Thuis afval scheiden of later sorteren: wat werkt beter?
Leestijd: 4 minDoor Joanne Westeneng
Leestijd: 4 minDoor Joanne Westeneng
"Ik heb de afgelopen jaren heel wat inwoners van mijn stad gesproken die het afvalscheiden ingewikkeld en belemmerend vinden."
"Als het goed gebeurt, levert thuis scheiden meer op. De hoeveelheid plastic die dan wordt gescheiden én die daadwerkelijk kan worden gerecycled, ligt veel hoger."
Je yoghurtbeker uitspoelen, het folie in de goede bak, kartonnetje apart: afval scheiden voelt voor veel mensen als een hoop gedoe. Maar gelukkig heeft het nut, want wat je goed inlevert kan worden hergebruikt, toch? Of ligt het allemaal wat ingewikkelder?
Er zijn twee manieren om afval te scheiden: voorscheiding en nascheiding. Voorscheiding wil zeggen dat je zelf, thuis, je plastic bij het PMD-afval doet en het restafval in de grijze kliko. Bij nascheiding hoef je thuis niets te sorteren maar gebeurt dat achteraf, met de hulp van machines.
Het klinkt ideaal: het is minder werk en zelfs een container minder in de tuin. Maar toch zitten er nadelen aan plastic dat pas achteraf wordt gescheiden van het restafval. Dit blijkt uit onderzoek van de Universiteit Gent. Nagescheiden plastic is volgens de onderzoekers vaak te vies om opnieuw gebruikt te worden. Het afval "stinkt en zit vol zware metalen", waardoor het alsnog bij het restafval belandt. Plastic dat vooraf, dus door mensen thuis wordt gescheiden is vaker geschikt voor een tweede leven.
Laten we beginnen bij het droombeeld van de gemiddelde huisvader: stel, al het afval mag met elkaar in dezelfde bak. "Dat scheelt sowieso een container", stelt Rüstem Çetin van Gemeentebelangen Gouda. "Ik heb de afgelopen jaren heel wat inwoners van mijn stad gesproken die het afvalscheiden ingewikkeld en belemmerend vinden." Volgens hem is het scheiden dus meer dan een milieuvraagstuk, maar vooral een kwestie van gedrag.
Rüstem Çetin
Gemeentebelangen Gouda"Je kunt een systeem nog zo goed bedenken, maar als mensen het niet goed gebruiken, loopt het spaak. In Gouda wordt afval nog altijd vaak verkeerd aangeboden. Moet je blijven vasthouden aan een systeem dat in de praktijk slechter werkt?"
Daar kijkt Maarten Bakker, universitair docent afvalverwerking aan de TU Delft, heel anders naar. Ja, nascheiding kan voordelen hebben, zegt hij. Als er in een gemeente niet goed wordt gescheiden, kun je beter gaan nascheiden. Zo voorkom je dat al dat het plastic met het restafval mee in de verbrandingsoven moet. Dat is niet duurzaam is en kost gemeentes veel geld. Maar toch vindt Bakker voorscheiding een beter idee.
Maarten Bakker
Universitair docent afvalverwerking aan de TU Delft"Als het goed gebeurt, levert thuis scheiden meer op. De hoeveelheid plastic die dan wordt gescheiden én die daadwerkelijk kan worden gerecycled, ligt veel hoger."
Bovendien wijst Maarten Bakker op een kanttekening van nascheiding. Het onderzoek van de Universiteit Gent roept bij hem namelijk de vraag op hoe het zit met die zware metalen die tussen het plastic worden gevonden. Is dat een incidenteel probleem of speelt het op grotere schaal? En waar wordt het schone, gerecyclede plastic voor gebruikt? "Niet voor voedingswaren in ieder geval", legt hij uit. "Dat mag namelijk niet." Bovendien wordt er gesproken over zogenaamde zware metalen die tussen het plastic te vinden zijn. Volgens Bakker is er meer onderzoek nodig om te ontdekken hoe we daar het beste mee kunnen omgaan.
Maarten Bakker
Universitair docent afvalverwerking aan de TU Delft"Dit maakt het debat over afvalscheiden zo lastig: inzichten hierover veranderen steeds. Het is een voortschrijdende wetenschap, terwijl gemeentes en inwoners intussen wel keuzes moeten maken."
Als gemeenteraadslid herkent Çetin deze situatie. Hij benadrukt dat het vooral goed is om te kijken naar wat werkt in de praktijk van alledag. "Bijvoorbeeld in wijken waar veel hoogbouw is, is voorscheiden lastig. Daar is nascheiden logischer." Niet omdat het perfect is, maar omdat het beter aansluit bij hoe mensen "echt leven". Gemeentes moeten targets halen, waarin beschreven staat hoeveel procent van hun afval gerecycled moet worden. Maar dat is volgens Çetin niet iets waar burgers mee bezig zijn.
Rüstem Çetin
Gemeentebelangen Gouda"Als we het hebben over afval, gaat dat uiteindelijk ook over een schoon en veilig straatbeeld. Wij hebben in Gouda een motie ingediend om te onderzoeken wat het effect is van voorscheiding en nascheiding. Daar waar het wetenschappelijke ideaal niet goed werkt, zullen we het misschien anders moeten doen, met maatwerk."
In Dit is de Dag (EO) gaat presentator Hans van der Steeg verder over dit onderwerp in gesprek. Beluister de uitzending hieronder als podcast.
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Luister jij liever via een ander kanaal? Klik hier om het gesprek af te spelen in jouw favoriete podcast-app.
