"Het kabinet wekt in de strategie de suggestie dat antisemitisme alleen uit islamitische hoek komt, maar dat is niet zo."
"Dit lijstje met maatregelen stelt mij niet gerust."
"De maatregelen zouden kunnen helpen om terug te keren naar het 'normale antisemitisme' dat we kennen als Joden."
"Ik mis concrete maatregelen over het tegengaan van online antisemitisme."
Joden moeten veilig in Nederland kunnen leven, zegt het kabinet. En daarvoor hebben ze een strategie ontwikkeld. Denken Joodse Nederlanders dat dit plan gaat helpen?
Een Nederland zonder antisemitisme. Dat is het doel van het kabinet, hiervoor presenteerde het de Strategie Bestrijding Antisemitisme. Het kabinet motiveert de plannen als volgt: "Joden moeten vrij en veilig zijn om hun Joods-zijn te uiten."
Antisemitisme is sinds de Gaza-oorlog enorm toegenomen, meldde het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) in april. En ook de politie zag een toename van antisemitisme. Maar de directe aanleiding voor de plannen van het kabinet, is het geweld in Amsterdam op 7 november rond de wedstrijd tussen Ajax en de Israëlische club Maccabi Tel Aviv. Voor het plan wordt vanaf 2025 per jaar 4,5 miljoen euro per jaar uitgetrokken.
Het kabinet wil onder andere het verheerlijken van terrorisme strafbaar maken. De politie mag in de toekomst ook in besloten chatgroepen meekijken als dit nodig is om openbare orde te beschermen. Daarvoor komt de minister van Justitie en Veiligheid, David van Weel, in 2025 met een wetsvoorstel om de bevoegdheden van de politie uit te breiden.
Het plan van het kabinet moet antisemitisme dus tegengaan. Vier Joodse Nederlanders vertellen in Dit is de Dag (EO) en Dit is Tijs (EO) of zij denken dat de maatregelen gaan werken tegen Jodenhaat.
Aviva Witt gaf gastlessen op scholen over de Tweede Wereldoorlog, maar dat doet ze nu niet meer. Ze werd weggepest om haar Joods zijn en is daardoor getraumatiseerd, zegt ze in Dit is de Dag (EO). Ze is niet overtuigd dat de plannen gaan werken.
Aviva Witt
Was gastdocent over Tweede Wereldoorlog"Ik moet het nog zien. De maatregelen zijn pas genoeg als ik weer veilig naar buiten durf. En dat is als er weer vrede is. In 2021 kregen we een Nationaal Coördinator Antisemitismebestrijding. Ik was toen in de veronderstelling dat er van alles zou gaan gebeuren. En nu zie ik een nieuw lijstje en dat lijstje stelt me niet gerust."
Hans Weijel, vicevoorzitter van het Centraal Joods Overleg, is overwegend positief over het plan. Maar gerustgesteld is hij niet.
Hans Weijel
Vicevoorzitter Centraal Joods Overleg"Gerust in de strijd tegen antisemitisme ben je natuurlijk nooit, maar de maatregelen zouden kunnen helpen om terug te keren naar het 'normale antisemitisme' dat we kennen als Joden. Dat er achter je rug opmerkingen worden gemaakt en dat er wordt gezegd: die Joden hebben toch allemaal geld. Maar het geweld op straat en het bespugen, dat is het abnormale antisemitisme. Wij zouden blij zijn met het teruggaan naar het normale. En mogelijk dat de maatregelen daarbij helpen."
Met een aantal maatregelen is Weijel echt blij:
"In het onderwijs moet zeker iets gebeuren en daar wordt een aanzet toe gegeven, daar ben ik blij mee. Kinderen worden op basisscholen uitgescholden. Ik ben blij dat we niet meer onze eigen veiligheid moeten betalen, dat is tot nu toe altijd zo geweest. Ook ben ik blij dat de bezuinigingen op Joods maatschappelijk werk van tafel zijn. Het justitieel onderzoek naar online antisemitisme vind ik ook van groot belang. Je hebt geen idee hoeveel rommel er wordt gepost over Joden."
Ook in Dit is Tijs (EO) gaat het over de nieuwe antisemitismestrategie van het kabinet. Directeur van het Centrum Informatie en Documentatie Israël (CIDI) Naomi Mestrum vindt het fijn dat het plan er is, maar ze mist urgentie.
Naomi Mestrum
Directeur CIDI"Heel veel plannen kunnen nu nog niet geïmplementeerd worden. Omdat heel veel nog uitgezocht moet worden. Het is dus niet direct een oplossing voor nu. Ik mis dingen die nu al kunnen gebeuren. Het gaat over een verbod op gezichtsbedekking bij demonstraties. Maar dat verbod was er al, het wordt alleen niet gehandhaafd. Ik zou alles wat nu al kan, meteen implementeren."
Wat Mestrum vooral miste waren concrete maatregelen over online antisemitisme.
"Bij sociale media is nog heel veel te winnen. Hoe ga je leerlingen vertellen dat iets niet mag en meenemen naar herinneringscentra, wanneer zij vervolgens op sociale media zitten en al die haat in de comments voorbij zien komen? Daar zou moderatie plaats moeten vinden. Daar moet wetgeving voor komen. Want het is een voedingsbodem van haat en antisemitisme."
Als voorbeeld noemt Mestrum het Instagramaccount Cestmocro. De comments bij sommige posts zijn 'verschrikkelijk', zegt ze.
In dit artikel lees je meer over Cestmocro:
Moet je nieuwsplatforms offline kunnen halen? 'Cestmocro jut volgers op tegen Joden'
Het is goed dat het kabinet discriminatie tegengaat, zegt journalist Ronit Palache. Ze wil het liefst niet teruggaan naar 'normaal antisemitisme', zoals Weijel zegt, al snapt ze dat hij het cynisch bedoelde.
Ronit Palache
Journalist en onderzoeker Universiteit van Amsterdam"Maar het geeft aan dat wij heel veel dingen die gezegd worden normaal vinden. De suggestie wordt nu gewekt dat antisemitisme alleen uit islamitische hoek komt. Maar het feit dat wij al zo lang gewend aan bepaalde opmerkingen en stereotyperingen, dat geeft aan dat het probleem veel breder is. Het komt niet alleen van moslims."
Terwijl de focus in de maatregelen vooral op moslims lijkt te liggen, concludeert Palache.
"We hebben natuurlijk een kabinet dat zich sowieso nogal focust op moslims. Maar we hoeven ook geen dingen te ontkennen. Ik spreek als onderzoeker veel ex-moslims en zij krijgen in hun jeugd veel negatieve typeringen over Joden te horen. Dat is iets wat ik vaak hoor. Maar als je kijkt naar het afgelopen jaar. Dan zijn antisemitische uitingen niet uitsluitend toe te schrijven aan moslims.
Daar is Weijel van het Centraal Joods Overleg het mee eens:
Hans Weijel
Vicevoorzitter Centraal Joods Overleg"Ze komen van rechts, ze komen van links, van links woke. Daar wordt inclusiviteit geprezen, met uitzondering van Joden. Het is heel breed."
In Dit is de Dag (EO) gaat Margje Fikse verder over dit onderwerp in gesprek met Aviva Witt (voormalig) gastdocent over de Tweede Wereldoorlog, Ronit Palache (publiciste en onderzoeker aan de Universiteit van Amsterdam), Hans Weijel, (vicevoorzitter van het Centraal Joods Overleg). Beluister de uitzending hieronder als podcast.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
In Dit is Tijs (EO) gaat Tijs van den Brink verder over dit onderwerp in gesprek met Naomi Mestrum (directeur van het CIDI). Bekijk de volledige uitzending hieronder.
Wil jij de aflevering liever streamen? Klik hier om de aflevering te bekijken via NPO Start.
Je kunt Dit is Tijs (EO) ook terugluisteren als podcast. Klik hier om naar je favoriete podcast-app te gaan of luister hieronder.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Antisemitisme in Nederland enorm toegenomen sinds Gaza-oorlog: 'Bang dat ik vermoord word'
Joodse Nederlanders blikken terug op 7 oktober en daarna: 'Ik werd kindermoordenaar genoemd'
Joodse Betty voelt zich niet meer veilig in Nederland: 'Moet meer dan ooit om me heen kijken'
