Opperrabbijn Binyomin Jacobs wordt op uitgescholden op straat: 'Die kinderen weten niet eens waar het over gaat'
Leestijd: 7 minDoor Boudewijn Drechsler
Leestijd: 7 minDoor Boudewijn Drechsler
Israël, zionisme, Joden en antisemitisme worden sinds 7 oktober 2023 steeds vaker door elkaar gehaald, ziet opperrabbijn Binyomin Jacobs. Op straat wordt hij nagescholden, Joodse scholen voelen volgens hem als bunkers en sommige Joodse gezinnen denken erover Nederland te verlaten. Toch weigert Jacobs zich te laten wegjagen: "Ik woon hier al eeuwen, ik ga niet weg."
Jacobs is al jaren een van de herkenbaarste Joodse Nederlanders in het publieke debat. Hij vraagt al lange tijd aandacht voor het steeds zichtbaarder wordende antisemitisme. Hij ziet 7 oktober 2023 als het moment waarop het hek van de dam ging. Zoals hij het eerder omschreef: het licht voor de kudde sprong op groen.
In Dit is de Dag (EO) gaat hij met Jan-Willem Wesselink in gesprek over wat hij daarmee bedoelt. Ook bespreekt hij waar voor hem kritiek op Israël eindigt en antisemitisme begint.
Jacobs benadrukt dat kritiek op Israël mogelijk moet blijven. Maar volgens hem gaat het mis wanneer Joden in Nederland verantwoordelijk worden gemaakt voor een oorlog of regering waar zij niet mee samenvallen.
Jacobs legt uit hoe hij naar antisemitisme in onze maatschappij kijkt. Hij verwijst daarbij naar onderzoek uit de jaren zestig van historicus en hoogleraar Jacques Presser. Zelf moest Presser in de oorlog onderduiken en zijn vrouw werd vermoord in vernietigingskamp Sobibor. "Hij beschreef in zijn boek Ondergang dat 5 procent van de Nederlanders bewust collaboreerde met de nazi’s en 5 procent bewust in het verzet zat. En 90 procent vertoonde kuddegedrag."
Binyomin Jacobs
Opperrabbijn"Mensen weten het verschil niet meer tussen een Jood en een zionist."
Jacobs trekt dit door naar deze tijd. "Zo zitten mensen in elkaar. Die 5 procent die nu collaboreert, is door en door antisemitisch en wil chaos in onze samenleving. Die mensen kan je niet op andere gedachten brengen. Die andere 5 procent inzetten voor vrede en tolerantie; die moeten we steunen. Bij die 90 procent ligt het probleem. Die groep gaat gemakkelijk de verkeerde kant op en moeten we proberen de goede kant op te krijgen." Jacobs benadrukt dat kritiek op Israël mogelijk moet blijven. Maar volgens hem gaat het mis wanneer Joden in Nederland verantwoordelijk worden gemaakt voor een oorlog of regering waar zij niet mee samenvallen.
Hoe het antisemitisme nu zichtbaarder wordt? "Antisemitisme was er altijd, juist ook na de oorlog. Maar het was niet salonfähig, het was niet netjes om antisemitisch te zijn. Nu is het nog steeds niet heel netjes, maar men is tegenwoordig antizionistisch. En mensen weten daarbij het verschil niet meer tussen een Jood en een zionist. Ben ik een zionist? Wat is een zionist? Zeg het maar."
Hij gaat verder: "De meute weet het verschil niet. En zeker de kinderen niet. Waarom word ik anders op straat voortdurend nagescholden met ‘Free Palestine’? Die kinderen weten niet eens waar het over gaat, maar ze worden wel zo opgevoed. Kinderen die doodsbang zijn om bij mij in de buurt te komen. Zij horen thuis namelijk dat ik zijn ogen wil uitsteken om aan Joodse kindertjes in Israël te geven. Die moeten van goeden huize komen om straks het onderscheid te maken tussen de politiek in Israël en de Joden."
Binyomin Jacobs
Opperrabbijn"Toen 80 procent van mijn familie werd vermoord, waren hier nog geen moslims."
Jacobs krijgt ook nog geregeld goedbedoelde complimentjes, dat hij zo goed Nederlands spreekt voor een Jood. "Terwijl ik hier al veertien generaties woon. ‘O, we dachten dat u Joods was’. Ze weten het verschil niet meer."
De vraag is dan hoe je dan wel kritiek op Israël kunt uiten zonder in antisemitisme te vervallen. "De helft van Israël is tegen Netanyahu. Maar die zijn niet tegen de staat Israël en niet tegen Joden. Hier in Nederland weten de meeste mensen die tegen Israël en Netanyahu zijn het verschil niet meer. Dat is het enge. Daarom is het zo moeilijk om in de scholen nog te spreken over de Tweede Wereldoorlog. Want dan wordt er meteen 'genocide' en 'Israël' geroepen. Daarom zeg ik: educatie, educatie, educatie."
Vaak wordt beweerd dat het antisemitisme van nu vooral afkomstig is van mensen met een migratie- of moslimachtergrond. Daar gaat Jacobs niet in mee. "Nee, zij zeggen het misschien sneller. De rest van de Nederlanders spreekt zich niet uit, maar denkt het wel. Ook na de oorlog was hier nog een levend en bloeiend antisemitisme." Hij voegt daaraan toe: "Toen 80 procent van mijn familie werd vermoord, waren hier geen moslims. Ik ben er ook van overtuigd dat 90 procent van de islamieten gewoon in vrede wil leven." Hij vervolgt: "Die 5 procent dicteert de boel. En dat is gevaarlijk. Dat moeten we voorkomen door educatie van die 90 procent die niet weet waar het over gaat. Educatie op school. Educatie in asielzoekerscentra. Educatie thuis."
Ondertussen is er in tachtig jaar dus niet veel veranderd. "Joodse scholen zijn bunkers. Als een Joodse organisatie een concert wil geven, is het lastig om een ruimte te vinden. Als er wel een zaal beschikbaar wordt gesteld, worden er allerlei eisen gesteld. Recentelijk liep ik mee in een solidariteitswandeling tegen antisemitisme. We zouden na afloop in een voormalige synagoge samenkomen, maar dat mocht alleen als onder anderen ik daar niet zou spreken."
Binyomin Jacobs
Opperrabbijn"In de tijd van de kruistochten hadden we Jezus vermoord, nu ben ik een zionist."
Maar het gaat verder: "Bij mij thuis zijn al een paar keer de ruiten ingegooid. En ik word uitgescholden op straat. Maar er zijn ook meer mensen die opeens shalom tegen me zeggen." Daarin herkent hij een andere gevaarlijke ontwikkeling: polarisatie: "Dat mensen elkaar gaan haten en tegenover elkaar gaan staan, en ik wil zo graag bruggen bouwen. Maar dan moet er aan de andere kant van het water wel een dijk zijn, anders krijg je geen brug."
Dit alles heeft ook zijn weerslag op het hele Joodse leven hier: "Ikzelf laat me niet chanteren en wegtreiteren. Ik ben niet bang, maar wel zeer alert. Ik blijf hier, ik woon hier al eeuwen, ik ga niet weg. Maar helaas zijn er veel Joodse gezinnen die toch overwegen om weg te gaan. Ik ken ze. En er zullen ook mensen zijn die afstand doen van hun Joodse identiteit en zich nergens meer vertonen als Jood. Geen davidsterretje, geen keppeltje, noem maar op." Aan de andere kant ziet Jacobs een tegengestelde beweging: "Mensen die zich tot nu toe nauwelijks Joods voelden, voelen zich juist nu sterker verbonden."
Jacobs probeert mensen daarom aan te sporen waakzaam te blijven en zich uit te spreken: "Antisemitisme is er altijd. Het gaat door de eeuwen heen. Het is niet weg te krijgen. Het komt altijd weer terug. Maar altijd in andere vormen. In de tijd van de kruistochten hadden we Jezus vermoord. In de middeleeuwen hadden we de pest veroorzaakt. Dan weer hadden we het verkeerde ras, terwijl Joden geen ras zijn. Onlangs nog waren de Joden schuldig aan corona en hadden ze ook nog het vaccin uitgevonden om er heel veel geld mee te verdienen. En nu ben ik zionist."
In Dit is de Dag (EO) gaat Jan-Willem Wesselink verder in gesprek met opperrabbijn Binymoin Jacobs.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
