelt zij het waargebeurde verhaal van Elly Vleeschhouwer-Blocq. Zij was een Joods meisje uit Amsterdam dat in Kamp Vught terechtkwam en uiteindelijk acht concentratiekampen, waaronder Auschwitz, overleefde. Lange tijd zweeg Elly over haar geschiedenis. Pas op hoge leeftijd vertelde zij haar verhaal aan De Wind.
Ook De Winds eigen familiegeschiedenis is Joods en getekend door de oorlog. In een essay schrijft ze dat haar vader achttien was toen de oorlog begon. Hij kwam uit een grote Joodse familie in Amsterdam. Binnen elke jaren waren er nog maar een paar familieleden over: de rest werd vermoord in gaskamers van nazi-Duitsland.
In Dit is de week (EO) gaat presentator Margje Fikse met journalist Ronit Palache, voormalig politicus Gert-Jan Segers en schrijver, journalist en advocaat Femmetje de Wind in gesprek over de vraag: wat herdenk je en aan wie denk je op 4 mei?
Palache vindt het belangrijk dat de twee nationale minuten stilte worden gehouden voor de slachtoffers van de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust.
Ronit Palache
Journalist"Voor iedereen die zich op een bepaalde manier verhoudt tot de geschiedenis van de Tweede Wereldoorlog is deze periode van het jaar beladen. Ik heb ook een familiegeschiedenis die onlosmakelijk is verbonden aan die vijf gruweljaren. [...] Ik denk dat voor veel mensen die de oorlog nog hebben meegemaakt, het op een bepaalde manier iedere dag 4 mei is. Maar ik denk wel dat het belangrijk is dat er zo'n moment is om er met z'n allen bij stil te staan."
Ook De Wind vindt dat het goed is om tijdens deze herdenking de jodenvervolging centraal te stellen, en de herdenking niet om verschrikkelijke gebeurtenissen van nu te laten draaien.
Femmetje de Wind
Schrijver en advocaat"Het is goed om steeds naar de jodenvervolging te kijken als moreel ijkpunt. Je mag dat ook gebruiken om te stellen dat we niet opnieuw een groep om geloof of ras vervolgen en uitmoorden. Maar ik denk dat als je deze herdenking vermengt met andere dingen, dat je dan bagatelliseert wat er tijdens de Tweede Wereldoorlog is gebeurd."
Segers is het daarmee eens. Ook hij denkt dat twee minuten denken aan de Tweede Wereldoorlog en de Holocaust niets afdoet aan de ellende die nu in de wereld speelt, maar dat het andersom wel kwaad kan. Waar denkt Segers aan op 4 mei?
Gert-Jan Segers
Oud-politicus"Ik probeer het klein te maken. Want zes miljoen vermoorde Joden, dat is te groot om te bevatten. [...] In Renesse zijn tien verzetshelden in december '44 opgehangen door de Duitsers. De vader van een goede vriendin van mij heeft een boek geschreven over Jan Verhoef, één van de tien verzetshelden. Het gaat over lijden, over moed, en doet een appèl op het hier en nu: waar moet je moedig voor zijn, waar moet je voor opkomen, wie moet je nu een stem geven? Ik ga aan deze verzetshelden denken."
In Dit is de week (EO) gaat presentator Margje Fikse verder over dit onderwerp in gesprek. Klik hier om de volledige uitzending te bekijken via NPO Start.
Je kunt Dit is de week (EO) ook terugluisteren als podcast. Klik hier om de uitzending af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
Joodse Nederlanders over antisemitismeplan van kabinet: 'Wij zijn gewend aan Jodenhaat'
Wie moeten we herdenken op 4 mei? 'Doden van toen hebben niets te maken met doden van nu'
