Flink verlies ChristenUnie in gemeenten: 'We hebben moeilijke keuzes moeten maken'
Leestijd: 6 minDoor Redactie DIT
Leestijd: 6 minDoor Redactie DIT
"We hebben moeilijke keuzes moeten maken en dat werd voor sommige kiezers steeds lastiger."
"We zijn blijven staan voor ons verhaal, ook toen het tegenzat."
De ChristenUnie heeft flink veel zetels verloren tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. In totaal verliest de partij 91 raadszetels. Hoe kan dat?
De ChristenUnie moet flink inleveren tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. De partij deed in 163 gemeentes mee en verliest daar in totaal 91 raadszetels. Het aantal zetels is gezakt van 302 naar 211. Dat is een verlies van 30 procent. Ook het aantal zetels van de combinatielijsten CU-SGP daalt van 90 naar 78.
Op verschillende plekken waar ChristenUnie van oudsher goed vertegenwoordigd was, moet de partij nu inleveren. Zo verliest de partij in Zwolle, Hardenberg en Stadskanaal drie zetels. En in elf gemeenten raakt de ChristenUnie er twee kwijt, zoals Elburg, Noardeast-Fryslân, Amersfoort, Barneveld en Ede, meldt het Reformatorisch Dagblad.
In 68 gemeenten verliest de ChristenUnie één zetel. In 19 gemeenten wist de partij helemaal geen zetels te halen. Zo verdwijnt de ChristenUnie uit Haarlem, Alkmaar en Amstelveen uit de gemeenteraad.
Ook de combinatielijst CU-SGP lijdt verlies. Zo verliest de combinatielijst twee zetels in Lopik. In verschillende gemeentes waaronder Zeist, Nijkerk en Noordoostpolder verliest de combinatielijst één zetel. En in Leiderdorp, Pijnacker-Nootdorp en Bronckhorst verdwijnt de combinatielijst zelfs helemaal uit de gemeenteraad.
Op enkele plekken wist de ChristenUnie nog wel winst te verzilveren: zo keerde de ChristenUnie na vier jaar afwezigheid terug in Scherpenzeel met twee zetels. Ook scoort de partij een zetel in Soest.
Vooraf werd al voorspeld dat de ChristenUnie flink zou gaan inleveren bij de gemeenteraadsverkiezingen. Tijdens de afgelopen landelijke verkiezingen verloor de partij al veel stemmen (ruim 42 procent). En in de afgelopen raadsperiode had de partij in 57 gemeenteraden nog maar één zetel. Voor die enkele zetels werd al gevreesd.
Onderzoeksbureau Ipsos I&O voorspelde dat het aantal stemmen op de ChristenUnie zou verminderen van 3,9 procent naar 2,5 procent (in totaal 36 procent). Met het verlies van 91 raadszetels komt het verlies van de ChristenUnie nu neer op 30 procent.
Daarentegen boekt de SGP juist winst: de staatkundig-gereformeerden krijgen er 28 zetels bij. Vooral in overwegend christelijke gemeenten is de groei groot. Zo groeit de partij in Ede met twee zetels en komt daarmee negen zetels en in Barneveld krijgt de SGP met één extra zetel nu elf zetels. In totaal heeft de SGP 256 zetels in de gemeenteraden. Een deel van de verloren CU-zetels lijkt bij de SGP terechtgekomen te zijn, constateert het Nederlands Dagblad: de SGP wint op verschillende plekken waar de ChristenUnie verliest. Maar dat is niet overal het geval.
Met name in Zwolle vielen er rake klappen. Daar ging de ChristenUnie, die van oudsher in het Zwolse gemeentebestuur zit, van 7 naar 4 zetels. Een hard gelag voor fractievoorzitter Klariska ten Napel. Toch laat ze daar niet direct veel van merken.
Klariska ten Napel
Lijsttrekker ChristenUnie Zwolle"Wij kunnen met elk aantal zetels uit de voeten en we zijn dankbaar voor de zetels die we gekregen hebben, voor de mensen die op ons gestemd hebben. Daarmee gaan we gewoon aan de slag om dienstbaar te blijven aan de stad."
Met het overgebleven aantal zetels is het glas is inderdaad nog meer dan halfvol. Maar Ten Napel ontkent ook niet dat een verlies van 3 van de 7 zetels fors is en bepaald niet wenselijk. Ze denkt ook wel te weten waar dat aan ligt:
Klariska ten Napel
Lijsttrekker ChristenUnie Zwolle"Er speelden de afgelopen jaren moeilijke dossiers. Daarin hebben we als coalitie moeilijke keuzes moeten maken. Zoals bij de komst van een AZC en het parkeerbeleid. Dat werd voor sommige kiezers steeds lastiger en daarin zagen we mensen afhaken. Dus dat is wel zeker iets wat we de afgelopen tijd al merkten. Maar ja, we hebben dan ook echt aan de bal gestaan en onze verantwoordelijkheid genomen. En dat stuit soms ook op weerstand. Ik denk dat daar inwoners zijn afgehaakt omdat het soms voor hen te snel ging."
Maar is dan de ChristenUnie veranderd of de samenleving? Ten Napel denkt het laatste:
Klariska ten Napel
Lijsttrekker ChristenUnie Zwolle"Wij begonnen aan een periode met onze plannen die we in de campagne hebben gepresenteerd. Zo staan we erin. Wij hebben mooie idealen. Daar geloven we in en die willen wij op een realistische manier uitvoeren. Dat is hoe wij erin zijn gegaan, in de hoop dat we daarin de inwoners mee konden nemen. Maar ik denk dat de afgelopen jaren de samenleving ook zeker aan het veranderen is."
Wat er precies is gebeurd en of de CU bijvoorbeeld ook nog aansluit bij de meer behoudende christelijke kiezer, is iets dat binnen de partij nu onderwerp van gesprek zal worden in Zwolle.
Klariska ten Napel
Lijsttrekker ChristenUnie Zwolle"Daar moeten wij ook gewoon echt het gesprek over gaan voeren met elkaar en onze kiezer. Om de vinger te krijgen op de vraag: wat is daar gebeurd? Waar zijn die mensen heen gegaan? Dat is iets waar we ons de komende tijd op te bezinnen hebben."
Waar ChristenUnie op veel plekken verlies lijdt, valt op dat de ChristenUnie in het Gelderse Scherpenzeel twee zetels scoort. En dat terwijl de partij de vorige keer niet meedeed vanwege te weinig mensen. Er is keihard gewerkt tijdens de campagne, vertelt lijsttrekker Aart van de Peut.
Aart van de Peut
Lijsttrekker ChristenUnie Scherpenzeel"We hebben er alles, maar dan ook alles aan gedaan. We hebben ons in de campagne op mensen gericht. Mensen stemmen op mensen. Er stonden twintig mensen op de lijst die maatschappelijk actief zijn, waaronder ook jonge en nieuwe mensen.We hebben alle registers opengetrokken: we zijn het dorp in gegaan, hebben geadverteerd, geflyerd, spandoeken gemaakt en waren op de socials actief."
Wat is het geheim van zijn campagne? Het is belangrijk dat je staat waar je voor staat en je rug recht houdt, zegt Van de Peut stellig.
Aart van de Peut
Lijsttrekker ChristenUnie Scherpenzeel"We zijn blijven staan voor ons verhaal, ook toen het tegenzat. Vier jaar geleden hadden we te weinig mensen om mee te doen. We vinden het belangrijk om voor onze waarden te blijven staan en te staan voor ons verhaal. Ook vanuit ons geloof willen we standvastig uitleggen waar we voor staan in deze roerige tijd. We houden niet zo van politici die overstappen naar een andere partij als het even tegenzit."
Ook Forum voor Democratie behaalt 2 zetels in het dorp. Een belangrijk punt voor deze partij is dat er een rem op asiel komt. Toch is dat niet zo’n groot thema in het dorp als je zou denken, zegt Van de Peut. Uit een enquête van de gemeente blijkt dat inwoners verdeeld zijn over de komst van een AZC. van de gemeente blijkt dat inwoners verdeeld zijn over de komst van een azc: 43 procent is tegen en hetzelfde percentage is voor.
Aart van de Peut
Lijsttrekker ChristenUnie Scherpenzeel"Als je mensen echt in hun hart kijkt, zie je vaak wat anders dan polariserende partijen ons doen denken. Asiel was hier geen groot item, al kwam het wel in de campagne terug. Angst is een slechte raadgever. Het is ook geen thema dat echt speelt, maar dat ons wordt opgedrongen. Wij hebben het eerlijke verhaal verteld en er geen thema van gemaakt."
Zijn partij gaat zich de komende vier jaar inzetten voor thema’s als handhaving en wonen, vertelt Van de Peut. Dit zijn onderwerpen die veel spelen in het dorp:
Aart van de Peut
Lijsttrekker ChristenUnie Scherpenzeel"Handhaving is een belangrijk thema voor ons. Zo horen we dat er te weinig wordt gehandhaafd. Zo wordt er te hard gereden en wordt er verkeerd geparkeerd. Ook horen we veel over overhangend groen. Dat kan vervelend zijn als je er met je rollator niet langs kunt. Ook gaan we er bij woningbouw op inzetten dat senioren in het centrum kunnen blijven wonen."
De ChristenUnie zit al een tijd in een neergaande lijn, ziet politiek verslaggever Gerard Beverdam van het Nederlands Dagblad. Al valt er ook iets op sinds de afgelopen landelijke verkiezingen in oktober.
Gerard Beverdam
Politiek verslaggever Nederlands Dagblad"Sinds 2021 zit de ChristenUnie in een wat neergaande lijn. De uitslag van de gemeenteraadsverkiezingen in 2022 viel nog relatief mee. Maar sinds 2023 zie je dat de partij in verkiezingsuitslagen op een structureel lager niveau zit en dat lukt niet om te doorbreken. Tegelijk zie je dat de ChristenUnie nu 10.000 meer stemmen heeft gehaald dan tijdens de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen. Dat geeft ook weer wat hoop binnen de partij."
Daarbij ziet hij duidelijk dat de ChristenUnie last heeft van het gepolariseerde, politieke klimaat.
Gerard Beverdam
Politiek verslaggever Nederlands Dagblad"De ChristenUnie heeft last van andere direct concurrerende partijen die meer uitgesproken standpunten innemen. Zoals de SGP, die duidelijk kiest voor een koers tegen de spreidingswet. Terwijl de ChristenUnie zegt: we willen heus wel kritisch zijn op asiel, maar gaan ons er niet tegen Ze nemen soms een wat minder radicaal standpunt in en dat doet het minder goed in de politieke situatie waar we nu inzitten."
Maarten van Ooijen was in het verleden staatssecretaris en campagneleider van de ChristenUnie. Hij herkent wat Beverdam zegt.
Maarten van Ooijen
Voormalig staatssecretaris en campagneleider ChristenUnie"Toen de ChristenUnie uit het kabinet Rutte-4 kwam, zag je al een forse knik naar beneden en dat heeft zich de afgelopen Tweede Kamerverkiezingen herhaald. Ik denk zelf dat ChristenUnie een soort verkoudheid heeft opgelopen na dat kabinet. Daar hadden D66 en CDA ook last van, alleen die zijn ondertussen hersteld. De ChristenUnie heeft daar misschien wat langer tijd voor nodig."
De ChristenUnie heeft veel kiezers verloren omdat de partij zich heeft verplaatst in het politieke spectrum, stelt Hildebrand Bijleveld. Hij is data-onderzoeker en was in het verleden actief voor ChristenUnie Flevoland en Lelystad. Nu voelt hij zich niet meer thuis bij de partij.
Hildebrand Bijleveld
Data-onderzoeker en voormalig ChristenUnie-lid"In 2023 is de klap uitgedeeld. Daarbij laat onderzoek van Ipsos laat zien dat er drie keer zoveel mensen zijn uitgestroomd naar rechts dan naar links. Dus er is meer aan de hand dan alleen polarisatie. Het Kieskompas laat heel duidelijk zien dat partij van rechts-conservatief naar links-progressief is opgeschoven. De partij heeft zich verplaatst en is daarmee mensen verloren."
Hoe kan het dat de ChristenUnie zoveel zetels heeft verloren bij de gemeenteraadsverkiezingen? In Dit is de dag (EO) spreekt presentator Margje Fikse erover met:
De weergave van Spotify vereist jouw toestemming voor social media cookies.
Liever terugluisteren als podcast? Dat kan hier.
Dominees op de kieslijst handig? 'Behoud je zelfstandigheid en houd je mond'
Hoe bepaalt de ChristenUnie koers in de oppositie? 'Wegblijven uit gepolariseerd spel'
Waarom ook christenen op Urk FVD stemmen: 'De zaak wordt hier overgenomen'
Gemeenteraadsverkiezingen 2026: winkels op zondag open? 'Je gaat bijna richting een dictatuur'
