Zou jij je nier doneren als je er 50.000 euro voor krijgt? 'Je kunt er heel veel levens mee redden'
Leestijd: 4 minDoor Willem de Gelder
Leestijd: 4 minDoor Willem de Gelder
"Waarom zou dat altijd belangeloos moeten?"
"Als dit een makkelijke route is om makkelijk geld te verdienen, dan is het een perverse prikkel."
"Het zou mensen die het vrijwillig willen doen, terughoudend kunnen maken, omdat ze denken: dan zou mijn omgeving kunnen denken dat ik dit doe omdat ik betaald wordt."
Op dit moment staan er zo’n 1200 mensen op de wachtlijst voor een nieuwe nier. Jaarlijks komt voor 200 mensen de donornier te laat – ze overlijden of zijn te ziek om de transplantatie te ondergaan. Zou het helpen als mensen geld zouden krijgen voor hun nier? Het Erasmus MC doet hier momenteel onderzoek naar.
Op dit moment zijn er te weinig nieren voor mensen die een nieuwe nier nodig hebben. Op de wachtlijst staan dus 1200 mensen. Ze wachten gemiddeld tweeënhalf jaar. Voor 200 van die mensen komt het dus te laat, bijvoorbeeld omdat ze overlijden.
Een donornier krijg je als je eigen nier niet meer goed werkt. Dit kan allerlei verschillende redenen hebben. De nieren komen van zowel overleden mensen als van mensen die nog leven. Dit zijn vaak nieren van familieleden die één van hun nieren afstaan.
Het aantal donornieren moet dus omhoog, vindt Oostrom. Dit is ondanks de donorwet die in 2020 inging, waarin iedereen automatisch donor is, tenzij je aangeeft geen donor te willen zijn. Dit leverde wel nieuwe donornieren op, meldde de NOS afgelopen zomer, maar het aantal mensen dat een nier nodig heeft, neemt óók toe.
In het Erasmus MC wordt er dus momenteel onderzoek gedaan naar het belonen van nierdonoren, schrijft het AD. Mensen worden enquêtes voorgelegd bij welke beloning ze het snelst een nier zouden doneren. Te denken is een gratis ziektekostenverzekering, maar ook gewoon 50.000 euro cash. Volgens één van de onderzoekers, criminoloog Frederieke Ambagtsheer, zouden beloningen kunnen leiden tot het rekruteren van meer donoren, waardoor mensen niet meer afhankelijk zijn van het illegale ciruit.
Maar is het belonen van nierdonoren wel zo'n goed idee? Daarover wordt gediscussieerd in Dit is de Dag (EO).
Marcel Zuijderland, filosoof en docent medische ethiek aan het Amsterdam UMC, vindt het een goed idee. Uit eerder onderzoek blijkt dat het de tekorten zou kunnen oplossen, zegt hij. Hij vindt het moreel best aanvaardbaar:
Marcel Zuijderland
Filosoof"Als iemand op een risicovolle onderneming gaat, zoals een militair of een brandweerman, dan vinden we het normaal om daar een extra vergoeding op te zetten. Als je een nier doneert, neem je ook een risico, maar waarom zou dat altijd altruïstisch moeten?"
CDA-Kamerlid André Poortman is het geheel oneens met het plan. Hij denkt dat mensen op basis van de verkeerde redenen hun nier gaan doneren.
André Poortman
Tweede Kamerlid CDA"Ik weet niet voor welke mensen dit aantrekkelijk zou kunnen zijn. Je kunt je afvragen of het voor mensen die financiële problemen hebben, het wel een vrije keus is. Als dit een makkelijke route is om makkelijk geld te verdienen, dan is het een perverse prikkel."
Filosoof Zuijderland snapt dat argument van de perverse prikkel wel. Mensen een pakketje geld in hun hand drukken, lijkt hem dan ook geen goed idee.
Marcel Zuijderland
Filosoof"Ik ben er daarom voorstander van om de beloning binnen de zorg te houden. Denk aan een gratis zorgverzekering. Dan hou je het netjes."
Toch snapt hij dat CDA-Kamerlid Poortman het 'wrang' vindt.
Marcel Zuijderland
Filosoof"Als je geld genoeg hebt, is het ook niet aantrekkelijk om een zorgverzekering gratis te krijgen, dus je zult altijd mensen aantrekken die het wél aantrekkelijk vinden omdat ze weinig geld hebben. Maar in de ethiek heb je altijd suboptimale keuzes, dus je moet kijken wat er tegenover staat: als je heel veel levens kunt redden, vind ik het aanvaardbaar dat er een wrang element aan zit."
CDA-Kamerlid Poortman stelt zijn vertrouwen op de techniek.
André Poortman
Tweede Kamerlid CDA"Ik lees af en toe over het tot stand brengen van organen, met embryomodellen. Dit kan ook met nieren. Dit zou misschien een toekomstperspectief kunnen zijn, dat we nieren kunnen kweken."
Tom Oostrom, de directeur van de Nierstichting heeft nog een ander argument. Hij heeft er twijfels bij of de beloning daadwerkelijk tot meer donoren gaat lijden. Hij denkt dat een beloning best nieuwe donoren kan opleveren, maar hij is bang dat andere donoren juist weer afhaken.
Tom Oostrom
Directeur van de Nierstichting"We zien nu zien is dat mensen dit op basis van vrijwilligheid en altruïsme doen. Maar dan gaan financiële argumenten ineens een rol gaan spelen. Dat zou mensen die het vrijwillig willen doen, terughoudend kunnen maken, omdat ze denken: dan zou mijn omgeving kunnen denken dat ik dit doe omdat ik betaald wordt."
In Dit is de Dag (EO) gaat Jan-Willem Wesselink verder over dit onderwerp in gesprek. Beluister de uitzending hieronder als podcast.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen op jouw favoriete podcast-app.
Wat doe je als je al jarenlang niet slaapt? 'Je weet niet meer wat werkelijkheid is en wat niet'
