Waarom ook christenen op Urk FVD stemmen: 'De zaak wordt hier overgenomen'
Leestijd: 11 minDoor Boudewijn Drechsler
Leestijd: 11 minDoor Boudewijn Drechsler
"Ik vind het ten diepste een belediging voor het christelijk geloof dat iemand als Baudet schermt met de joods-christelijke cultuur."
"Ik zie Nederland verwateren. Ik ga ook niet meer naar steden als Den Haag, omdat ik daar niet meer het gevoel heb dat ik in Nederland ben."
Forum voor Democratie (FVD) lijkt op de biblebelt terreinwinst te boeken, zo berichtte het Nederlands Dagblad afgelopen weekend. Morgen, na de gemeenteraadsverkiezingen, zullen we het weten. Maar waarom zou deze partij juist hier stemmen trekken?
Forum voor Democratie (FVD) lijkt op de biblebelt terreinwinst te boeken. Ook op het voormalige Zuiderzee-eiland Urk lijkt FVD in opmars te zijn. De partij verdriedubbelde nagenoeg vergeleken met de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen en de gemeenteraadsverkiezingen van 2022.
Bij de laatste Tweede Kamerverkiezingen was de SGP, zoals altijd, de grootste met 54,2% van de stemmen, gevolgd door PVV met 17,3% en FVD als derde partij met 9%. Meer dan een kwart van de stemmen ging dus niet naar christelijke partijen, maar naar partijen die door sommigen als extreemrechts worden bestempeld.
Hoe zit dat? Waarom zouden conservatieve christenen op uiterst rechtse, niet christelijke partijen, stemmen? En waarom zouden ze dat niet moeten doen? Hieronder twee Urkers, een dominee en een FVD-lid, aan het woord.
Luut Schraal is Urker in hart en nieren, hij is koster van de pinkstergemeente, heeft een eigen voedselbank in het dorp opgezet en is fervent FVD-stemmer. Hij haalde Thierry Baudet zelf al in 2017 naar Urk. Sindsdien kan de partij hier rekenen op een vaste groeiende aanhang.
“Als je op de man afvraagt of ze op FVD hebben gestemd, zeggen ze hier dat ze dat liever voor zichzelf houden. Maar ik zie en hoor dat het groeit hier, ook bij ons in de evangeliegemeente.” Zelf heeft Luut er geen problemen mee om open voor zijn politieke voorkeur uit te komen. Aan zijn balkon hangt een levensgrote banner met Lidewij de Vos van het FVD. “Als ze mijn ramen in willen gooien, moeten ze dat maar doen.”
De vraag is waarom FVD ook op steun van Urkse christenen kan rekenen: “Omdat wij niks meer te vertellen hebben in ons land. Dat is Brussel toch?” Hij vertelt verder: “FVD komt op voor de hardwerkende mensen: de stratenmakers, de vissers, de boeren. Urk is niet lullen, maar poetsen en hard werken; dat staat bij ons nogal hoog in het vaandel. Maar we zien nu veel families in de visserij failliet gaan. En de kotters die gesaneerd worden of stilliggen omdat het door de dure olie niet meer rendabel is de zee op te gaan.” De hoop is dat een partij als FVD daar iets aan kan veranderen. Dat heeft dus niet direct iets met geloof of kerk te maken maar wel met de manier van leven op Urk.
"Ja, ik sta wat dat betreft echt rechts van rechts. Omdat ik een vaderlandslievend persoon ben."
Een ander belangrijk punt op Urk is volgens Schraal de immigratie: “Dat speelt hier enorm. Want het loopt gewoon de spuigaten uit. Ik zeg: stuur die mensen terug en help ze daar.” Schraal is niet tegen het helpen van mensen. “Ik heb zelf een voedselbank hier op Urk. Dus je kunt mensen ook thuis helpen. We moeten ons niet laten overlopen door gelukszoekers.”
Waar de voorkeur voor de radicaal rechtse partij volgens Schraal wel raakt aan het conservatieve christelijke karakter van Urk is de identiteit. “Ja, ik sta wat dat betreft echt rechts van rechts. Omdat ik een vaderlandslievend persoon ben. Ik zie Nederland verwateren. Ik ga bijvoorbeeld niet meer naar steden als Den Haag, omdat ik daar niet meer het gevoel heb dat ik in Nederland ben.” Schraal ziet dat ook als een gevaar voor zijn eigen gemeenschap en kerk. “Onlangs zei ik nog tegen mijn buurman - dat is de koster van de christelijke gereformeerde kerk - dat als we in Nederland zo doorgaan we nog als bewakers voor de ingang van de kerk moeten gaan zitten. Dat doe ik overigens al want het is gewoon wachten dat er hier iets gaat gebeuren met een aanslag of iets.”
"Je ziet het toch? We mogen geen jodenkoeken meer eten, negerzoenen zijn verboden, zwarte piet mag niet meer, noem het maar op."
Ook op Urk komen er meer migranten volgens Schraal: “Dat maakt mij wel ongerust. Ze hoeven echt geen Urkers te praten, maar het is allemaal Arabisch en weet ik wat ik allemaal hoor. We hebben hier nu iets van zeven of acht Syrische gezinnen wonen. Die rijden allemaal in auto's van 60.000, 70.000 euro. Die kan ik niet betalen. Hoe kan dat? En dan een sticker achterop met ‘I love Syria’. Dan denk ik: Als je zo van Syrië houdt, dan ga je toch terug naar je land en je familie? Het is weer veilig.”
Schraal heeft er ook gewoon moeite mee dat het straatbeeld verandert: “Ik krijg tranen in mijn ogen als ik die oude filmpjes van vroeger zie. Dat je alleen maar Nederlanders op straat ziet lopen, daar word ik wel eens sentimenteel van. Ik denk dat wij als Nederlanders een beetje underdog worden. Alleen op Urk en in andere christelijke gemeentes zijn er nog grote gezinnen. Ik denk echt dat Nederland ten onder zal gaan en dat hier de zaak wordt overgenomen. Dan moeten wij hier stil zijn als zij ramadan hebben of iftars of weet ik hoe dat allemaal heet.” Schraal gooit het er allemaal uit: “Je ziet het toch? We mogen geen jodenkoeken meer eten, negerzoenen zijn verboden, zwarte piet, noem het maar op. Wij zijn onderhand het enige Nederlandse dorp waar zwarte piet nog kan. Het is toch van de zotte? Dus ja, het is eigenlijk ook een soort verzet.” Hij verontschuldigt zich: “Sorry, ik liet me even gaan.”
"Nee, ik blijf achter het Forum staan. 100%."
Maar schrikt Schraal er dan niet van dat leden van de partij, inclusief Baudet, geregeld in verband gebracht worden met extreemrechts en antisemitische uitlatingen? “Ach, er zullen in de SGP ook vast wel mensen zijn die rechtse ideeën hebben en die vroeger in hun jeugd iets uitgespookt hebben. Ik ben daar het levende voorbeeld van. Ik heb aardig wat gestolen vroeger. Maar ik ben veranderd, God heeft mij veranderd. Kun je iedereen doorlichten die bij je in de club zit?”
Hoewel Schraal nog steeds geen blad voor de mond neemt, is hij de laatste jaren wel minder actief voor FVD, omdat hij sinds de coronacrisis kampt met long covid. "Ik heb medisch gezien best wel een klap gekregen. Ik heb door long covid hartfalen gekregen en mijn hart doet het nu nog maar voor 35%. En dat met medicatie, want anders wordt het helemaal kritisch.” Toch neemt Schraal het de FVD en Thierry Baudet niet kwalijk dat de partij zich openlijk verzette tegen de coronamaatregelen en de vaccinaties. Integendeel: “Ik laat me ook niet injecteren met iets wat experimenteel is en waarvan alleen de farmaceutische industrie booming wordt. Nee, ik blijf achter het Forum staan. 100%.”
Dominee Marijn Krooneman van de Gereformeerde Kerk te Urk, merkt de aantrekkingskracht van FVD en ook PVV binnen zijn dorp. Hij heeft daar, zacht uitgedrukt, de nodige bedenkingen bij. Maar hoewel hij de keuze niet goedkeurt, snapt hij wel waarom een deel van de dorpsgenoten deze maakt.
“Ik begrijp de onvrede wel. Ik wil ook luisteren naar de gevoelens en redenen van mensen die deze keuze maken. Het is te gemakkelijk om het af te doen als een onbegrijpelijke stap. Tegelijkertijd vind ik het vanuit mijn christen-zijn geen goede ontwikkeling.”
Dat licht hij toe: "FVD voelt goed aan wat er leeft, met name onder christenen aan de behoudende kant van het kerkelijk spectrum. Dan gaat het niet allereerst om politiek rechts, maar meer om een conservatief wereldbeeld. In de afgelopen decennia zijn er veel tendensen die christenen bezorgd maken. Er wordt gesproken over aanpassen van de onderwijsvrijheid, artikel 23 van de Grondwet. En er zijn verruimingen op medisch-ethisch gebied, denk aan het afschaffen van het beraadtermijn bij abortus, de wet voltooid leven, verruiming van de embryokweek voor wetenschappelijke doeleinden, enzovoort. FVD profileert zich duidelijk met conservatieve standpunten op medisch-ethisch gebied. Dat is herkenbaar voor veel christenen.”
Daarnaast ziet Krooneman ook een groeiend wantrouwen richting de overheid: "Zeker in agrarische gebieden en vissersgemeenschappen zoals Urk leeft het gevoel dat een links-progressieve elite bepaalt wat goed is voor Nederland, zonder te begrijpen wat er lokaal speelt. Eerlijk gezegd herken ik dat zelf ook wel: je vraagt je soms af of mensen in politiek Den Haag, maar ook in de media, weten wat er leeft onder de ‘gewone man’. Zij maken bepaalde progressieve ontwikkelingen echt niet zomaar mee." Dat wantrouwen is koren op de molen van radicaal rechts volgens Krooneman: "Populistische partijen, waaronder FVD, spelen daar sterk op in. Ook thema’s als genderideologie en wat wordt aangeduid als ‘woke-denken’ spelen een rol."
"Als christen zou ik moeten beseffen dat alles genade is, dus óók dat ik in een welvarend en veilig land geboren ben. Dat is echt niet mijn eigen verdienste."
De verontwaardiging over de keuze van christenen voor een partij als FVD vindt Krooneman in dat licht wel wat selectief. "Als een christen zich uitspreekt voor FVD of PVV, wordt dat als problematisch gezien — en daar ben ik het mee eens. Maar je zou kunnen zeggen dat het net zo problematisch is als een Bijbelgetrouw christen op D66 stemt. Alleen die partij heeft op de behoudende christenen nu eenmaal veel minder aantrekkingskracht dan FVD en PVV. Dus in die zin snap ik alle aandacht wel."
Al met al heeft Krooneman er moeite mee als christenen op FVD stemmen. Hij geeft wat voorbeelden: “Bijbelse politiek gaat niet alleen over kritisch zijn op abortus, maar ook over opkomen voor zwakken in de samenleving. Pro-life ben je niet alleen voor het begin en einde van het leven, maar ook bij alles er tussenin. Als je zegt dat je opkomt voor het ongeboren leven omdat dat geen stem heeft, dan moet je ook oog hebben voor andere mensen zonder stem, zoals mensen in nood die in ons land een veilig heenkomen zoeken." Hij voegt daaraan toe: "Ik bedoel daarmee niet dat je geen strenge migratiepolitiek mag voorstaan. Dat kan zeker. Maar de toon richting asielzoekers of buitenlanders vind ik soms moeilijk te rijmen met het besef dat ook zij geschapen zijn naar Gods beeld en dus even waardevol zijn als wij. Bovendien: als christen zou ik moeten beseffen dat alles genade is, dus óók dat ik in een welvarend en veilig land geboren ben. Dat is echt niet mijn eigen verdienste."
"Telkens komen er antisemitische incidenten bovendrijven waardoor ik me afvraag: wat zijn dit voor mensen die actief zijn voor die partij?"
Ook het wantrouwen ten opzichte van de overheid is iets waar Krooneman moeite mee heeft: "Hoewel de overheid fouten maakt, leert de Bijbel ook dat de overheid een dienares van God is, Romeinen 13. Dat vraagt om een bepaalde houding. Geen onbeperkte gehoorzaamheid, want een christen gehoorzaamt God méér dan mensen. Maar als burger van het Koninkrijk der Hemelen wil je als het goed is ook een betrouwbaar burger zijn van het Koninkrijk der Nederlanden. Daar past geen politieke stijl bij die wantrouwen creëert richting de overheid."
En Krooneman ziet nog iets dat voor hem onverenigbaar is met zijn geloof: "De antisemitische incidenten die rondom de partij naar boven zijn gekomen. Dat zijn incidenten, zegt men, maar toch komen er steeds weer dingen bovendrijven waardoor ik me afvraag: wat zijn dit voor mensen die actief zijn voor die partij? Moet je je daar als christen überhaupt mee willen identificeren?"
"Baudet van FVD heeft alleen iets met een strijdbare Jezus, maar jezelf verloochenen en sterven aan een kruis vindt hij iets voor zwakken en losers."
Toch spreekt men bij de populistische rechtse partijen juist ook vaak over het zogenaamde cultuurchristendom. Dat is het aanhangen en verdedigen van de christelijke normen en waarden, de joods-christelijke cultuur, zonder daar verder een persoonlijk geloof in God of kerk aan te verbinden. Meer cultureel dus. “In christelijk Nederland zie je soms dat mensen hun heil verwachten van een verbond tussen christenen en zogenoemde cultuurchristenen. Daar ben ik kritisch op. Ik vind het waardevol dat er conservatieve krachten zijn als tegenwicht tegen een progressief-liberale tendens. Dus conservatieve waarden die weer meer voor het voetlicht komen. Maar als christen vind ik het dan wel belangrijk om te stemmen op een partij die expliciet christelijk is. Oud-SGP-leider Kees van der Staaij vergeleek cultuurchristendom met een boeket bloemen op tafel: het is even mooi, maar afgesneden van de wortels en daarom maar van korte duur.”
De cultuurchristenen hebben volgens Krooneman vaak niet eens door wat echt christelijk is. “Thierry Baudet van FVD heeft bijvoorbeeld alleen iets met een strijdbare Jezus, maar jezelf verloochenen en sterven aan een kruis vindt hij iets voor zwakken en losers. Dan heb je niets van het Evangelie begrepen en ik vind het ten diepste een belediging voor het christelijk geloof dat zo iemand schermt met de joods-christelijke cultuur.”
